ABD yönetimi, İran ile hafta sonu varılan karşılıklı anlayış memorandumunun resmi metnini yayımladı.
Modern.az haber veriyor ki, bu konuda CNN televizyon kanalı bilgi yayımladı. ABD yönetiminin üst düzey bir temsilcisinin 14 maddeden oluşan belgeyi kamuoyuna sunduğu belirtildi. Belgede Hürmüz Boğazı'nın açılması, İran'a karşı bazı mali kısıtlamaların hafifletilmesi, İran'ın nükleer programıyla ilgili gelecekteki teknik görüşmeler ve nihai anlaşmanın hazırlanmasına dair hükümler yer aldı.
Aşağıda tam metin verilmiştir:
“Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti Arasında İslamabad Karşılıklı Anlayış Memorandumu”
Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti [tarih] tarihinde aşağıdakiler hakkında ortak ve iyi niyetle anlaşmışlardır:
1. Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti ve devam eden savaşta müttefikleri, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak durdurulduğunu ilan etmek amacıyla bu karşılıklı anlayış memorandumunu imzalarlar ve o andan itibaren birbirlerine karşı herhangi bir savaş veya askeri operasyona başlamamayı, birbirlerine karşı güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinden kaçınmayı, ayrıca Lübnan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini sağlamayı taahhüt ederler. Nihai anlaşma, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak durdurulmasını ve bu maddenin diğer hükümlerini teyit edecektir.
2. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi, ayrıca birbirlerinin iç işlerine karışmamayı taahhüt ederler.
3. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, karşılıklı mutabakatla uzatma imkanı olmakla birlikte maksimum 60 gün içinde müzakereler yaparak nihai bir anlaşmaya varmayı taahhüt ederler.
4. Bu memorandumun imzalanmasından hemen sonra Amerika Birleşik Devletleri, deniz ablukasının ve İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı uygulanan tüm engellerin kaldırılmasına başlayacak ve 30 gün içinde deniz ablukasını tamamen durduracaktır. Bu süre zarfında gemi trafiği, İran İslam Cumhuriyeti tarafından restore edilecek savaş öncesi seviyelere uygun şekilde normalleştirilecektir. Amerika Birleşik Devletleri ayrıca, nihai anlaşma imzalandıktan sonra 30 gün içinde kuvvetlerini İran İslam Cumhuriyeti yakınlarından çekmeyi taahhüt eder.
5. Bu memorandumun imzalanmasından sonra İran İslam Cumhuriyeti, 60 gün içinde Basra Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve ters yönde ticari gemilerin güvenli ve engelsiz geçişini sağlamak için çaba gösterecektir. Ticari gemilerin hareketi derhal başlayacak ve teknik, askeri engellerin kaldırılması, ayrıca İran İslam Cumhuriyeti tarafından mayınların temizlenmesi dikkate alınarak 30 gün içinde tam olarak uygulanacaktır. İran İslam Cumhuriyeti, uluslararası hukuka ve boğazın kıyı devletlerinin egemenlik haklarına uygun olarak Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimi ve deniz hizmetleri ile ilgili olarak Umman Sultanlığı ve diğer kıyı devletleriyle istişarelerde bulunacaktır.
6. Amerika Birleşik Devletleri, bölgesel ortaklarla birlikte İran İslam Cumhuriyeti'nin yeniden inşası ve ekonomik gelişimi için minimum 300 milyar ABD doları tutarında nihai mutabık kalınan bir plan hazırlamayı taahhüt eder. Bu planın uygulanma mekanizması, nihai anlaşma çerçevesinde 60 gün içinde kararlaştırılacaktır. İlgili mali işlemler için gerekli tüm lisanslar, istisnalar ve izinler Amerika Birleşik Devletleri tarafından sağlanacaktır.
7. Amerika Birleşik Devletleri, nihai anlaşma çerçevesinde kararlaştırılan takvime göre İran İslam Cumhuriyeti'ne karşı tüm yaptırımları, BM Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu kararları ve ABD'nin tüm birinci ve ikinci dereceli tek taraflı yaptırımları dahil olmak üzere kaldırmayı taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, yaptırımların kaldırılmasının kritik önem taşıdığını kabul eder ve bu konuyu müzakereler sırasında derhal gözden geçirme niyetinde olduklarını belirtirler.
8. İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah edinmeyeceğini ve geliştirmeyeceğini teyit eder. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, zenginleştirilmiş malzeme stoklarının kaderini karşılıklı olarak kararlaştırılan bir mekanizmaya uygun şekilde çözmeye razı olmuşlardır. Minimum metodoloji olarak, bu malzemelerin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın denetimi altında ülke içinde seyreltilmesi öngörülmektedir. Taraflar ayrıca, zenginleştirme ve İran'ın nükleer ihtiyaçları ile ilgili diğer konuları nihai anlaşma çerçevesinde müzakere etmeye razı olmuşlardır.
9. Nihai anlaşma imzalanana kadar Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti mevcut durumu koruyacaklardır. İran nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ABD ise yeni yaptırımlar uygulamayacak ve bölgeye ek kuvvetler yerleştirmeyecektir.
10. Amerika Birleşik Devletleri, memorandumun imzalanmasından hemen sonra ve yaptırımlar tamamen kaldırılana kadar ABD Hazine Bakanlığı'nın İran ham petrolünün, petrol ürünlerinin ve türevlerinin ihracatı için gerekli izinlerini sağlayacaktır. Bu izinler bankacılık işlemleri, sigorta, taşımacılık ve ilgili tüm hizmetleri kapsayacaktır.
11. Amerika Birleşik Devletleri, memorandumun uygulanmasından sonra dondurulmuş veya kısıtlanmış İran fonlarını ve varlıklarını İran İslam Cumhuriyeti'nin tam tasarrufuna vermeyi taahhüt eder. ABD ve İran, bu fonların serbest bırakılması prosedürlerini müzakereler sırasında karşılıklı olarak kararlaştıracaklardır. Bu fonlar, İran Merkez Bankası tarafından belirlenen herhangi bir nihai yararlanıcının kullanımına tamamen açık olacaktır. ABD, tüm gerekli lisansları ve izinleri sağlamayı taahhüt eder.
12. Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti, bu memorandumun uygulanmasına ve gelecekteki nihai anlaşmanın yerine getirilmesine nezaret etmek için bir icra mekanizması oluşturmaya razı olmuşlardır.
13. Bu memorandumun imzalanmasından sonra ve 1., 4., 5., 10. ve 11. maddelerin uygulanmasına başlanması ve devam ettirilmesi şartıyla, Amerika Birleşik Devletleri ve İran İslam Cumhuriyeti nihai anlaşma üzerindeki müzakerelere yalnızca kalan maddeler üzerinde başlayacaklardır.
14. Nihai anlaşma, BM Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı bir kararıyla onaylanacaktır.”
Memorandumun resmi olarak Cuma günü imzalanması bekleniyor. Bundan sonra taraflar, nihai anlaşmanın hazırlanması için 60 günlük müzakere aşamasına başlayacaklar.
