21 oktyabr 2018, Bazar
Ana Səhifə - GÜNDƏM - Türkiyəli psixiatr Modern.az-a danışdı: “İntihar yardım üçün fəryaddır” - MÜSAHİBƏ
Türkiyəli psixiatr Modern.az-a danışdı: “İntihar yardım üçün fəryaddır” - MÜSAHİBƏ
13.01.2018, 09:43

Son günlər səhəri demək olarki, intihar xəbərləri ilə açırıq. İntihar edənlərin yaşının azlıgı isə daha bir üzücü xəbərdi. Axı gənc yaşda insanlar niyə intihar edir?
Türkiyəli psixiatr Sibel Mercan intihar səbəbləri ilə baglı bizi narahat edən bir neçə məsələyə aydınlıq gətirib.

O, Modern.az-ın suallarını cavablandırıb.
 

- İnsanlar niyə intihar edirlər?

 - İnsanlar tez-tez hiss etdikləri güclü daxili sızıntılarını aradan qaldırmaq üçün intihar edirlər. İntihar yardım üçün fəryaddır əslində. İnsanlar ümidsizlik içində olurlar, başqa variantların olmadığını düşünürlər və onların içində olan emosionallıq digər variantları görməyə imkan vermir. Əslində bu insanlar fərqli düşünə, gərginlik və çarəsizlik hissindən başqa bir yol tapa bilərlər. Əgər içlərindəki ağrını azaltsalar, intihara cəhd edənlərin böyük hissəsi ölməz.

-  İntihar edənlərin psixi problemləri varmı?

-  Qeyd edək ki, intihara cəhd edən insanların əksəriyyətində diaqnoz edilə bilən psixiatrik bir xəstəlik yoxdur. Bu insanların digər insanlardan fərqi o anda özlərini  tək və köməksiz hiss etmələridir.  Onlar yalnız son zamanlar yaşadıqları acı hadisələri düşünürlər və bunun təsirindən çıxa bilmirlər.  Ümumiyyətlə, bu insanlar çox vaxt onları dəli və ya psixi xəstəlikli insan kimi tanıyacaqlarından qorxaraq hislərini gizli saxlayırlar. Koməkdən qaçırlar. İnsanların önyarğıları onları köşəyə sıxır. İntihar etməyə cəhd edən və ya bu fikirlərə tutulan insanlar üzündə bir məzlumluq olur. Depressiyaya duşurlər.  Səbəbi  həyati problem ola bilər, depressiya bu travmatik hadisəyə cavab olaraq inkişaf edir. Bəzən deyilir,məsələn, bir problemi yoxdursa, nədən depressiyaya düşdü, intihar etdi? Heç bir mühüm hal olmadan depressiyaya düşə bilinir. Ona görə depressiyaya düşən insanlar mütləq tibbi dəstək almalıdırlar. Nə olursa olsun, depressiya diaqnoz edilə biləcək bir narahatlıqdır.

- İnsanalar intihar edir və biz onların haqqında danışırıq. İntihar edən insanlar haqqında danışmaq intihara səbəb olur?

- İnsanlar intihar barədə danışarkən intihar etməyə qərar vermirlər. Belə niyyətləri olub-olmadığını soruşduqda, onların intihar cəhdini xatırlatmır. İntihar düşüncəsi bu insanlarda  yoxdur. İntihar düşüncəsi olduğundan şübhələnildiyiniz zaman o şəxsdən “bəli”vəya“xeyr”şəklində açıq bircavab alına bilməz. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, intihar üsulları barədə danışmaq təhlükəlidir. Bir yaxınınızın intihar edə biləcəyindən sübhələnirsinzsə, o zaman o dostun və ya yaxının dərdini öyrənməli və problemini həll etməlisiniz. Mütəxəssilərdən yardım almalısınız. 


-  İnsanlar intihara necə qərar verirlər?

