12 dekabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - ...Sabir Rüstəmxanlıdan utanmaq
...Sabir Rüstəmxanlıdan utanmaq
16.11.2017, 14:42

 Vəfa Allahverdiyeva 

Jurnalistikadan tanıdığımız, bu aralar orda-burda rast gəldiyimiz  köhnə imzaların çoxunun düşüncələrində dərin bir pessimizm var.  

İrəliləmiş yaşında əməlli-başlı bir iş, maaş, qonorar olmadığına, həm də artan qeyri-peşəkarlığın sənəti uçuruma gətirib çıxarmasına kəskin kədər ifadə olunur.   

İşimizin hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyətindən də vacib və qüsuru olan hər sahənin, nüfuzlu hər kəsin canına qorxu salan bir funksiyanı daşıdığı dönəmlər var idi.  

Statusu olan insan ictimai rəyin mühakiməsinə  bizim peşənin tənqidi ritorikası ilə verilirdi.

İctimai rəyin dilinə düşməksə hüquqi elitanın mühakiməsinə verilməkdən çox ağır bir aqibətdir.   
  

Qələm hüquqa uduzub; o qorxunu, o çəkinmə hissini naqisliyə səbəb olanların içinə sala bilmir.

Hörmətini  itirib, çünki.

Kükrəyə bilmir; coşğun ola bilmir.

Hər gün bir az da fağırlaşır. Pessimizmin kökündəki budur.  

Ortada professionallıq deyilən bir şeyin qalmaması da bədbinləşmə üçün ciddi əsasdır.   

“Qurd” kimi imzalar jurnalistikadan vəzifəyə keçid axtarışına başlarkən, çeşidli nədənlərdən küsüb, bezib, yorulub bir qırağa çəkilərkən, söz meydanına güclü olmaq, peşəkar formalaşmaq prinsipi ilə yox, baş girləmək hədəfsizliyi ilə bir yığın imza axışdı, onların içərisində isə yalnız ədəbi və publisistik istedadı olanlar özlərini təsdiqləyə bildilər.

Söz yox ki, insan bəlli bir yaşdan sonra, fiziksəl səbəblərdən reportyor ola bilmir; yollara düşüb, payi-piyada müsahibə arxasınca getməyə psixoloji komplekslər keçirir; xəbər jurnalistikasını öz “boy”u, təcrübəsi üçün dar sayır; geniş arenalara, yüksək pillələrə can atır.  

Amma jurnalistikada belə bir məcburiyyət, şərt, yaş çərçivəsi, başqa tələblər  varmı...yoxdur...

Təqaüd çağında da əlində diktafon, mikrofon olması təbii. Yetər ki, sənətin romantikası azalmasın.

Az qonorara işləsən də, yaradıcılığa düşkünlük itməsin.

Yoxsa ki, pul heç yerdə yoxdur, indi. Hətta babat bir vəzifə də karlı pul vəd etmir, bu saat...    

...Türkiyənin Şanlıurfası qarış-qarış gəzilir, bölgə əməlli araşdırılır,  ortaya maraqlı, uzun bir reportaj qoyulur və bunu oxucu üçün edən 40-45 yaşlı Əli, Vəli adlı yazar yox, 71  yaşlı, titulu ustad  Sabir Rüstəmxanlı  edir.

Bu, sadəcə bir səyahətin verdiyi ziyarət imkanı ola bilər, amma bu yaşda onu beynin səhifələrində, göz yaddaşında  saxlamaq mümkünkən, oxucu üçün hazırlamaq-bütün təfərrüatı, şirinliyi ilə- bu, artıq jurnalistikadır və Sabir Rüstəmxanlı yerindən tərpənib, fakt arxasınca getməyə ərinən yeni imzaları, yekələnib kabinet yaradıcılığını seçənləri, həm də fiziki sarıdan bu ağır işi öz “boy”unun ölçüsü saymayan peşəkar qismi də utandıra bilər, utandırır da, əslində...    

