22 aprel 2018, Bazar
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Türkiyəli psixiatr Modern.az-a danışdı: “İntihar yardım üçün fəryaddır” - MÜSAHİBƏ
Türkiyəli psixiatr Modern.az-a danışdı: “İntihar yardım üçün fəryaddır” - MÜSAHİBƏ
13.01.2018, 09:43

Son günlər səhəri demək olarki, intihar xəbərləri ilə açırıq. İntihar edənlərin yaşının azlıgı isə daha bir üzücü xəbərdi. Axı gənc yaşda insanlar niyə intihar edir?
Türkiyəli psixiatr Sibel Mercan intihar səbəbləri ilə baglı bizi narahat edən bir neçə məsələyə aydınlıq gətirib.

O, Modern.az-ın suallarını cavablandırıb.
 

- İnsanlar niyə intihar edirlər?

 - İnsanlar tez-tez hiss etdikləri güclü daxili sızıntılarını aradan qaldırmaq üçün intihar edirlər. İntihar yardım üçün fəryaddır əslində. İnsanlar ümidsizlik içində olurlar, başqa variantların olmadığını düşünürlər və onların içində olan emosionallıq digər variantları görməyə imkan vermir. Əslində bu insanlar fərqli düşünə, gərginlik və çarəsizlik hissindən başqa bir yol tapa bilərlər. Əgər içlərindəki ağrını azaltsalar, intihara cəhd edənlərin böyük hissəsi ölməz.

-  İntihar edənlərin psixi problemləri varmı?

-  Qeyd edək ki, intihara cəhd edən insanların əksəriyyətində diaqnoz edilə bilən psixiatrik bir xəstəlik yoxdur. Bu insanların digər insanlardan fərqi o anda özlərini  tək və köməksiz hiss etmələridir.  Onlar yalnız son zamanlar yaşadıqları acı hadisələri düşünürlər və bunun təsirindən çıxa bilmirlər.  Ümumiyyətlə, bu insanlar çox vaxt onları dəli və ya psixi xəstəlikli insan kimi tanıyacaqlarından qorxaraq hislərini gizli saxlayırlar. Koməkdən qaçırlar. İnsanların önyarğıları onları köşəyə sıxır. İntihar etməyə cəhd edən və ya bu fikirlərə tutulan insanlar üzündə bir məzlumluq olur. Depressiyaya duşurlər.  Səbəbi  həyati problem ola bilər, depressiya bu travmatik hadisəyə cavab olaraq inkişaf edir. Bəzən deyilir,məsələn, bir problemi yoxdursa, nədən depressiyaya düşdü, intihar etdi? Heç bir mühüm hal olmadan depressiyaya düşə bilinir. Ona görə depressiyaya düşən insanlar mütləq tibbi dəstək almalıdırlar. Nə olursa olsun, depressiya diaqnoz edilə biləcək bir narahatlıqdır.

- İnsanalar intihar edir və biz onların haqqında danışırıq. İntihar edən insanlar haqqında danışmaq intihara səbəb olur?

- İnsanlar intihar barədə danışarkən intihar etməyə qərar vermirlər. Belə niyyətləri olub-olmadığını soruşduqda, onların intihar cəhdini xatırlatmır. İntihar düşüncəsi bu insanlarda  yoxdur. İntihar düşüncəsi olduğundan şübhələnildiyiniz zaman o şəxsdən “bəli”vəya“xeyr”şəklində açıq bircavab alına bilməz. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, intihar üsulları barədə danışmaq təhlükəlidir. Bir yaxınınızın intihar edə biləcəyindən sübhələnirsinzsə, o zaman o dostun və ya yaxının dərdini öyrənməli və problemini həll etməlisiniz. Mütəxəssilərdən yardım almalısınız. 


-  İnsanlar intihara necə qərar verirlər?

 - Hər kəsin stresslə mübarizə üsulu fərqlidir. Ümumiyyətlə, bir problem ortaya çıxdığında onunla öz üsulunu istifadə edərək, baş edilə bilər. Ancaq həyatda elə dövrlər var ki, adamın stresslə baş etmə üsulları bütün bu problemlərin öhdəsindən gəlməyə kafi olmaz. Stressli həyat hadisələri şəxsdə fərqi dəyişir. Bəziləri üçün əhəmiyyətli olmayan bir problem digərləri üçün çox əhəmiyyətli həyat problemi olaraq görülə bilər. İntihar riskini artıran əhəmiyyətli həyat hadisələri belə yekunlaşdırıla bilər:

İnsan əlaqələrində problem yaşama, əhəmiyyətli birxəstəliyə tutulma və ya bir orqan itkisi, ailə üzvlərindən birinin başına ciddi bir hadisənin gəlməsi, məktəbdə, işdə və ya evdə ciddi  problemlə qarşılaşma, iqtisadi problemlər, sevilən birinin ölməsi, önəmli  bir əlaqənin pozulması, işdən çıxarılma, ümidlərin itməsi , adamın özünə hörmətini itirməsi, romantik, fiziki, ictimai və ya cinsi zədəyə uğrama, digər insanlar tərəfindən laqeyd edilmə və s…

- Birinin intihar düşüncəsi olduğunu necə bilək?

