20 iyul 2018, Cümə
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Türkiyəli psixiatr Modern.az-a danışdı: “İntihar yardım üçün fəryaddır” - MÜSAHİBƏ
Türkiyəli psixiatr Modern.az-a danışdı: “İntihar yardım üçün fəryaddır” - MÜSAHİBƏ
13.01.2018, 09:43

Son günlər səhəri demək olarki, intihar xəbərləri ilə açırıq. İntihar edənlərin yaşının azlıgı isə daha bir üzücü xəbərdi. Axı gənc yaşda insanlar niyə intihar edir?
Türkiyəli psixiatr Sibel Mercan intihar səbəbləri ilə baglı bizi narahat edən bir neçə məsələyə aydınlıq gətirib.

O, Modern.az-ın suallarını cavablandırıb.
 

- İnsanlar niyə intihar edirlər?

 - İnsanlar tez-tez hiss etdikləri güclü daxili sızıntılarını aradan qaldırmaq üçün intihar edirlər. İntihar yardım üçün fəryaddır əslində. İnsanlar ümidsizlik içində olurlar, başqa variantların olmadığını düşünürlər və onların içində olan emosionallıq digər variantları görməyə imkan vermir. Əslində bu insanlar fərqli düşünə, gərginlik və çarəsizlik hissindən başqa bir yol tapa bilərlər. Əgər içlərindəki ağrını azaltsalar, intihara cəhd edənlərin böyük hissəsi ölməz.

-  İntihar edənlərin psixi problemləri varmı?

-  Qeyd edək ki, intihara cəhd edən insanların əksəriyyətində diaqnoz edilə bilən psixiatrik bir xəstəlik yoxdur. Bu insanların digər insanlardan fərqi o anda özlərini  tək və köməksiz hiss etmələridir.  Onlar yalnız son zamanlar yaşadıqları acı hadisələri düşünürlər və bunun təsirindən çıxa bilmirlər.  Ümumiyyətlə, bu insanlar çox vaxt onları dəli və ya psixi xəstəlikli insan kimi tanıyacaqlarından qorxaraq hislərini gizli saxlayırlar. Koməkdən qaçırlar. İnsanların önyarğıları onları köşəyə sıxır. İntihar etməyə cəhd edən və ya bu fikirlərə tutulan insanlar üzündə bir məzlumluq olur. Depressiyaya duşurlər.  Səbəbi  həyati problem ola bilər, depressiya bu travmatik hadisəyə cavab olaraq inkişaf edir. Bəzən deyilir,məsələn, bir problemi yoxdursa, nədən depressiyaya düşdü, intihar etdi? Heç bir mühüm hal olmadan depressiyaya düşə bilinir. Ona görə depressiyaya düşən insanlar mütləq tibbi dəstək almalıdırlar. Nə olursa olsun, depressiya diaqnoz edilə biləcək bir narahatlıqdır.

- İnsanalar intihar edir və biz onların haqqında danışırıq. İntihar edən insanlar haqqında danışmaq intihara səbəb olur?

- İnsanlar intihar barədə danışarkən intihar etməyə qərar vermirlər. Belə niyyətləri olub-olmadığını soruşduqda, onların intihar cəhdini xatırlatmır. İntihar düşüncəsi bu insanlarda  yoxdur. İntihar düşüncəsi olduğundan şübhələnildiyiniz zaman o şəxsdən “bəli”vəya“xeyr”şəklində açıq bircavab alına bilməz. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, intihar üsulları barədə danışmaq təhlükəlidir. Bir yaxınınızın intihar edə biləcəyindən sübhələnirsinzsə, o zaman o dostun və ya yaxının dərdini öyrənməli və problemini həll etməlisiniz. Mütəxəssilərdən yardım almalısınız. 


-  İnsanlar intihara necə qərar verirlər?

 - Hər kəsin stresslə mübarizə üsulu fərqlidir. Ümumiyyətlə, bir problem ortaya çıxdığında onunla öz üsulunu istifadə edərək, baş edilə bilər. Ancaq həyatda elə dövrlər var ki, adamın stresslə baş etmə üsulları bütün bu problemlərin öhdəsindən gəlməyə kafi olmaz. Stressli həyat hadisələri şəxsdə fərqi dəyişir. Bəziləri üçün əhəmiyyətli olmayan bir problem digərləri üçün çox əhəmiyyətli həyat problemi olaraq görülə bilər. İntihar riskini artıran əhəmiyyətli həyat hadisələri belə yekunlaşdırıla bilər:

İnsan əlaqələrində problem yaşama, əhəmiyyətli birxəstəliyə tutulma və ya bir orqan itkisi, ailə üzvlərindən birinin başına ciddi bir hadisənin gəlməsi, məktəbdə, işdə və ya evdə ciddi  problemlə qarşılaşma, iqtisadi problemlər, sevilən birinin ölməsi, önəmli  bir əlaqənin pozulması, işdən çıxarılma, ümidlərin itməsi , adamın özünə hörmətini itirməsi, romantik, fiziki, ictimai və ya cinsi zədəyə uğrama, digər insanlar tərəfindən laqeyd edilmə və s…

- Birinin intihar düşüncəsi olduğunu necə bilək?