Heç kəs Hacı Zaminə köşələr yazma, ya da “parelel tədbirlərə də get” deyə bilməz, seçim ixtiyarı onundur. 

Amma bu da var ki, onun getdiyi mətbuat konfranslarında Əli İnsanov, Səfər Əbiyev  bir nazir  olaraq  medianın gözünə ehtiyatla kül üfürə bilirdi; hazırlıqlı olurdu tərs reaksiyaya.    

Əli Əhmədov, Anar Cəbrayıllı, Vüqar Bayramovun olduğu iqtisadi tədbirlərdə nazir(lər)in ürəyi açılırdı-səviyyəli, bilgili suallar verən var idi, ona görə.   

Afaqın, Lalənin (keçmiş “Azaqlıq”çılar) qatıldığı tədbirlər şou aləmini ciddiləşirdi; Polad Bülbüloğlu da, Əbülfəs Qarayev də ictimai rəyə daha sanballı açıqlama ötürürdü.

Məlahət Rzayevanın ( “Şərq”çi )  qapısını açdığı yaradıcı adamlar uğurlu bir müsahibə üçün daxili dünyasını, ilginc ictimai baxışlarını  ortaya tökürdü.  

 Rauf Arifoğlu yazanda, cəmiyyətə çox şey çatdırır, mediaya peşə baxımından çox şey öyrədə bilirdi. İndi o da yazmır. Yuxarıdakı imzalar kimi...    

Estafetin önünə heç bir maneə qoymaq olmaz. Köhnələr  öz əlləri ilə ötürməsələr də, yenilər onu köhnələrin əllərindən təhvil alacaq mütləq. 

Diletantlığı isə bir müddət bağışlamaq olar, illər sonra naşı kimi qalmaq, xam kimi görünmək bağışlanmaz, peşə gözdən düşər, çünki. 
 

Dövlət qurumlarındakı mətbuat konfranslarında illərin yetişdirə bilmədiyi jurnalistlərə çarəsizlikdən suallar paylanırsa, bu, mətbuat adına utancdır. Bu utanclıqda yeri görünən nə qədər imza var-yuxarıda sadaladığım kimi...

Ən yeni nəsil, jurnalistikanın prinsip, tələb və şərtlərini bir kənara qoyaraq, fakta, hadisəyə yeni yanaşma “icad” edib:  olaya, prosesə, şəxsiyyətə yaxınlaşarkən, bilgisiz olmaq.   Sonucda sual verə bilməmək, faktı dəqiqləşdirməmək   kimi bir mənzərə.

Bu,  yenilərin qüsuru kimi dillərə düşsə də, ümumən jurnalistikanın səviyyəsini anladır. 

Jurnalistika faktın başında, hadisənin mərkəzində deyil, olay yerindən, sübutlardan kənarda, masalar arxasında “inkişaf” edirsə, xəbəri tapmaq da, yazmaq da ovuc içinə düşürsə, ünsiyyət göz-gözə deyil, kiçik bir qurğunun simli, simsiz tellərindən yaranırsa, hadisə yerindən müxbir vəzifəsini adi bir yoldan ötənin əl telefonundakı kamera görürsə,  bu, sənəti  bəsitləşməyə, qürub çağına  aparan bir haldır.     

Janrların ölməməsi bu işlə məşğul olanın zəhmətinə, peşəkarlığına, sevgisinə bağlıdır. Əvəzində janr özü də jurnalist olmaq istəyənə çox şeylər qaytarır: onu tanıdır, özünə inamlı edir. Ona görə də ədəbiyyat, publisistika sahəsi istisna olmaqla, jurnalistikaya uğurlu imzalar çətinliklə daxil olur və mətbuat konfransları nazirlərin, komitə sədrlərinin monoloquna çevrilir.   