 - Hər kəsin stresslə mübarizə üsulu fərqlidir. Ümumiyyətlə, bir problem ortaya çıxdığında onunla öz üsulunu istifadə edərək, baş edilə bilər. Ancaq həyatda elə dövrlər var ki, adamın stresslə baş etmə üsulları bütün bu problemlərin öhdəsindən gəlməyə kafi olmaz. Stressli həyat hadisələri şəxsdə fərqi dəyişir. Bəziləri üçün əhəmiyyətli olmayan bir problem digərləri üçün çox əhəmiyyətli həyat problemi olaraq görülə bilər. İntihar riskini artıran əhəmiyyətli həyat hadisələri belə yekunlaşdırıla bilər:

İnsan əlaqələrində problem yaşama, əhəmiyyətli birxəstəliyə tutulma və ya bir orqan itkisi, ailə üzvlərindən birinin başına ciddi bir hadisənin gəlməsi, məktəbdə, işdə və ya evdə ciddi  problemlə qarşılaşma, iqtisadi problemlər, sevilən birinin ölməsi, önəmli  bir əlaqənin pozulması, işdən çıxarılma, ümidlərin itməsi , adamın özünə hörmətini itirməsi, romantik, fiziki, ictimai və ya cinsi zədəyə uğrama, digər insanlar tərəfindən laqeyd edilmə və s…

- Birinin intihar düşüncəsi olduğunu necə bilək?

- İntiharı düşündüyünü bilən və ya bilmədən bu düşüncələr ətrafındakı bəzi göstəriciləri verən insanlar var. Ancaq ifadəyə baxaraq, bu insanların intihar edəcəyini söyləmək yanlış olardı.

Amma aşağıdakı halları müşahidə etsəniz, diqqətli olmalısınız:

Ailə və cəmiyyətdən ayrılma, depressiya (maraq və iradənin olmaması, yuxu və iştah pozğunluğu, diqqət çətinliyi, unutqanlıq, qıcıqlanma, tez-tez ağlama, zəiflik, yorğunluq, ləyaqətsizlik), ümidsizlik, çarəsizlik, eyni zamanda səbəbsiz halallaşma və ya ailə üzvləri ilə vidalaşmaq... 


-  İntihar etməyə hazırlaşan insanlara necə kömək oluna bilər?


-
Birincisi, bu insanların intihar düşüncələrinə sahib olub-olmadığını anlamalıyıq. Əgər belə bir düşüncəniz var saki, o, intihara hazırlaşır və ya bu şəxs açıqca danışdısa, ən yaxşısı bir mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır. Bu şəxsin sirlərini gizli tutmaq və onları qorumaq düz deyil.  Bu ucuz qəhrəmanlıqdan başqa bir şey deyil. Bilirsiniz ki, həmin insanlar özlərinin intihar əhval-ruhiyyəsindən xilas olduqları zaman bu fikirlərin qeyri-adekvat və absurd olduğunu başa düşürlər. Əhəmiyyətli olan bu kəslərin gərginlik və stress dövründə intihara cəhd etməsinin qarşısını almaq və normal vəziyyətə qədər onları dəstəkləməkdir.
İntihar cəhdindən xilas olan insanlarla psixiatrik danışıqlardan sonra onların əksəriyyətindən ölməyəcəyi və yaşamaqdan çox xoşbəxt olduqlarını eşidirik.

 - İntihar edənlər ailələləri və yaxınlarıdan küsürmü?

- İntihara cəhd edən insanlar ailədə heç kimin onlara qayğı göstərmədiyini düşünür. Amma əskinə, intihar edən insanlar cəhdləri alınsın, ya alınmsın ailələrinə böyük zərbə vururlar. Ailələri və yaxınları kədərlənmə ilə yanaşı, təqsir, təəssüf və qəzəb kimi müxtəlif emosional hislərə qapılırlar.  Onlar cəmiyyətdən uzaqlaşmağa çalışırlar. Başqalarına zərər vermə düşüncəsi intihardan sonra buraxılan ən qorxulu izdir...

 

Məhsəti Şərif


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Ermənilər atəşkəsi 27 dəfə pozdu
21.10.2018, 09:51

