17 dekabr 2018, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Məxfi “Palma”nın 2-ci şəxsi - Qatarın altında qalan SSRİ-nin ilk daxili işlər naziri Kruqlov
Məxfi “Palma”nın 2-ci şəxsi - Qatarın altında qalan SSRİ-nin ilk daxili işlər naziri Kruqlov
10.11.2017, 22:15

SSRİ-nin yüksəkçinli məmurları arasında kifayət qədər ciddi simalardan biri olan Sergey Kruqlov haqqında mətbuat uzun illər susub. Çox-çox sonralar, “məxfi” qrifli qovluqlar açıldıqdan sonra Kruqlovun fəaliyyəti tarixçilərin və media nümayəndələrinin diqqətini cəlb edib.

 

1946-cı ildə “NKVD” ləğv olunaraq Daxili İşlər Nazirliyi yaradılanda Sergey Kruqlov ilk olaraq bu quruma nazir təyin olunub. Bu təyinata qədər də o, 1945-ci ilin dekabr ayından “NKVD”yə rəhbərlik edib. O, Stalinlə əvvəlcədən planlaşdırılmamış görüşmək səlahiyyəti olan azsaylı məmurlardan biri olub.

Modern.az saytı SSRİ-nin ilk daxili işlər naziri Sergey Kruqlov haqqında yazını təqdim edir.

 

Sergey Kruqlov öz həyatını sırf partiya işinə bağlasaydı, yəqin ki, karyera pillələrini “NKVD”də olduğu kimi sürətlə qalxa bilməzdi. O, bir müddət Gürcüstanda partiya işində çalışıb. Bacarığı, savadı ilə fərqlənib. Elə Lavrenti Beriya ilə də Gürcüstanda tanış olub. Bu dövr Beriyanın Gürcüstana rəhbərlik etdiyi vaxta təsadüf edib. Aralarında normal münasibət yarandığından Beriya “NKVD”yə getdikdən sonra onu da Moskvaya dəvət edib. Bir neçə ay aparatın “xüsusi səlahiyyətli” əməkdaşı kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra Kruqlov “NKVD”də müavin, həmçinin, kadrlar idarəsinin vəzifəsinə irəli çəkilib. Bu vəzifəyə təyinatında Beriyanın köməyi və təşəbbüsü ilə yanaşı, Mərkəzi Komitənin katibi Georgi Malenkovun dəstəyi də böyük olub.

 

Sergey Kruqlovun “NKVD” fəaliyyəti rəhbərlik tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Xüsusilə, çeçen və inquşların köçürülməsi, QULAQ məcburi əmək düşərgələrinin işindəki fəaliyyəti Stalinin də diqqətindən yayınmayıb. 1943-cü ildə keçirilən Tehran konfransında təhlükəsizlik məsələlərinə cavabdeh olan şəxslərdən biri də Kruqlov olub.

 

1945-ci ilin iyulun 17-dən avqustun 2-dək “böyük üçlüyün” iştirakı ilə Berlin yaxınlığında yerləşən Potsdamda keçirilən konfransda isə Kruqlovun xidmətləri daha yüksək qiymətləndirilib. Bu konfransın bütün təhlükəsizlik məsələləri məxfi “Palma” əməliyyatı adı altında Beriyaya həvalə olunub. “Palma”nın ikinci şəxsləri isə Kruqlov və Stalinin şəxsi mühafizəsinin rəisi Vlasik olub.

 

Konfransda təhlükəsizliyin təmin etmək üçün “NKVD” qoşunlarının 7 alayı və 1500 əməliyyatçı iştirak edib. Stalinin iqamətgahının təhlükəsizliyinə general Vlasik, konfrans keçiriləcək yerin təhlükəsizliyinə isə birbaşa Kruqlov cavabdehlik daşıyıb.

 

Potsdam konfransının işindən və bütövlükdə təşkilindən razı qalan Stalin əməkdaşları mükafatlandırmaq üçün Beriyaya siyahı təqdim etməyi göstəriş verib. Həmkarlarına qarşı həmişə qısqanc olan Beriya bu dəfə fərqli olaraq siyahıda birinci Sergey Kruqlovun adını qeyd edib. Beriya marşal rütbəsi, Kruqlov general-polkovnik rütbəsi ilə mükafatlandırılıb. Bununla yanaşı, Kruqlov Lenin ordeni ilə də təltif olunub.