Birisi zamanında canlı ünsiyyətdən yoğrulan şirin, axıcı, dolğun, iti, məzmunlu bir müsahibə ilə yaddaşlarda özünə yer qazanıb. Birisi hadisə yerindən hazırladığı mükəmməl  reportajlarla.

Daha başqası analitik təfəkkürün gücündən süzülüb gələn təhlil yazılarla.

Qeyriləri xəbəri əldə etmək, onu çəkici hazırlayıb oxucuya çatdırmaqla.

Yenilərlə gələn və bərkiyən yaramaz “yaradıcılıq” ənənəsini qəbul etməyib, bədbinləşənlər peşəkarlıq mərhələsini vaxtilə keçə bilmiş insanlardır.     

Amma bir şey aydındır ki,  tənbəllikdən, pulsuzluqdan, vəzifə karyerası, inzibatçı olmaq  arxasınca qaçmaqdan, yəni, bizim müxtəlif istək və bəhanələrimizdən meydan boş qalır.

Meydan boş qalanda isə oraya xamlar, naşılar toplaşır.

Tək köşə yaradıcılığı ilə məhdudlaşıb, reportaji, müsahibəni, xəbəri, mətbuat konfranslarını “bizlik deyil”,- deyib qaçsaq,  Sabir Rüstəmxanlının jurnalistika həvəsindən, bu yaşdakı reportaj qoçaqlığından utanmasaq,  pessimizm bizim içimizdə uzun bir yol gedəcək. 


Müəllifin digər yazıları
SON XƏBƏR
Yanvarın 1-dən bərbərlər, ofisiantlar və dərzilər vergi ödəyəcək
12.12.2018, 15:40

Yanvarın 1-dən bərbərlər, ofisiantlar və dərzilər vergi ödəyəcək

İlham Əliyev Rusiya və NATO generallarının Bakı görüşündən danışdı - YENİLƏNİB
12.12.2018, 15:37

İlham Əliyev Rusiya və NATO generallarının Bakı görüşündən danışdı - YENİLƏNİB

Vergi Məcəlləsinə son dəyişikliklərdə sahibkarlıq üçün bu güzəştlər nəzərdə tutulub - SİYAHI
12.12.2018, 15:32

Vergi Məcəlləsinə son dəyişikliklərdə sahibkarlıq üçün bu güzəştlər nəzərdə tutulub - SİYAHI

Heydər Əliyevin anım günü Ağstafada izdihamla qeyd olundu
12.12.2018, 15:26

Heydər Əliyevin anım günü Ağstafada izdihamla qeyd olundu

Xəzər Universitəsində “Elm və Sənət Məclisi”nin 68-ci məşğələsi keçirilib
12.12.2018, 15:26

Xəzər Universitəsində “Elm və Sənət Məclisi”nin 68-ci məşğələsi keçirilib

Vergilər Nazirliyi: “Son dəyişiklik əməkhaqqının artması anlamına gəlməməlidir” - MÜSAHİBƏ   
12.12.2018, 15:24

Vergilər Nazirliyi: “Son dəyişiklik əməkhaqqının artması anlamına gəlməməlidir” - MÜSAHİBƏ  

Bakcell qalib məktəbliləri mükafatlandırdı  
12.12.2018, 15:23

Bakcell qalib məktəbliləri mükafatlandırdı  

Dillər Universitetində maraqlı layihə - tələbələr əməkhaqqı alacaq
12.12.2018, 15:02

Dillər Universitetində maraqlı layihə - tələbələr əməkhaqqı alacaq

Keçmiş döyüşçülər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət etdilər
12.12.2018, 15:00

Keçmiş döyüşçülər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət etdilər

Banklarda nağd satılan xarici valyutanın həcmi artıb - Kimlər alıb?   
12.12.2018, 14:58

Banklarda nağd satılan xarici valyutanın həcmi artıb - Kimlər alıb?  