Ermənilər atəşkəsi 27 dəfə pozdu

Gəncədə ev yandı
21.10.2018, 09:40

Gəncədə ev yandı

Sosial mənzil sahibi olanlar bu tarixdə evlərinə KÖÇƏCƏK
21.10.2018, 09:34

Sosial mənzil sahibi olanlar bu tarixdə evlərinə KÖÇƏCƏK

İmişlidə naməlum kişi meyiti tapıldı
21.10.2018, 09:27

İmişlidə naməlum kişi meyiti tapıldı

Nyu-Yorkda təyyarə avtomobil yoluna endi
21.10.2018, 09:15

Nyu-Yorkda təyyarə avtomobil yoluna endi

ABŞ iki yeni raketli sualtı atom qayığını suya buraxıb
21.10.2018, 08:58

ABŞ iki yeni raketli sualtı atom qayığını suya buraxıb

Messi ağır zədə aldı - FOTO
21.10.2018, 00:23

Messi ağır zədə aldı - FOTO

Balakən xəstəxanasının gənc işçisi küçədə öldü
21.10.2018, 00:16

Balakən xəstəxanasının gənc işçisi küçədə öldü

“Liverpul”dan növbəti qələbə
21.10.2018, 00:01

“Liverpul”dan növbəti qələbə

Deputat Tehranda “Azərbaycan”ı səsləndirdi – Video
20.10.2018, 23:43

Deputat Tehranda “Azərbaycan”ı səsləndirdi – Video

Hərbi helikopter qəzaya uğradı
20.10.2018, 23:24

Hərbi helikopter qəzaya uğradı

Almaniya Camal Qaşıqçı ilə bağlı şəffaflıq tələb edir
20.10.2018, 23:09

Almaniya Camal Qaşıqçı ilə bağlı şəffaflıq tələb edir

Gürcüstanda prezidentliyə namizədin “marixuana festivalı” baş tutmayıb
20.10.2018, 22:53

Gürcüstanda prezidentliyə namizədin “marixuana festivalı” baş tutmayıb

Serbiyada azərbaycanlı şairin kitabı təqdim edildi
20.10.2018, 22:29

Serbiyada azərbaycanlı şairin kitabı təqdim edildi

“Ən böyük səhv özümüzdədir”- Qurban Qurbanov
20.10.2018, 22:08

“Ən böyük səhv özümüzdədir”- Qurban Qurbanov

Londonda 500 min insan “Brexit”in əleyhinə çıxdı
20.10.2018, 21:54

Londonda 500 min insan “Brexit”in əleyhinə çıxdı

“Qarabağ”a texniki məğlubiyyət verilə bilər
20.10.2018, 21:38

“Qarabağ”a texniki məğlubiyyət verilə bilər

Badamdar sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır.
20.10.2018, 21:19

Badamdar sürüşmə zonasında gərginlik qalmaqdadır.

“Total” İrandakı layihələrini “CNPC”yə təhvil verdi
20.10.2018, 21:07

“Total” İrandakı layihələrini “CNPC”yə təhvil verdi

Səbinə Əzimova Avropa birinciliyində gümüş medal qazandı
20.10.2018, 20:50

Səbinə Əzimova Avropa birinciliyində gümüş medal qazandı

Lenovo yeni modelini təqdim etdi
20.10.2018, 20:34

Lenovo yeni modelini təqdim etdi

Olimpiada qalibləri Şamaxı Safari Parkında - FOTOLAR
20.10.2018, 20:19

Olimpiada qalibləri Şamaxı Safari Parkında - FOTOLAR

“Neftçi”nin “Qəbələ”yə məğlub olduğu oyunda  qarşıdurma
20.10.2018, 20:01

“Neftçi”nin “Qəbələ”yə məğlub olduğu oyunda  qarşıdurma

Seçki günü partlayış: 15 ölü, 115 yaralı
20.10.2018, 17:50

Seçki günü partlayış: 15 ölü, 115 yaralı

Göygöldə 24 yaşlı qız gecə saatlarında itkin düşdü
20.10.2018, 17:37

Göygöldə 24 yaşlı qız gecə saatlarında itkin düşdü

Bərdədə 600 kq at əti aşkar olunub
20.10.2018, 17:24

Bərdədə 600 kq at əti aşkar olunub

Merkuri planetinə kosmik missiya göndərilib
20.10.2018, 17:17

Merkuri planetinə kosmik missiya göndərilib

"Azərenerji"də yeni təyinatlar olub
20.10.2018, 17:03

"Azərenerji"də yeni təyinatlar olub

Əli Həsənov: Hər bir dövlət qonşu dövlətlərlə dialoq aparmalıdır
20.10.2018, 16:55

