Azerbaycan'ın Karabağ üzerinde tam egemenliğini yeniden tesis etmesinin üzerinden üç yıl geçiyor.
Tarihi zafer, 19 Eylül 2023'te başlayan ve sadece 23 saat 43 dakika süren yerel nitelikli antiterör tedbirleri sonucunda kazanıldı. Karabağ'da düzenlenen operasyonlar sırasında 192 askeri personel ve bir sivil olmak üzere toplam 193 kişi şehitlik mertebesine ulaştı.
Onların hayatları yarım kalsa da, uğruna can verdikleri Vatan bütünleşti. Azerbaycan egemenliğini tam olarak yeniden tesis etti, üç renkli bayrağımız Karabağ'ın her köşesinde dalgalanmaya başladı.
Modern.az sitesinin çalışanları bugün Askeri Anıt Mezarlığı'nı ziyaret ederek şehitlerin yakınları ve dostlarıyla sohbet ettiler.
19 Eylül, saat 11:00...
Askeri Anıt Mezarlığı'nda sessizlik hüküm sürüyor. Buradaki sükunet sıradan bir sükunet değil. Her mezarın arkasında yarım kalmış bir ömür, gözü yolda kalan bir aile ve bütünleşmiş bir Vatanın hikayesi yatıyor.
Mezarlığı ziyaret edenler arasında şehit ailelerinin yanı sıra gençler ve çocuklar da var. Onlar mezarların önünde duruyor, karanfiller diziyor, mezar taşlarındaki resimlere bakıyorlar.
Gençlerden birkaçıyla sohbetimiz sırasında bir kez daha anlaşılıyor ki, onlar bugün yaşadıkları özgür ve bütün Azerbaycan'ın hangi fedakarlıklar pahasına kazanıldığını iyi anlıyorlar.
“Şehitler bizim gururumuzdur. Biz onları asla unutmayacağız”, – diye belirtiyorlar.
Vatanın küçük evlatları da o günleri görmeseler bile, bu tarihi ve onu yazan kahramanları unutmayacaklarını söylüyorlar. Küçük ellerde tutulan karanfiller sanki bir nesilden diğerine aktarılan kutsal bir hafızanın sembolüne dönüşüyor.
"O, şehit olduktan sonra bütün arzusuna kavuştu"
Şehit İsmail Çerkez oğlu İsayev'in mezarı önünde ise iki dostu duruyor. Dostlar şehit İsmail'den bahsederken onun hatıralarda değil, sanki hala yanlarında yaşadığını hissettiriyorlar.
Rais Orucov'un sözlerine göre, İsmail gerçek bir savaşçı olmak için yıllarca kendini hazırladı. O, dostuyla aralarında geçen sohbetlerden birini şöyle hatırlıyor:
“Bir defa ona sordum ki, sen niye bu kadar hazırlanıyorsun? Cevap verdi ki, arzumdur, komandoya düşeyim. O, bu arzusuna kavuştu.”
Ancak İsmail'in başka bir arzusu da vardı. Şehit olmak istediğini dostuna defalarca söylemişti:
“Ona dedim ki, kardeş, şehit olmayı arzulama. Arzula ki, en güzel zaferle dönesin, biz de seninle gurur duyalım. Ama o, bütün arzularına kavuştu.”
Bu sözler mezarlar arasındaki sessizliği bir kat daha ağırlaştırıyor. İsmail zaferle dönemese de, onun savaşı zaferle sonuçlandı. Dostları bugün onun karşısında sadece kaybettikleri bir insanı değil, Vatanın bütünlüğüne imzasını kanıyla atan kahramanı anıyorlar.
“Film kahramanından bahsediyorlar sandım”
Rais Orucov dostunun savaş yolu hakkında duyduklarını anlatırken hala hayretini gizleyemiyor:
“Onun silah arkadaşlarından ve yanında savaşan askerlerden duyduklarıma inanamıyordum. İsmail siperlere tek başına girerek 11 Ermeniyi yok etmişti. Bir an düşündüm ki, film kahramanından bahsediyorlar. Ama hayır, o kişi film kahramanı değildi. Benim kardeşim, dostum İsmail idi.”