Erməni general ev həbsinə buraxılmadı
12.12.2018, 14:56

Erməni general ev həbsinə buraxılmadı

Bakı Meriyası Atatürk parkındakı bəzi obyektlərə dəyməyəcək - AÇIQLAMA   
12.12.2018, 14:47

Bakı Meriyası Atatürk parkındakı bəzi obyektlərə dəyməyəcək - AÇIQLAMA  

DİN şəhidlərin ruhuna hörmətsizlik edən gənci araşdırır - VİDEO
12.12.2018, 14:31

DİN şəhidlərin ruhuna hörmətsizlik edən gənci araşdırır - VİDEO

Sumqayıtda oğurluq edənlər saxlanıldı
12.12.2018, 14:19

Sumqayıtda oğurluq edənlər saxlanıldı

Qənirə Paşayeva xəstəliyindən DANIŞDI
12.12.2018, 14:01

Qənirə Paşayeva xəstəliyindən DANIŞDI

Bakı metrosunda generator problemi həll edilir
12.12.2018, 13:50

Bakı metrosunda generator problemi həll edilir

Sarkisyan rejiminin daha bir nümayəndəsi həbs oluna bilər
12.12.2018, 13:32

Sarkisyan rejiminin daha bir nümayəndəsi həbs oluna bilər

Qənirə Paşayeva Heydər Əliyevdən YAZDI - FOTO
12.12.2018, 13:21

Qənirə Paşayeva Heydər Əliyevdən YAZDI - FOTO

24 min 871 ipoteka krediti verilib
12.12.2018, 13:18

24 min 871 ipoteka krediti verilib

Yol polisi texniki baxışa görə sürücülərə MÜRACİƏT etdi - Qaydalar dəyişib   
12.12.2018, 13:10

Yol polisi texniki baxışa görə sürücülərə MÜRACİƏT etdi - Qaydalar dəyişib  

DİN arvadını balkondan atan “Buta Palace”in art direktoru ilə bağlı məlumat yaydı
12.12.2018, 13:07

DİN arvadını balkondan atan “Buta Palace”in art direktoru ilə bağlı məlumat yaydı

Gəncə sakinləri Heydər Əliyevin xatirəsini yad etdilər
12.12.2018, 12:58

Gəncə sakinləri Heydər Əliyevin xatirəsini yad etdilər

Avropa Məhkəməsində Şahbazla Dilqəm haqda müsbət nəticə əldə oluna bilər
12.12.2018, 12:58

Avropa Məhkəməsində Şahbazla Dilqəm haqda müsbət nəticə əldə oluna bilər

Fransa polisi Strasburqda xüsusi əməliyyat keçirir
12.12.2018, 12:50

Fransa polisi Strasburqda xüsusi əməliyyat keçirir

Mərkəzi Bankdan 500 avroluq pul nişanı ilə bağlı AÇIQLAMA   
12.12.2018, 12:48

Mərkəzi Bankdan 500 avroluq pul nişanı ilə bağlı AÇIQLAMA  

Azərbaycanlılar Türkiyədə bələdiyyə sədrliyi uğrunda mübarizə aparacaqlar
12.12.2018, 12:47

Azərbaycanlılar Türkiyədə bələdiyyə sədrliyi uğrunda mübarizə aparacaqlar

Bu bankların daşınar və daşınmaz əmlakı satılıb - SİYAHI   
12.12.2018, 12:46

Bu bankların daşınar və daşınmaz əmlakı satılıb - SİYAHI  

Çobanovun evindən qumbara tapıldı
12.12.2018, 12:40

Çobanovun evindən qumbara tapıldı

Fransada olan azərbaycanlı deputat Strasburq terrorundan DANIŞDI   
12.12.2018, 12:39