Əli Həsənov: Hər bir dövlət qonşu dövlətlərlə dialoq aparmalıdır

Raket və artilleriya birləşmələri döyüş atışlı təlimlər keçirir - FOTOLAR
20.10.2018, 16:38

Raket və artilleriya birləşmələri döyüş atışlı təlimlər keçirir - FOTOLAR

Naxçıvanda bal festivalı keçirilir – FOTOREPORTAJ
20.10.2018, 16:23

Naxçıvanda bal festivalı keçirilir – FOTOREPORTAJ

Kayseridə Xocalı abidəsi açılıb
20.10.2018, 16:00

Kayseridə Xocalı abidəsi açılıb

ABŞ aviasiyası səhvən 2 kəndi məhv etdi: 62 ölü, 100 yaralı
20.10.2018, 15:51

ABŞ aviasiyası səhvən 2 kəndi məhv etdi: 62 ölü, 100 yaralı

Dəniz nəqliyyatı işçilərinə “Əməkdar mühəndis” fəxri adı verdib
20.10.2018, 15:38

Dəniz nəqliyyatı işçilərinə “Əməkdar mühəndis” fəxri adı verdib

Bu şəxsə də prezident təqaüdü veriləcək
20.10.2018, 15:18

Bu şəxsə də prezident təqaüdü veriləcək

Azərbaycan Prezidenti dəniz nəqliyyatı işçilərini təltif edib
20.10.2018, 15:14

Azərbaycan Prezidenti dəniz nəqliyyatı işçilərini təltif edib

Deputatlar “Star” zavodunun əhəmiyyətindən DANIŞDI -“ Hər iki dövlət böyük gəlirlər əldə edəcək”
20.10.2018, 15:07

Deputatlar “Star” zavodunun əhəmiyyətindən DANIŞDI - Hər iki dövlət böyük gəlirlər əldə edəcək”

Qərargah: Badamdarda sürüşmə sahəsində uçqun tipli hərəkət qeydə alınıb
20.10.2018, 15:01

Qərargah: Badamdarda sürüşmə sahəsində uçqun tipli hərəkət qeydə alınıb

“Hizbullah”a yüksək dəqiqlikli raketlər üçün avadanlıq aparan təyyarə Livana enib
20.10.2018, 14:48

“Hizbullah”a yüksək dəqiqlikli raketlər üçün avadanlıq aparan təyyarə Livana enib

İranda nazir istefa verdi
20.10.2018, 14:36

İranda nazir istefa verdi

Şəkidə məcburi köçkün məktəblilərə dərs ləvazimatları paylanılıb
20.10.2018, 14:20

Şəkidə məcburi köçkün məktəblilərə dərs ləvazimatları paylanılıb

Bakı meriyasının təhvil verdiyi dayanacaqlarda problemlər var - RƏSMİ
20.10.2018, 14:18

Bakı meriyasının təhvil verdiyi dayanacaqlarda problemlər var - RƏSMİ

Bakıda 1 kq heroini 22 min manata satan dəstə zərərsizləşdirildi
20.10.2018, 14:12

Bakıda 1 kq heroini 22 min manata satan dəstə zərərsizləşdirildi

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb
20.10.2018, 13:49

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 32 nəfər saxlanılıb

“STAR neft emalı zavodu Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir”
20.10.2018, 13:40

“STAR neft emalı zavodu Azərbaycanın gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir”

Kişilərin sipəri  
20.10.2018, 13:32

Kişilərin sipəri  

Sabah Bakıda 25 dərəcə isti olacaq
20.10.2018, 13:23

Sabah Bakıda 25 dərəcə isti olacaq

Baş Prokurorluq həbs olunmuş MTN generalları ilə bağlı məlumat YAYDI
20.10.2018, 13:16

Baş Prokurorluq həbs olunmuş MTN generalları ilə bağlı məlumat YAYDI

Gürcü namizəd azərbaycanlılara müraciət etdi: “Prezident seçilsəm, azərbaycanlı vətəndaşlarımız üçün...”
20.10.2018, 12:52

Gürcü namizəd azərbaycanlılara müraciət etdi: “Prezident seçilsəm, azərbaycanlı vətəndaşlarımız üçün...”

Azərbaycanda 9 min adda siqaret müsadirə olundu
20.10.2018, 12:47

Azərbaycanda 9 min adda siqaret müsadirə olundu

ARXİV