 

Kruqlov bəlkə də yeganə şəxslərdən biri olub ki, çox tez-tez Beriyanı xoşagəlməz əməllərinə görə ikilikdə tənqid edib. Belə hallar bəzən kiçik bir əhatənin içərisində də baş verib. Beriya isə bu tənqidlərə bir cümlə ilə cavab verib: “Sergey, sən dəyişmirsən, elə Gürcüstanda olduğun kimisən...”

 

 

Amma buna baxmayaraq, Beriya bütün fəaliyyəti dövründə Kruqlovu müdafiə edib, onun vəzifədəki mövqelərini möhkəmləndirib.

Stalinin ölümündən sonra 11 mart 1953-cü ildə daxili işlər və dövlət təhlükəsizliyi nazirlikləri Beriyanın rəhbərliyi altında birləşdiriləndə Kruqlov bu nazirlikdə birinci müavin vəzifəsinə təyin olunub. Az keçməmiş, həmin ilin 26 iyun tarixində Beriyanın həbsindən sonra Sergey Kruqlov nazir kürsüsündə əyləşib. Bu da bir faktdır ki, Kruqlov ona dayaq olan Beriyanın həbs olunmasında fəal iştirak edənlərdən biri olub. Daha bir fakt isə odur ki, Beriya komandasından salamat çıxan və yenidən nazir təyin olunan yeganə şəxs də Kruqlov olub.

 

Onun bu gedişlərinə baxmayaraq, partiyanın yeni rəhbərliyinin yaddaşında Kruqlov “Beriyanın əlaltısı” kimi qalıb. 1956-cı ilin yanvar ayında Xruşovun göstərişi ilə Kruqlov nazir vəzifəsindən azad edilərək elektrostansiyalar tikintisi nazirinin müavini vəzifəsinə göndərilib. Bu vəzifədə də onu çox işləməyə qoymayıblar. Bir ildən sonra Kruqlov daha aşağı vəzifəyə, Kirov rayonunun Xalq Təsərrüfatı Sovetinin sədr müavini vəzifəsinə təyin edilib.

 

1957-ci ildə Xruşov Malenkovun, Molotovun və Kaqanoviçin “antipartiya qrupu”nu dağıtdıqdan sonra bütün köhnə kadrları “sıradan çıxarmaq” planını işə salanda 1958-ci ildə Kruqlov da hər şeydən məhrum olunub. Hətta “MVD” pensiyasından və mənzilindən belə.

 

Beləliklə, 52 yaşlı sabiq nazir xəstəliyi ilə əlaqədar 2-ci qrup əllilik dərəcəsi ilə oyundan kənar vəziyyətdə qalıb.

Taleyi ilə barışan Kruqlov Moskva ətrafındakı qəsəbələrin birində çox sadə bir həyat tərzi sürüb, dəbdəbəsiz, təmtəraqsız və bəzən də ehtiyac içində.

 

1977-ci il iyulun 6-da Sergey Kruqlov bağ evlərinin yanında yerləşən “Pravda” dəmiryolu stansiyasında məlum olmayan səbəbdən qatarın altına düşərək ölüb.

Onun ölüm səbəbi qəzetlərdə “Bədbəxt hadisə nəticəsində...” kimi yazılıb. Amma bu hadisə ilə bağlı intihar və sui-qəsd kimi versiyalar da söylənilib...


İlham Cəmiloğlu
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Qurbanovdan Reynaldo açıqlaması
17.12.2018, 20:27

Qurbanovdan Reynaldo açıqlaması

“Azərbaycan İsraillə gömrük sahəsində əməkdaşlığa önəm verir”  -Səfər Mehdiyev
17.12.2018, 20:14

“Azərbaycan İsraillə gömrük sahəsində əməkdaşlığa önəm verir”  -Səfər Mehdiyev

Prezidentin kürəkəni istefa verdi
17.12.2018, 20:03

Prezidentin kürəkəni istefa verdi

Bakıda əxlaqsızlıq yuvaları təşkil edən qadın həbs edildi
17.12.2018, 19:23

Bakıda əxlaqsızlıq yuvaları təşkil edən qadın həbs edildi

Qara Qarayevin 100 illiyinə həsr olunmuş kamera konserti keçiriləcək
17.12.2018, 19:10