- İntiharı düşündüyünü bilən və ya bilmədən bu düşüncələr ətrafındakı bəzi göstəriciləri verən insanlar var. Ancaq ifadəyə baxaraq, bu insanların intihar edəcəyini söyləmək yanlış olardı.

Amma aşağıdakı halları müşahidə etsəniz, diqqətli olmalısınız:

Ailə və cəmiyyətdən ayrılma, depressiya (maraq və iradənin olmaması, yuxu və iştah pozğunluğu, diqqət çətinliyi, unutqanlıq, qıcıqlanma, tez-tez ağlama, zəiflik, yorğunluq, ləyaqətsizlik), ümidsizlik, çarəsizlik, eyni zamanda səbəbsiz halallaşma və ya ailə üzvləri ilə vidalaşmaq... 


-  İntihar etməyə hazırlaşan insanlara necə kömək oluna bilər?


-
Birincisi, bu insanların intihar düşüncələrinə sahib olub-olmadığını anlamalıyıq. Əgər belə bir düşüncəniz var saki, o, intihara hazırlaşır və ya bu şəxs açıqca danışdısa, ən yaxşısı bir mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Bu şəxsin sirlərini gizli tutmaq və onları qorumaq düz deyil.  Bu ucuz qəhrəmanlıqdan başqa bir şey deyil. Bilirsiniz ki, həmin insanlar özlərinin intihar əhval-ruhiyyəsindən xilas olduqları zaman bu fikirlərin qeyri-adekvat və absurd olduğunu başa düşürlər. Əhəmiyyətli olan bu kəslərin gərginlik və stress dövründə intihara cəhd etməsinin qarşısını almaq və normal vəziyyətə qədər onları dəstəkləməkdir.
İntihar cəhdindən xilas olan insanlarla psixiatrik danışıqlardan sonra onların əksəriyyətindən ölməyəcəyi və yaşamaqdan çox xoşbəxt olduqlarını eşidirik.

 - İntihar edənlər ailələləri və yaxınlarıdan küsürmü?

- İntihara cəhd edən insanlar ailədə heç kimin onlara qayğı göstərmədiyini düşünür. Amma əskinə, intihar edən insanlar cəhdləri alınsın, ya alınmsın ailələrinə böyük zərbə vururlar. Ailələri və yaxınları kədərlənmə ilə yanaşı, təqsir, təəssüf və qəzəb kimi müxtəlif emosional hislərə qapılırlar.  Onlar cəmiyyətdən uzaqlaşmağa çalışırlar. Başqalarına zərər vermə düşüncəsi intihardan sonra buraxılan ən qorxulu izdir...

 

Məhsəti Şərif


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Adnan Oktarın İsrailə necə casusluq etdiyi bəlli olub
20.07.2018, 22:15

Adnan Oktarın İsrailə necə casusluq etdiyi bəlli olub

Suyun çirklənmə səviyyəsi artıb
20.07.2018, 21:59

Suyun çirklənmə səviyyəsi artıb

İsrail təyyarələri HƏMAS obyektlərini bombaladı
20.07.2018, 21:45

İsrail təyyarələri HƏMAS obyektlərini bombaladı

Bu rayona 6 ayda 22 min 898 turist gəlib
20.07.2018, 21:31

Bu rayona 6 ayda 22 min 898 turist gəlib

Füzulidə taxıl sahəsi yandı
20.07.2018, 21:16

Füzulidə taxıl sahəsi yandı

İlham Əliyevin Fransaya səfəri başa çatıb
20.07.2018, 21:06

İlham Əliyevin Fransaya səfəri başa çatıb

İranın neft anbarında partlayış: 2 ölü   
20.07.2018, 20:54

İranın neft anbarında partlayış: 2 ölü  

Bakıda intihar edən qızın yeni görüntüləri – Video
20.07.2018, 20:40

Bakıda intihar edən qızın yeni görüntüləri – Video

“Azərbaycan mediası özünün inkişaf dövrünü yaşayır” – Əli Həsənov
20.07.2018, 20:27