- İntiharı düşündüyünü bilən və ya bilmədən bu düşüncələr ətrafındakı bəzi göstəriciləri verən insanlar var. Ancaq ifadəyə baxaraq, bu insanların intihar edəcəyini söyləmək yanlış olardı.

Amma aşağıdakı halları müşahidə etsəniz, diqqətli olmalısınız:

Ailə və cəmiyyətdən ayrılma, depressiya (maraq və iradənin olmaması, yuxu və iştah pozğunluğu, diqqət çətinliyi, unutqanlıq, qıcıqlanma, tez-tez ağlama, zəiflik, yorğunluq, ləyaqətsizlik), ümidsizlik, çarəsizlik, eyni zamanda səbəbsiz halallaşma və ya ailə üzvləri ilə vidalaşmaq... 


-  İntihar etməyə hazırlaşan insanlara necə kömək oluna bilər?


-
Birincisi, bu insanların intihar düşüncələrinə sahib olub-olmadığını anlamalıyıq. Əgər belə bir düşüncəniz var saki, o, intihara hazırlaşır və ya bu şəxs açıqca danışdısa, ən yaxşısı bir mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Bu şəxsin sirlərini gizli tutmaq və onları qorumaq düz deyil.  Bu ucuz qəhrəmanlıqdan başqa bir şey deyil. Bilirsiniz ki, həmin insanlar özlərinin intihar əhval-ruhiyyəsindən xilas olduqları zaman bu fikirlərin qeyri-adekvat və absurd olduğunu başa düşürlər. Əhəmiyyətli olan bu kəslərin gərginlik və stress dövründə intihara cəhd etməsinin qarşısını almaq və normal vəziyyətə qədər onları dəstəkləməkdir.
İntihar cəhdindən xilas olan insanlarla psixiatrik danışıqlardan sonra onların əksəriyyətindən ölməyəcəyi və yaşamaqdan çox xoşbəxt olduqlarını eşidirik.

 - İntihar edənlər ailələləri və yaxınlarıdan küsürmü?

- İntihara cəhd edən insanlar ailədə heç kimin onlara qayğı göstərmədiyini düşünür. Amma əskinə, intihar edən insanlar cəhdləri alınsın, ya alınmsın ailələrinə böyük zərbə vururlar. Ailələri və yaxınları kədərlənmə ilə yanaşı, təqsir, təəssüf və qəzəb kimi müxtəlif emosional hislərə qapılırlar.  Onlar cəmiyyətdən uzaqlaşmağa çalışırlar. Başqalarına zərər vermə düşüncəsi intihardan sonra buraxılan ən qorxulu izdir...

 

Məhsəti Şərif


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Goranboyda avtomobil aşdı - 2 nəfər yaralandı
22.04.2018, 17:40

Goranboyda avtomobil aşdı - 2 nəfər yaralandı

Deputatdan ÇAĞIRIŞ: “Bu gün kimisə “Facebook” üzərindən vəzifəyə təyin etmirlər”
22.04.2018, 17:24

Deputatdan ÇAĞIRIŞ: “Bu gün kimisə “Facebook” üzərindən vəzifəyə təyin etmirlər”

Yerevanda 3-ü deputat olmaqla 228 nəfər saxlanılıb
22.04.2018, 17:15

Yerevanda 3-ü deputat olmaqla 228 nəfər saxlanılıb

Burundidə partlayış, ölən və xasarət alanlar var
22.04.2018, 17:02

Burundidə partlayış, ölən və xasarət alanlar var

Türkiyədə hərbçiləri daşıyan avtobus qəzaya uğradı: 25 yaralı
22.04.2018, 16:36

Türkiyədə hərbçiləri daşıyan avtobus qəzaya uğradı: 25 yaralı

ABŞ-da çılpaq şəxs insanları atəşə tutub, 3 nəfər ölüb, 4 nəfər yaralanıb
22.04.2018, 15:55

ABŞ-da çılpaq şəxs insanları atəşə tutub, 3 nəfər ölüb, 4 nəfər yaralanıb

Şəkidə zəncirvarı yol qəzası: 6 nəfər xəsarət alıb
22.04.2018, 15:33

Şəkidə zəncirvarı yol qəzası: 6 nəfər xəsarət alıb

İnzibati vəzifələrə qəbul olmaq istəyənlər imtahan verib
22.04.2018, 14:50

İnzibati vəzifələrə qəbul olmaq istəyənlər imtahan verib

Oğlu Zeynəb Xanlarovanın adından danışdı: “Yeni baş nazirə görə çox şad oldu”
22.04.2018, 14:36

Oğlu Zeynəb Xanlarovanın adından danışdı: “Yeni baş nazirə görə çox şad oldu”

Sabahın HAVASI
22.04.2018, 14:16

Sabahın HAVASI

Metroda intihar edən qadının kimliyi məlum olub 
22.04.2018, 14:13

Metroda intihar edən qadının kimliyi məlum olub 

Əfqanıstanda partlayış: 31 ölü, 50-dən çox yaralı
22.04.2018, 13:23

Əfqanıstanda partlayış: 31 ölü, 50-dən çox yaralı

Keçmiş baş nazir Novruz Məmmədova müraciət etdi: “Sizinlə görüşmək fikrindəyəm”
22.04.2018, 13:20