Qara Qarayevin 100 illiyinə həsr olunmuş kamera konserti keçiriləcək

Bakıda “Hyundai” piyada keçidindəki 4 nəfəri vurdu
17.12.2018, 19:00

Bakıda “Hyundai” piyada keçidindəki 4 nəfəri vurdu

Qarabağda erməni əsgər minaya düşdü
17.12.2018, 18:31

Qarabağda erməni əsgər minaya düşdü

Cəfər Cabbarlının 120 illiyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM
17.12.2018, 18:28

Cəfər Cabbarlının 120 illiyi qeyd ediləcək - SƏRƏNCAM

Elektrik stansiyalarının təmirinə 30 milyon manat ayrıldı
17.12.2018, 18:25

Elektrik stansiyalarının təmirinə 30 milyon manat ayrıldı

Bakıda QANUNSUZLUQ - Vətəndaşın mülkünü darmadağın etdilər – FOTO + VİDEO  
17.12.2018, 18:20

Bakıda QANUNSUZLUQ - Vətəndaşın mülkünü darmadağın etdilər – FOTO + VİDEO  

İlham Əliyev Qətər Əmiri və müavinini təbrik etdi
17.12.2018, 18:14

İlham Əliyev Qətər Əmiri və müavinini təbrik etdi

Qaradağ və Səbailin bir hissəsi susuz qalacaq
17.12.2018, 17:55

Qaradağ və Səbailin bir hissəsi susuz qalacaq

“Nar” jurnalistləri bir araya topladı
17.12.2018, 17:51

“Nar” jurnalistləri bir araya topladı

İranlı general silahla ehtiyatsız davrandığına görə öldü
17.12.2018, 17:49

İranlı general silahla ehtiyatsız davrandığına görə öldü

Azərbaycanda doğum, ölüm, nikah və boşanmalar...
17.12.2018, 17:47

Azərbaycanda doğum, ölüm, nikah və boşanmalar...

Azərbaycanda ümumi daxili məhsul artıb   
17.12.2018, 17:42

Azərbaycanda ümumi daxili məhsul artıb  

Rusiyada 5 nəfər dəm qazından öldü: 3-ü ermənidir
17.12.2018, 17:29

Rusiyada 5 nəfər dəm qazından öldü: 3-ü ermənidir

Çilinin Azərbaycana yeni müvəqqəti işlər vəkili təyin olundu
17.12.2018, 17:28

Çilinin Azərbaycana yeni müvəqqəti işlər vəkili təyin olundu

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
17.12.2018, 17:11

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ

Koçaryanın Paşinyana qarşı iddiası təmin olunmadı
17.12.2018, 17:08

Koçaryanın Paşinyana qarşı iddiası təmin olunmadı

Bakcell karyera qurmaqda tələbələrə dəstək göstərir
17.12.2018, 17:01

Bakcell karyera qurmaqda tələbələrə dəstək göstərir

AvroLiqada 1/16 finalın püşkatması - “Fənərbaxça” və “Qalatasaray”ın RƏQİBLƏRİ   
17.12.2018, 16:55

AvroLiqada 1/16 finalın püşkatması - “Fənərbaxça” və “Qalatasaray”ın RƏQİBLƏRİ  

Rusiyada 17 yaşlı azərbaycanlı qız öldürüldü
17.12.2018, 16:43

Rusiyada 17 yaşlı azərbaycanlı qız öldürüldü

Qusarda yolu keçən piyadanı avtomobil vurub öldürdü
17.12.2018, 16:38

Qusarda yolu keçən piyadanı avtomobil vurub öldürdü

İnam Kərimov yeni sədr təyin etdi
17.12.2018, 16:29

İnam Kərimov yeni sədr təyin etdi

Reynaldo “Qarabağ”a qayıtdı - FOTO
17.12.2018, 16:25

Reynaldo “Qarabağ”a qayıtdı - FOTO

Azercell xidmət keyfiyyətini artırır
17.12.2018, 16:12

Azercell xidmət keyfiyyətini artırır

Könül Kərimovaya qarşı dələduzluq edən qadına hökm oxundu
17.12.2018, 16:04

Könül Kərimovaya qarşı dələduzluq edən qadına hökm oxundu

Çempionlar Liqasında 1/8 finalın püşkü atıldı - CÜTLÜKLƏR
17.12.2018, 15:45

Çempionlar Liqasında 1/8 finalın püşkü atıldı - CÜTLÜKLƏR

Prezident Mingəçevirə icra başçısı təyin etdi - FOTO
17.12.2018, 15:43

Prezident Mingəçevirə icra başçısı təyin etdi - FOTO

ADU və İndoneziya Universiteti arasında memorandum imzalandı
17.12.2018, 15:40

ADU və İndoneziya Universiteti arasında memorandum imzalandı

Nərmin Şahmarzadə Mübariz İbrahimovun ailəsindən üzr istədi - VİDEO
17.12.2018, 15:36