Bazen kahramanlar filmlerde değil, yanımızda büyürler. Aynı sokaklarda gezer, aynı sofra başında oturur, aynı arzuları paylaşırlar. Onların kahraman olduğunu ise en zor anda verdikleri karar gösterir.
"Söz verdi ki, bir hafta sonra görüşeceğiz"
İsmail İsayev'in 2017'den beri dostluk ettiği Ülvi Gafarov onu düşünceli, akıllı, yetenekli ve mert bir genç olarak hatırlıyor.
Dostların son sohbeti İsmail'in şehit olmasından sadece bir hafta önce gerçekleşti. Ülvi'nin sözlerine göre, o sohbet sırasında İsmail yakın zamanda tüm topraklarımızın özgürleştirileceğini ve bir sonraki sefer tamamen farklı bir mecliste oturacaklarını söylemişti.
Bir hafta sonra onun şehit haberi geldi.
İsmail'in söylediği gibi, topraklar özgürleştirildi. Azerbaycan Karabağ üzerinde egemenliğini tam olarak yeniden tesis etti. Ancak arzulanan o mecliste onun yeri boş kaldı.
Ülvi Gafarov, o günden sonra şehit dostunun tüm yıldönümlerinde ve doğum günlerinde onun mezarını ziyaret ettiğini söylüyor. Şimdi onların sohbetleri sessizce devam ediyor: Ülvi konuşuyor, İsmail ise mezar taşındaki gülümsemesiyle onu karşılıyor.
“Dayım askerleriyle omuz omuza savaştı”
Mezarlıkta şehit Ekrem Yunus oğlu Şadmanov'un yeğeni Alim Hüseynov ile karşılaşıyoruz.
O, dayısından bahsederken hem gururlanıyor hem de duygulanıyor. Alim Hüseynov'un sözlerine göre, Ekrem Şadmanov komutan olmanın yanı sıra, askerlerine her zaman örnek olan bir subaydı:
“Dayım bir subay olarak her zaman kendi askerlerine örnek oldu. Onlarla omuz omuza savaştı, kahramanlık gösterdi. Bütün Azerbaycan halkı gibi, ben de dayımla gurur duyuyorum.”
Onun sözlerinde kaybın acısıyla gururun garip bir birliği hissediliyor. Çünkü şehit aileleri yakınlarını kaybetseler de, onların Vatana dönüşen adlarını yaşatıyorlar.
Onların ömrü Vatanın ömrüne karıştı
Askeri Anıt Mezarlığı'nda her mezar taşı bir ömür kitabıdır. Bazısının son sayfası 20, bazısının 30, bazısının ise daha büyük yaşta yazılmış. Ama bu kitapların hepsinin son cümlesi aynıdır: Vatan sağ olsun.
Şehitler Karabağ'ı görmek, o topraklarda Azerbaycan bayrağının dalgalandığı güne şahitlik etmek istiyorlardı. Bazıları o günü gördü, bazıları ise o günü yakınlaştırmak için son nefesini verdi.
Onlar toprağa verilmediler, Vatana emanet edildiler. Adları sokaklarda, okullarda, ailelerinin hafızasında, dostlarının sohbetlerinde ve özgür Karabağ'ın her karışında yaşıyor.
Bugün Azerbaycan bütünse, bayrağımız Hankendi'de, Hocali'de, Ağdere'de, Askeran'da dalgalanıyorsa, bunun arkasında işte onların fedakarlığı yatıyor.
Üç yıl geçiyor. Zaman ilerliyor, hayat devam ediyor. Ama bazı tarihler takvimden silinmiyor, bazı adlar unutulmuyor, bazı mezarlar ise bir halkın ebedi ziyaretgahına dönüşüyor.
Lamiye Cennetzade
Turgay Musayev
