Bu gün gündəmdən düşməyən və ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biri ərəb ölkələrində baş verən hadisələrdir. Bir il öncə heç kimin ağlına gəlməzdi ki, ərəb dünyasında belə inqilablar baş verə bilər. Misirin sonuncu fironu Hüsnü Mübarək uzun müddətli taxt-tacından əl çəkər. Heç inanmaq olmur ki, bütün bu hadisələr kiminsə ssenarisi əsasında baş verir. Təbii ki, hər bir hadisənin yaranması üçün ciddi səbəblər olur. Son olaylar da müəyyən proseslərin məntiqi bir nəticəsidir. Fizikanın belə bir qanunu var, enerji itmir. Yəni bu enerji nəyə isə sərf olunur. Təbii ki, bu potensialı məqamı yetişdikcə, yaxşı və pis istiqamətə yönəltmək mümkün idi. Göründüyü kimi yönəldilir.
Ərəb ölkələrində baş verən hadisələrdə beynəlxalq güc mərkəzlərinin, bəzi dövlətlərin maraqlarının olması mümkündür və siyasi gerçəklikdə buna təbii yanaşmaq lazımdır.Ancaq burada digər səbəblərdə var. Deyəsən, oksigenin, maye qazlarının sıxılmış forması olduğu kimi, insan enerjsinin sıxılmış variantı mümkündür. Bu sıxılmış enerji uzun illərdir toplanıb.
Şübhəsiz bu enerjinin çoxluğu fəsadlar yaratmaqdadır.
KİV-lərin verdiyi məlumata görə, Suriyanın prezidenti bu yaxınlarda bəyan edib ki, 48 illik fövqəladə rejimi ləğv etməyə, islahatlar keçirməyə hazırdır. Ay zalım öğlu, bu məsələ 48 ildə indi sənin yadına düşür. Bəlkə zamanında dünyanın gedişatına uyğun ərəb ölkələrində islahatlar həyata keçirilsəydi indiki kimi cəmiyyətin mizanı-tərəzisi pozulmazdı. Əslində Şərqin, xüsusilə, müsəlman cəmiyyətinin əsas problemi islami dəyərlərdən uzaq düşməsidir.
Narahatçılıq doğuran bu proseslərin gələcəyidir.Görəsən, azad mətbuatın mövcud olmadığı, qapalı cəmiyyət olan bu ərəb ölkələrində insanların 10 illiklərlə yığılıb qalan enerjisi quruculuq işlərinə, qəzəbli kütlələrləri normal cəmiyyətə yönəltmək mümkün olacaqmı?
Demokratik idarəetmə sisteminin və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının olmaması, xaotik proseslərin gündən-günə dərinləşməsi ərəb ölkələri üçün yaxşı perspektivlər vəd etmir. Əvvəllər Liviya prezidenti Qəddafiyə qucaq açıb, ona dərin ehtiram göstərən, onunla böyük neft müqavilələri imzalayan Fransa və digər ökələr bu gün Qəddafini bombardman etdilər. Bəs, bu vaxta qədər həmin Qərb dövlətləri ərəb ölkələrində ki, hadisələri görmürdülər, Qəddafini tanımırdılar?
Axı siyasətdə, beynəlxalq münasibətlərdə maraqlar olduğu kimi dəyərlərdə qorunub saxlanmalıdır. Dəyərsizləşmə cəmiyyətdə ədalətsiz proseslərə yol açmaqla bərabər, hüququn və beynəlxalq təşkilatın nüfuzunun alver predmetinə çevrilməsinə gətirib çıxarır. Bu qənaətə gəlmək olar ki, Qərbin ərəb ökələrindəki hadisələrə adekvat münasibəti getdikcə insan hüquqlarının qorunmasından daha çox bazarlıq elementlərinə hesablanır. Deyəsən bu həmin o sıxılmış enerjini öz məqsədləri və maraqları üçün istifadə etmək siyasətidir.
Bəzən siyasətdə belə maraqlar heç bir əxlaqi prinsiplərə uyğun gəlmir. Bu gün NATO-ya üzv ölkələr BMT-nin qətnamə və qərarlarını əsas götürdüklərini bildirirlər. Bəs, BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının Qarabağ münaqişəsilə bağlı qəbul etdiyi qətnamələrin taleyi necə oldu? İşğal olunan Azərbaycan ərazilərindən Ermənistan silahlı qüvvələrinin qeyd-şərtsiz çıxarılması barədə 822, 853, 874, 884 saylı qətnamələrinin bu vaxta qədər yerinə yetirilməməsini necə izah etmək olar?
Əgər BMT öz qəbul etdiyi qətnamələri icrasına nəzarət edə bilmirsə, onda bu təşkilatın hansı nüfuzundan danışmaq olar. Həmin təşkilatın Qarabağla bağlı qərarlarının yerinə yetirilməsi qalsın bir tərəfə, heç bu qurum və aparıcı dövlətlər Ermənistanı işğalçı ölkə kimi bu vaxta qədər tanımayıb. Hətta ATƏT-in Minsk qrupunun işğal altındakı ərazilərlə bağlı qiymətləndirmə missiyasının “ütülənmiş” hesabatı da münaqişənin və erməni təcavüzünün nəticələrini tam əks etdirə bilmədi.
Bunu başa düşmək olar. Əgər Qəddafi dinc insanlara qarşı amansız davranaraq onları qətlə yetiribsə onu cəzalandırmaq lazımdır. Ermənistanın indiki rəhbəri Serj Sarkisyan, keçmiş prezidenti Robert Köçəryan Dağlıq Qarabağda, xüsusilə, Xocalıda dinc azərbaycanlılara, azyaşlı uşaqlara, qocalara qarşı daha qəddar olub soqırım törədirsə, bəs, onlar niyə cəzalandırılmasın? Axı, beynəlxalq hüquq, konvensiyalar hamı üçün bərabər olmalıdır.