Nərmin Şahmarzadə Mübariz İbrahimovun ailəsindən üzr istədi - VİDEO

Nazir: “Prezidentin qarşımıza qoyduğu vəzifələrin icrası üçün 4 prinsipə əsaslanacağıq”
17.12.2018, 15:26

Nazir: “Prezidentin qarşımıza qoyduğu vəzifələrin icrası üçün 4 prinsipə əsaslanacağıq”

Onlara kim olduqlarını, əsl yerlərini göstərmək lazımdır - Əli Həsənovdan SƏRT ÇIXIŞ   
17.12.2018, 15:20

Onlara kim olduqlarını, əsl yerlərini göstərmək lazımdır - Əli Həsənovdan SƏRT ÇIXIŞ  

İlham Əliyevdən ANONS: “Azərbaycana ən müasir silahlar gətiriləcək”
17.12.2018, 15:18

İlham Əliyevdən ANONS: Azərbaycana ən müasir silahlar gətiriləcək

Alimlərə veriləcək torpaq sahəsində tikintiyə icazə verilməyəcək
17.12.2018, 15:14

Alimlərə veriləcək torpaq sahəsində tikintiyə icazə verilməyəcək

Prezident şəhid vərəsələrinə verilən ödəmədən DANIŞDI: “Ədalət prinsipi əsas olmalıdır!”
17.12.2018, 14:48

Prezident şəhid vərəsələrinə verilən ödəmədən DANIŞDI: “Ədalət prinsipi əsas olmalıdır!”

76 dövlət əmlakı hərraca çıxarılır
17.12.2018, 14:43

76 dövlət əmlakı hərraca çıxarılır

Milli komandaya əcnəbi baş məşqçi gətirilir
17.12.2018, 14:37

Milli komandaya əcnəbi baş məşqçi gətirilir

Saxta 100 manatla benzin doldurmaq istəyən şəxs tutuldu
17.12.2018, 14:31

Saxta 100 manatla benzin doldurmaq istəyən şəxs tutuldu

Şəhid qızının türk millət vəkilinə cavabı - FOTO   
17.12.2018, 14:29

Şəhid qızının türk millət vəkilinə cavabı - FOTO  

Azərbaycan və İran gömrükçüləri görüşdü
17.12.2018, 14:05

Azərbaycan və İran gömrükçüləri görüşdü

“Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevlə bağlı məsələ diqqət mərkəzindədir”
17.12.2018, 14:00

“Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevlə bağlı məsələ diqqət mərkəzindədir”

“Rusiya Ukrayna ilə müharibə etməyə hazırlaşmır” – Lavrov
17.12.2018, 13:57

“Rusiya Ukrayna ilə müharibə etməyə hazırlaşmır” – Lavrov

Ermənilər Ermənistandan və Qarabağdan qaçırlar - “Elə kəndlər var ki, ancaq yaşlı adamlar qalıb”
17.12.2018, 13:43

Ermənilər Ermənistandan və Qarabağdan qaçırlar - “Elə kəndlər var ki, ancaq yaşlı adamlar qalıb”

Qubadlı köçkünlərinin mal-qarasına baytarlıq baxışı keçirilib
17.12.2018, 13:29

Qubadlı köçkünlərinin mal-qarasına baytarlıq baxışı keçirilib

Azərbaycana külli miqdarda narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - FOTOLAR   
17.12.2018, 13:27

Azərbaycana külli miqdarda narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı - FOTOLAR  

Bəzi restoranlar insan ölümünə səbəb olur – RƏSMİ
17.12.2018, 13:21

Bəzi restoranlar insan ölümünə səbəb olur – RƏSMİ

“Nar” tələbələr üçün yeni iş imkanları təklif edir
17.12.2018, 13:20

“Nar” tələbələr üçün yeni iş imkanları təklif edir

Rus şairinin Kremlə atdığı “bomba” və... Sumqayıtın yolları
17.12.2018, 13:16

Rus şairinin Kremlə atdığı “bomba” və... Sumqayıtın yolları

ARXİV