“Azərbaycan mediası özünün inkişaf dövrünü yaşayır” – Əli Həsənov

Su anbarında batan şəxsin meyiti tapıldı
20.07.2018, 20:14

Su anbarında batan şəxsin meyiti tapıldı

Nazir şikayətləri dinlədi
20.07.2018, 20:01

Nazir şikayətləri dinlədi

İlham Əliyev Emmanuel Makronla Qarabağı müzakirə etdi - YENİLƏNİB
20.07.2018, 19:53

İlham Əliyev Emmanuel Makronla Qarabağı müzakirə etdi - YENİLƏNİB

Tələbələrin köçürülməsi ilə bağlı sənəd qəbulu başa çatıb
20.07.2018, 19:51

Tələbələrin köçürülməsi ilə bağlı sənəd qəbulu başa çatıb

Keçmiş baş məşqçi “Çelsi”ni məhkəməyə verir
20.07.2018, 19:40

Keçmiş baş məşqçi “Çelsi”ni məhkəməyə verir

Şamaxı sakini həmyerlisinin maşınını vurub aşırdı
20.07.2018, 19:27

Şamaxı sakini həmyerlisinin maşınını vurub aşırdı

Erməni çağırışçılar kütləvi dava saldılar
20.07.2018, 19:22

Erməni çağırışçılar kütləvi dava saldılar

“Nar TV” xidmətinə qoşul, pulsuz TV tüner əldə et!
20.07.2018, 19:09

“Nar TV” xidmətinə qoşul, pulsuz TV tüner əldə et!

700 bal toplayan abituriyentlər ilk dəfə DANIŞDILAR
20.07.2018, 19:00

700 bal toplayan abituriyentlər ilk dəfə DANIŞDILAR

Azərbaycan Fransa əlaqələrində pozitiv siqnallar
20.07.2018, 18:49

Azərbaycan Fransa əlaqələrində pozitiv siqnallar

Hacıqabulda qadın qohumunu bıçaqlayan şəxs tutulub
20.07.2018, 18:28

Hacıqabulda qadın qohumunu bıçaqlayan şəxs tutulub

Prezident Belçika Kralını təbrik edib
20.07.2018, 18:15

Prezident Belçika Kralını təbrik edib

Hakerlər 1,5 milyon pasientin məlumatlarını ələ keçirdi
20.07.2018, 18:12

Hakerlər 1,5 milyon pasientin məlumatlarını ələ keçirdi

Bakıda MDB Daxili İşlər Nazirləri Şurasının iclası keçirilib 
20.07.2018, 18:03

Bakıda MDB Daxili İşlər Nazirləri Şurasının iclası keçirilib 

700 bal toplayan abituriyent: “Həyəcandan əllərim əsir, ürəyim döyünür”
20.07.2018, 17:48

700 bal toplayan abituriyent: “Həyəcandan əllərim əsir, ürəyim döyünür”

Ermənistanda xarici diplomatın evi yarıldı
20.07.2018, 17:46

Ermənistanda xarici diplomatın evi yarıldı

Nazir  Qazaxda mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanış olub
20.07.2018, 17:36

Nazir  Qazaxda mədəniyyət müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanış olub

Təhsil Nazirliyi jurnalistləri mükafatlandırdı
20.07.2018, 17:27

Təhsil Nazirliyi jurnalistləri mükafatlandırdı

15 abituriyent 700 bal topladı - SİYAHI   
20.07.2018, 17:19

15 abituriyent 700 bal topladı - SİYAHI  

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ
20.07.2018, 17:08

Manat və dolların 3 günlük MƏZƏNNƏSİ

“Rusiya Azərbaycanı müharibə etməyə qoymayacaq”
20.07.2018, 16:59

“Rusiya Azərbaycanı müharibə etməyə qoymayacaq”

Türkiyə ilə Hollandiya barışdı
20.07.2018, 16:55

Türkiyə ilə Hollandiya barışdı

Deputatlar Latviyaya gedir
20.07.2018, 16:51

Deputatlar Latviyaya gedir

I və IV qrupların imtahan nəticələri AÇIQLANDI   
20.07.2018, 16:50

I və IV qrupların imtahan nəticələri AÇIQLANDI  

 “Asan İmza” xidmətindən istifadə niyə bahalaşır? - Mobil Operator səbəbi belə İZAH ETDİ   
20.07.2018, 16:32

 “Asan İmza” xidmətindən istifadə niyə bahalaşır? - Mobil Operator səbəbi belə İZAH ETDİ  

Moskva Avropa Birliyi ölkəsinə kəskin etiraz etdi
20.07.2018, 16:21

Moskva Avropa Birliyi ölkəsinə kəskin etiraz etdi

ARXİV