İsrail'de seçimlerin gayri resmi sonuçları açıklandıktan sonra, Binyamin Netanyahu liderliğindeki bloğun hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeyi kazanamadığı ortaya çıktı.
Böylece Netanyahu liderliğindeki blok 53 sandalye elde edebildi.
Modern.az haber veriyor ki, İsrail'deki seçim sonuçları siyasi belirsizlik yarattı.
İsrail'in “Maariv” gazetesi, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun “Likud” Partisi'nin 26 sandalye kazandığını yazdı.
Onun liderliğindeki sağcı ve ultraortodoks partilerden oluşan bloğun toplam sandalye sayısı ise 53 oldu.
İsrail Savunma Kuvvetleri'nin eski Genelkurmay Başkanı Gadi Ayzenkot'un “Yashar” Partisi 21 sandalye ile parlamentonun ikinci en büyük partisi olmaya hazırlanıyor.
Gadi Ayzenkot liderliğindeki muhalefet bloğu 48 sandalye elde etti.
Hiçbir tarafın hükümet kurmak için gereken 61 sandalyeyi toplayamaması, yeni hükümetin nasıl kurulacağı sorusunu gündeme getirdi.
İsrail vatandaşı olan Filistinlileri temsil eden “Ortak Arap Listesi” ile “Raam” partisinin toplam sandalye sayısının 19'a ulaşması bekleniyor. Bu sonuç, Arap partilerini hükümetin oluşturulmasıyla ilgili müzakerelerde belirleyici bir konuma getiriyor.
Bununla birlikte, hem Netanyahu bloğunda hem de muhalefet cephesindeki bazı partiler seçim kampanyası sırasında Arap partileriyle koalisyon kurmayacaklarını beyan etmişlerdi.
“Ortak Arap Listesi” seçim sonuçlarından sonra yayınladığı bildiride, Netanyahu hükümetinin yeniden kurulmasını engellemek ve alternatif bir hükümetin oluşturulmasına zemin hazırlamak için muhalefetle işbirliğine hazır olduğunu belirtti.
Herzog'dan yeni seçim uyarısı
İsrail Cumhurbaşkanı İshak Herzog siyasi partileri yeni bir seçimden kaçınmaya çağırdı. Koalisyon müzakereleri sırasında tarafların “açık fikirli” olmasının önemini vurguladı.
Herzog, resmi seçim sonuçlarını gelecek hafta Yüksek Mahkeme yargıcı Noam Solberg'den almayı beklediğini açıkladı. Cumhurbaşkanı, yeni bir seçim aşamasının önlenmesinin önemini kaydetti.
İ. Herzog'un gelecek hafta siyasi partilerle istişarelere başlaması bekleniyor. Ancak hiçbir blok çoğunluğu sağlayamazsa, İsrail'de yeni seçimler en erken gelecek yılın Nisan ayında yapılabilir.
İsrail'in önünde üç senaryo var
“The Times of Israel” gazetesi, hükümetin oluşturulmasıyla ilgili ortaya çıkan durumu analiz ederek İsrail'in önünde üç ana senaryo olduğunu yazdı.
Birinci senaryoya göre, Gadi Ayzenkot liderliğindeki muhalefet bloğu, Arap partilerinin desteğiyle azınlık hükümeti kurmaya çalışabilir.
Bu modelde Arap partileri hükümete doğrudan dahil olmadan, belirleyici oylamalarda muhalefeti destekleyebilirler.
Ancak muhalefetteki bazı partilerin seçim kampanyası sırasında Arap partileriyle koalisyon kurmayacaklarını açıklaması, bu seçeneğin önündeki temel engellerden biri olarak kabul ediliyor.
İkinci senaryo, farklı siyasi görüşlere sahip partilerin geniş kapsamlı bir birlik hükümeti kurmasıdır.
Böyle bir hükümette “Likud”un yanı sıra, Ben-Gvir ve Smotriç liderliğindeki aşırı sağcı partiler, ayrıca ultraortodoks partiler yer alabilir.
Bununla birlikte, muhalefetin Netanyahu'dan mevcut siyasi ortaklarından bazılarını hükümetten dışarıda tutmasını talep etmesi mümkündür.
Netanyahu'ya karşı olan bloğun seçim öncesi verdiği vaatler de bu seçeneğin hayata geçirilmesini zorlaştırabilir. Çünkü seçmenlere verilen vaatlerden geri çekilmek muhalefet partileri için siyasi açıdan ciddi sorunlar yaratabilir.
Böyle bir anlaşmanın sağlanması, tarafların birbirine ne ölçüde taviz vereceğine bağlı olacaktır.
Üçüncü senaryo, siyasi partilerin hükümetin kurulmasıyla ilgili anlaşmaya varamaması durumunda ülkenin yeniden seçimlere gitmesidir.
İsrail'de 2019 yılında da hiçbir siyasi bloğun parlamentoda çoğunluk elde edememesi uzun süreli bir seçim sürecine neden olmuştu. 2021 yılının Mart ayına kadar ülkede birkaç kez seçim yapılmıştı.
Sonuç olarak Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki koalisyon Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırmıştı. 2022 yılının Kasım ayında yapılan seçimler ise Netanyahu'nun yeniden başbakanlık görevine dönmesini sağlamıştı.
Mevcut siyasi kutuplaşma, İsrail'de benzer bir belirsizlik döneminin yeniden yaşanabileceğine işaret ediyor.
Eğer taraflar hükümetin kurulmasıyla ilgili ortak bir noktaya gelemezlerse, ülkede yeni seçimlerin yapılması kaçınılmaz olabilir.
Yeni başbakanın belirlenmesi aylarca sürebilir
İsrail'de hükümetin geleceği birkaç temel faktöre bağlı olacak. Bunlar arasında Arap partilerinin muhalefete destek verip vermeyeceği, merkez-sağ partilerin Netanyahu ile anlaşmaya varıp varmayacağı ve siyasi güçlerin seçim öncesi taahhütlerine sadık kalıp kalmayacağı yer alıyor.
Taraflardan hiçbiri parlamentoda çoğunluğu sağlayamazsa, yeni başbakanın belirlenmesi haftalarca, hatta aylarca sürebilir.
Bu süre zarfında siyasi liderlerin önceki müzakerelerde gündeme getirilmeyen koalisyon modellerini gözden geçirmesi bekleniyor.
A.Korkmaz
