Modern.az sayti xorijiy jurnalistlar bilan suhbatlar turkumini davom ettirmoqda. Ushbu suhbatlarda biz ushbu jurnalistlarning Ozarbayjon va ozarbayjonliklar haqidagi tasavvurlarini o'rganishga, ikki davlat o'rtasidagi umumiy jihatlarni tadqiq qilishga harakat qilamiz va boshqa masalalar bo'yicha fikr almashamiz.
Bu galgi suhbatdoshimiz Qirg'izistondan hamkasbimiz, “Alleans press” agentligi xodimi Dilnaz Tapvaldieva.
- Ozarbayjon-Qirg'iziston munosabatlarining hozirgi darajasini Qirg'iziston ommaviy axborot vositalari vakili sifatida qanday baholaysiz? Bu aloqalarni boshqa turkiy davlatlar bilan munosabatlardan farqlovchi asosiy xususiyat nima?
-Ozarbayjon va Qirg'iziston o'rtasidagi munosabatlarni juda iliq, o'zaro ishonchga asoslangan va kelajagi porloq aloqalar deb baholayman. Bu munosabatlar faqat siyosiy muloqot bilan cheklanib qolmaydi; iqtisodiyot, investitsiya, madaniyat, ta'lim va media sohalarida ham yangi imkoniyatlar paydo bo'lmoqda. Menimcha, bizni boshqa turkiy davlatlar bilan munosabatlarimizdan farqlovchi asosiy xususiyatlardan biri ikki xalq o'rtasidagi samimiylik va o'zaro hurmatdir. Biz bir-birimizni nafaqat strategik sheriklar, balki qardosh xalqlar sifatida ham ko'ramiz. Tadbirkor sifatida esa bu munosabatlar doirasida yanada katta iqtisodiy imkoniyatlarni ko'raman.
- So'nggi yillarda Ozarbayjon va Qirg'iziston o'rtasida siyosiy va iqtisodiy aloqalar bilan bir qatorda, media hamkorligi ham kengaymoqda. Sizningcha, ikki davlatning media tuzilmalari o'rtasidagi hamkorlikni qaysi yo'nalishlarda yanada kuchaytirish mumkin?
-Menimcha, avvalo jurnalistlar o'rtasida bevosita muloqotni oshirishimiz kerak. Qo'shma jurnalistika loyihalari, televideniye dasturlari, podkastlar, suhbatlar, media forumlari va jurnalist almashinuvi dasturlari juda foydali bo'lar edi. Ayniqsa, Ozarbayjon va Qirg'izistonda tadbirkorlik, ayollarning mehnat hayotidagi roli, yoshlar, investitsiyalar va innovatsiyalar bilan bog'liq qo'shma materiallarni tayyorlashni muhim deb bilaman. Chunki xalqlar bir-birini rasmiy xabarlardan ko'ra ko'proq odamlarning hikoyalari va real hayot namunalari orqali yaxshiroq bilishadi.
- Ozarbayjon va Qirg'iziston jurnalistlarining bir-birining mamlakatida sodir bo'layotgan jarayonlarni yoritishi sizningcha yetarli darajadami? O'zaro media almashinuvini oshirishga ehtiyoj bormi?
-Menimcha, hozircha yetarli emas. Oldimizda juda katta salohiyat bor, lekin undan to'liq foydalana olmayapmiz. Jurnalist sifatida Ozarbayjon haqida ko'proq real hayot, biznes, turizm, madaniyat va inson hikoyalarini aks ettiruvchi materiallarni ko'rishni istardim. Qirg'izistonlik jurnalistlar Ozarbayjonga tashrif buyurib, mamlakatni joyida ko'rsalar, ozarbayjonlik jurnalistlar ham Qirg'izistonni yaqindan tanish imkoniyatiga ega bo'lsalar, ikki xalq o'rtasida o'zaro tushunish yanada kuchayadi. Shuning uchun media almashinuvini oshirishni qo'llab-quvvatlayman.
- Turk Davlatlari Tashkilotiga a'zo mamlakatlar o'rtasida yagona axborot makonini shakllantirish so'nggi yillarda ko'proq muhokama qilinmoqda. Sizningcha, turkiy davlatlarning mediasi umumiy axborot platformasi yarata oladimi?
- Albatta, buni yarata olamiz. Hatto zamonaviy axborot asrida bunday platformaga ehtiyoj bor deb o'ylayman. Turk davlatlari haqida ishonchli, operativ va professional ma'lumot taqdim etadigan umumiy media platformasiga ehtiyojimiz bor. Bu platformada har bir mamlakatning o'z ovozi bo'lishi kerak. Lekin asosiy maqsad Turk dunyosi xalqlarini bir-biriga yanada yaqinlashtirish bo'lishi kerak. Bu nafaqat jurnalistika nuqtai nazaridan, balki kelajak avlodlar uchun ham muhim sarmoyadir.
