Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև քաղաքական երկխոսության ընդլայնման ֆոնին օրակարգ է մտել նաև երկու երկրների միջև փոխադարձ առևտրի մեկնարկը։ Ադրբեջանից Հայաստան նավթամթերքի առաքումից հետո այժմ քննարկվում է հայկական արտադրության ապրանքների մուտքն ադրբեջանական շուկա։
Modern.az-ը հայտնում է, որ Հայաստանի արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը Հանրային հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ առաջիկա օրերին կհրապարակվի տեղեկություն այն մասին, որ ադրբեջանական ընկերությունները ապրանքներ են գնել հայկական ընկերություններից։ Նախարարը նշել է, որ դրանով ադրբեջանա-հայկական առևտուրը փոխադարձ բնույթ կկրի։
Պատգամավոր Վուգար Բայրամովը հայտարարել է, որ Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովի շրջանակներում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հանդիպմանը քննարկվել են նաև տնտեսական կապերի, մասնավորապես՝ փոխադարձ առևտրի ընդլայնման հնարավորությունները։
«Հանդիպմանը քննարկվեցին երկու երկրների միջև տնտեսական և առևտրային կապերի վերականգնումը, առկա պոտենցիալ հնարավորությունները։ Կողմերը ողջունեցին այս ուղղությամբ քայլերի շարունակումը։ Սա վկայում է այն մասին, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև առևտրաշրջանառությունը կարող է աճել»։
Պատգամավորի խոսքով՝ տնտեսական կապերի վերականգնումից հետո երկու երկրների միջև առևտրաշրջանառությունը գերազանցել է 18 միլիոն դոլարը։ Ընթացիկ տարվա առաջին յոթ ամիսներին այս ցուցանիշը կազմել է 17,4 միլիոն դոլար։
Վուգար Բայրամովը հայտարարել է, որ Տնտեսական և սոցիալական զարգացման կենտրոնը ուսումնասիրել է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հնարավոր ներմուծման և արտահանման ուղղությունները։ Ուսումնասիրության արդյունքները ներկայացվել են համապատասխան կառույցներին։
«Համեմատական առավելությունների տեսության հիման վրա գնահատվել է, թե որ ապրանքներն ունեն ներմուծման և արտահանման հնարավորություններ։ Դրա համար համեմատվել են ապրանքների գները, հաշվի են առնվել նաև տրանսպորտային ծախսերը։ Պոտենցիալ առևտրային ապրանքների շարքում կան արդյունաբերական, սննդի և քիմիական արդյունաբերության ապրանքներ»։
Պատգամավորը նշել է, որ էներգետիկ ոլորտում համագործակցության հնարավորությունները նույնպես բարձր են։ Նրա խոսքով՝ փոխադարձ առևտրում կարող են տեղ գտնել նաև մրգային հյութեր և այլ սննդամթերք։ Ադրբեջանի կողմից Հայաստանից հնարավոր ներմուծման դեպքում սննդամթերքը և հումքը կարող են ունենալ հատուկ բաժին։
«Կվաճառվեն ձուկ, բանջարեղեն, խմիչքներ և մետաղական արտադրանք»
REAL կուսակցության նախագահ, տնտեսագետ Նաթիգ Ջաֆարլին մեր կայքին տված հարցազրույցում հայտարարել է, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջկառավարական աշխատանքային խմբերը հանդիպումներ են անցկացրել առևտրային կապերի վերաբերյալ և ներկայացրել փոխադարձ ապրանքների ցուցակներ։
Նրա խոսքով՝ հայկական կողմի ներկայացրած ցուցակում գերակշռում են գյուղատնտեսական և ձկնամթերքը, ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքները։
«Հայաստանի կողմից Ադրբեջանին վաճառվող ապրանքների շարքում կան գյուղատնտեսական ապրանքներ, գետի և լճի ձկներ, ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքներ։ Հանքահումքային արտադրանքը, երկաթի հանքաքարը, ալյումինը և պղինձը նույնպես գերակշռում են ցուցակում։ Ամենայն հավանականությամբ, բանակցությունները հիմնականում կանցկացվեն այս ապրանքների շուրջ»։
Տնտեսագետը շեշտել է, որ փոխադարձ առևտրի մեկնարկի համար միայն քաղաքական համաձայնությունը բավարար չէ։ Առանձին մեխանիզմներ պետք է ստեղծվեն բանկային փոխանցումների, ապրանքների ապահովագրման, լոգիստիկայի, հավաստագրման և մաքսային ընթացակարգերի համար։
«Առայժմ վաղ է խոսել փոխադարձ հարկային և մաքսային արտոնությունների մասին։ Դրա համար անհրաժեշտ են միջպետական պայմանագրեր։ Պետք է ստորագրվի խաղաղության պայմանագիր, հաստատվեն դիվանագիտական հարաբերություններ և բացվեն դեսպանատներ», – ասել է Նաթիգ Ջաֆարլին։
«Հայկական արտադրանքի վաճառքը տեղական շուկայում կարող է ազդել գների վրա»
Նաթիգ Ջաֆարլին չի բացառել, որ հայկական արտադրանքի մուտքն ադրբեջանական շուկա ապագայում կարող է ազդել որոշ ապրանքների գների վրա։
Նա նշել է, որ Հայաստանում վերջին տարիներին աճել է բանջարեղենի, գետի և լճի ձկների, այդ թվում՝ քաղցրահամ ջրի ձկների արտադրությունն ու արտահանումը։ Այս ապրանքների մուտքն ադրբեջանական շուկա կարող է ընդլայնել առաջարկը։
Այնուամենայնիվ, տնտեսագետը իրատեսական չի համարում, որ մոտ ապագայում հայկական արտադրանքը զգալի ազդեցություն կունենա ադրբեջանական շուկայի գների վրա։
«Սա հնարավոր է։ Սակայն շատ մոտ ապագայում նման հեռանկար դեռ չի երևում։ Առաջին հերթին պետք է ստեղծվի առևտրի համար անհրաժեշտ իրավական և ֆինանսական ենթակառուցվածք»։
Այսպիսով, հնարավոր առևտրի նախնական փուլում Հայաստանից Ադրբեջան կարող են բերվել հիմնականում գյուղատնտեսական և ձկնամթերք, ալկոհոլային և ոչ ալկոհոլային խմիչքներ, հումք, երկաթի հանքաքար, ալյումին և պղինձ։ Սակայն դրա կայուն առևտրի և գների վրա ազդող գործոն դառնալը կախված կլինի քաղաքական համաձայնություններից, ինչպես նաև բանկային, ապահովագրական, մաքսային և լոգիստիկ մեխանիզմների ձևավորումից։