Keçmiş baş nazir Novruz Məmmədova müraciət etdi: “Sizinlə görüşmək fikrindəyəm”

Qaradağda palçıq vulkanı püskürüb - FOTO
22.04.2018, 12:23

Qaradağda palçıq vulkanı püskürüb - FOTO

Sabirabadda 26 yaşlı gənc bıçaqlanıb
22.04.2018, 12:19

Sabirabadda 26 yaşlı gənc bıçaqlanıb

Polis Paşinyanı saxladı - Ermənistanda polislə aksiyaçılar arasında TOQQUŞMALAR - VİDEO
22.04.2018, 12:05

Polis Paşinyanı saxladı - Ermənistanda polislə aksiyaçılar arasında TOQQUŞMALAR - VİDEO

Etibar Məmmədov baş nazir HAQDA: “Milli adamdır”
22.04.2018, 11:54

Etibar Məmmədov baş nazir HAQDA: “Milli adamdır”

Nazirlik: Ermənistanın kriminal rejimi yalan və təxribat xarakterli müxtəlif məlumatlar yayır
22.04.2018, 11:30

Nazirlik: Ermənistanın kriminal rejimi yalan və təxribat xarakterli müxtəlif məlumatlar yayır

Sarkisyan və Paşinyanın görüşü nəticəsiz YEKUNLAŞDI
22.04.2018, 10:55

Sarkisyan və Paşinyanın görüşü nəticəsiz YEKUNLAŞDI

İki nəfər dənizdə batıb - SUMQAYITDA
22.04.2018, 10:36

İki nəfər dənizdə batıb - SUMQAYITDA

Binəli Yıldırım Novruz Məmmədovu təbrik etdi
22.04.2018, 10:32

Binəli Yıldırım Novruz Məmmədovu təbrik etdi

Sarkisyan istefa şərtlərini AÇIQLADI
22.04.2018, 10:02

Sarkisyan istefa şərtlərini AÇIQLADI

Oğuz silkələndi
22.04.2018, 09:53

Oğuz silkələndi

Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində QADIN RƏHBƏR   
22.04.2018, 09:48

Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində QADIN RƏHBƏR  

Abituriyentlər bu gün imtahan verir
22.04.2018, 09:47

Abituriyentlər bu gün imtahan verir

Ermənilər atəşkəsi 97 dəfə pozub
22.04.2018, 09:45

Ermənilər atəşkəsi 97 dəfə pozub

Vətəni ailədən öndə tutan QƏHRƏMAN - Kişilik NÜMUNƏSİ
22.04.2018, 09:09

Vətəni ailədən öndə tutan QƏHRƏMAN - Kişilik NÜMUNƏSİ

Səudiyyə Ərəbistanında partlayış və atışma - kral təxliyyə edildi
22.04.2018, 00:01

Səudiyyə Ərəbistanında partlayış və atışma - kral təxliyyə edildi

Siyahı YSK-ya təqdim olundu – İYİ Partiya seçkilərə qatılır
21.04.2018, 23:46

Siyahı YSK-ya təqdim olundu – İYİ Partiya seçkilərə qatılır

Yeni təyin edilən nazirlər hansı tanınmışların övladıdır?
21.04.2018, 23:20

Yeni təyin edilən nazirlər hansı tanınmışların övladıdır?

Həmyerlimizlə xal itirən şahmat "hökmdarı" mətbuat konfransına gəlmədi
21.04.2018, 22:48

Həmyerlimizlə xal itirən şahmat "hökmdarı" mətbuat konfransına gəlmədi

Qarlı dərəyə düşmüş avtomobildəki 6 nəfər xilas edilib
21.04.2018, 22:43

Qarlı dərəyə düşmüş avtomobildəki 6 nəfər xilas edilib

Vəzifəsiz qalan Abid Şərifov danışdı:
21.04.2018, 22:10

Vəzifəsiz qalan Abid Şərifov danışdı: "Sədaqətlə xidmət edəcəm"

Bakı-Moskva reysi ilə uçan təyyarə məcburi eniş etdi
21.04.2018, 21:58

Bakı-Moskva reysi ilə uçan təyyarə məcburi eniş etdi

Ermənistan prezidenti müxalifət lideri ilə görüşüb
21.04.2018, 21:50

Ermənistan prezidenti müxalifət lideri ilə görüşüb

ARXİV
SORĞU
Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının qiymətlərinə necə baxırsınız?
İmtahan qiymətləri çox yüksəkdir(9.43%)
İmtahan qiymətləri normalıdr(5.66%)
İmtahan qiymətləri aşağıdır(0%)
Qiymətlər ləğv edilməli, imtahanlar pulsuz olmalıdır(73.5%)
İmtahan qiymətləri azaldılmalıdır(3.77%)
İmtahan qiymətləri artırılmalıdır(7.54%)