Fransada olan azərbaycanlı deputat Strasburq terrorundan DANIŞDI  

Lənkəranda Heydər Əliyevin xatirəsi yad olundu - FOTO
12.12.2018, 12:35

Lənkəranda Heydər Əliyevin xatirəsi yad olundu - FOTO

Sabah külək güclənəcək - PROQNOZ
12.12.2018, 12:31

Sabah külək güclənəcək - PROQNOZ

Ermənistan parlamentinin ilk iclasını Həsənov aparacaq
12.12.2018, 12:22

Ermənistan parlamentinin ilk iclasını Həsənov aparacaq

UNEC-də Elmmetrika şöbəsi fəaliyyətə başlayıb
12.12.2018, 12:20

UNEC-də Elmmetrika şöbəsi fəaliyyətə başlayıb

Erməni hərbçi özünü ov tüfəngi ilə vurdu
12.12.2018, 12:15

Erməni hərbçi özünü ov tüfəngi ilə vurdu

Azərbaycan nefti UCUZLAŞDI
12.12.2018, 12:07

Azərbaycan nefti UCUZLAŞDI

Tereza Mey bu gün istefaya göndərilə bilər
12.12.2018, 12:07

Tereza Mey bu gün istefaya göndərilə bilər

Avtomobilini hissələrə bölüb satan şəxs polisə yalan məlumat verdi
12.12.2018, 11:55

Avtomobilini hissələrə bölüb satan şəxs polisə yalan məlumat verdi

Hacıbala Abutalıbov Heydər Əliyev haqqında şeir dedi - VİDEO
12.12.2018, 11:50

Hacıbala Abutalıbov Heydər Əliyev haqqında şeir dedi - VİDEO

Çavuşoğlu Bakıya gəlir
12.12.2018, 11:47

Çavuşoğlu Bakıya gəlir

Milan Konservatoriyasının professoru: ”Novruz Novruzlu Dədə Qorqud kimi müdrik idi”   
12.12.2018, 11:44

Milan Konservatoriyasının professoru: ”Novruz Novruzlu Dədə Qorqud kimi müdrik idi”  

Gələn il kişilərin və qadınların pensiya yaşı belə olacaq - CƏDVƏL   
12.12.2018, 11:35

Gələn il kişilərin və qadınların pensiya yaşı belə olacaq - CƏDVƏL  

Paşinyanın yeni kadr təyinatları məlum oldu
12.12.2018, 11:33

Paşinyanın yeni kadr təyinatları məlum oldu

Bakıda bir ay ərzində 2 mindən çox ağac əkildi
12.12.2018, 11:32

Bakıda bir ay ərzində 2 mindən çox ağac əkildi

BANM-ın kollektivi Heydər Əliyevin məzarını  ziyarət etdi
12.12.2018, 11:30

BANM-ın kollektivi Heydər Əliyevin məzarını  ziyarət etdi

Dövlət Agentliyinin direktor müavini vəfat edib
12.12.2018, 11:25

Dövlət Agentliyinin direktor müavini vəfat edib

“Görüşənə qədər...” – Deputatdan Heydər Əliyev haqda təsirli yazı...   
12.12.2018, 11:22

“Görüşənə qədər...” – Deputatdan Heydər Əliyev haqda təsirli yazı...  

Salyanda dezinfeksiya işləri aparılıb
12.12.2018, 11:18

Salyanda dezinfeksiya işləri aparılıb

Ermənilər Gürcüstanda niyə nifrət qazanıblar?
12.12.2018, 11:14

Ermənilər Gürcüstanda niyə nifrət qazanıblar?

Deputatlarımız Vyetnamda – Heydər Əliyevlə bağlı kitab təqdim edildi
12.12.2018, 11:01

Deputatlarımız Vyetnamda – Heydər Əliyevlə bağlı kitab təqdim edildi

Kooperasiya Universitetində Heydər Əliyev ANILDI - FOTOLAR
12.12.2018, 11:00

Kooperasiya Universitetində Heydər Əliyev ANILDI - FOTOLAR

ARXİV