- Qiziqarli masalalardan biri ham TDT sammit va yig'ilishlarida til masalasidir. Sizningcha, faqat TDT yig'ilish, sammit va tadbirlarida Ozarbayjon yoki Turkiya turkchasining umumiy muloqot vositasi sifatida ishlatilishi real va maqsadga muvofiq bo'ladimi? Bu turkiy davlatlar o'rtasidagi integratsiyaga qanday ta'sir qilishi mumkin?
-Bu fikrni qo'llab-quvvatlayman, lekin buni bosqichma-bosqich amalga oshirish kerak deb o'ylayman. Turk tillari bir-biriga yetarlicha yaqin. Shu bilan birga, har bir xalqning o'z tili va milliy o'ziga xosligi bor. Shuning uchun umumiy muloqot tilini yaratish milliy tillarni almashtirmasligi, aksincha, xalqlar o'rtasidagi muloqotni osonlashtirishi kerak. Agar umumiy muloqot tili yarata olsak, bu Turk davlatlari o'rtasidagi integratsiya nuqtai nazaridan juda muhim qadam bo'lishiga ishonaman.
- Qirg'iziston mediasida Ozarbayjon bilan bog'liq xabarlarga qiziqish qaysi darajada? Ozarbayjon bilan bog'liq qaysi mavzular Qirg'iziston auditoriyasining ko'proq e'tiborini tortadi?
- Qiziqish bor va so'nggi yillarda bu qiziqishning tobora ortib borayotganini his qilyapman. Ayniqsa, Ozarbayjonning iqtisodiy rivojlanishi, Boku shahri, turizm, madaniyat, Qorabog', Shusha, zamonaviy infratuzilma va xalqaro tadbirlar katta qiziqish uyg'otadi. Tadbirkor sifatida meni esa ayniqsa Ozarbayjonning biznes muhiti va investitsiya imkoniyatlari qiziqtiradi. Menimcha, Qirg'izistonda jamoatchilik Ozarbayjonning iqtisodiy salohiyatini qanday rivojlantirayotganini yanada yaqindan bilishi kerak.
- Shusha, Qorabog' va Ozarbayjonning boshqa hududlarining so'nggi yillarda xalqaro tadbirlar o'tkaziladigan joylarga aylanishini Qirg'iziston mediasi qanday baholaydi?
-Buni ijobiy jarayon deb baholayman. Mintaqaning xalqaro tadbirlarga, madaniy va diplomatik muloqotlarga mezbonlik qiluvchi markazga aylanishi uning xalqaro imidjini shakllantirish nuqtai nazaridan katta ahamiyatga ega. Jurnalist sifatida men uchun eng muhim masala bu jarayonlarni ob'ektiv va professional tarzda yoritishdir. Qorabog' va Shusha haqida faqat siyosiy jihatdan emas, balki madaniyat, tarix, turizm va odamlarning hayoti nuqtai nazaridan ham gapirish kerak.
- Sizningcha, Ozarbayjon va Qirg'izistonning turk dunyosining kelajagida qaysi roli yanada katta bo'lishi mumkin? Boku va Bishkek o'rtasidagi yanada yaqinroq muvofiqlashtirish boshqa turkiy davlatlarga ham ta'sir ko'rsatishi mumkinmi?
- Ozarbayjon geografik va iqtisodiy jihatdan muhim ko'prik rolini o'ynasa, Qirg'iziston ham Markaziy Osiyoda muhim mavqega ega. Boku bilan Bishkek o'rtasidagi hamkorlik qanchalik kuchli bo'lsa, bu boshqa turkiy davlatlar uchun ham shunchalik ijobiy xabar bo'ladi. Ayniqsa, biznes, transport, investitsiya, ta'lim, turizm va media sohalarida hamkorlikni kengaytirish butun Turk dunyosi uchun yangi imkoniyatlar yaratishi mumkin.
- Zamonaviy davrda ijtimoiy tarmoqlar an'anaviy medianing rolini jiddiy ravishda o'zgartirdi. Qirg'izistonda bu jarayon qanday ketmoqda va jurnalistlar dezinformatsiya bilan kurashda qanday qiyinchiliklarga duch kelishmoqda?
- Bugun har kim bir vaqtning o'zida ham axborot ishlab chiqaruvchisiga, ham uni tarqatuvchi shaxsga aylandi. Bu bir tomondan katta imkoniyat yaratadi, boshqa tomondan esa katta mas'uliyat olib keladi. Qirg'izistonda ham ijtimoiy media jurnalistikaga juda jiddiy ta'sir ko'rsatmoqda. Eng muhim muammolardan biri operativ axborot bilan ishonchli axborot o'rtasidagi farqdir. Jurnalist har qanday xabarni baham ko'rishdan oldin, albatta, uning manbasini tekshirishi kerak. Menimcha, zamonaviy jurnalistning eng katta kapitali auditoriyasining ishonchidir. Bir marta yo'qotilgan ishonchni qayta qozonish esa juda qiyin.
- Jurnalist sifatida Ozarbayjon mediasini kuzatasiz. Ozarbayjon jurnalistikasida sizni eng ko'p hayratga solgan yoki Qirg'iziston mediasidan farqli ko'rgan jihat nima?
- Ozarbayjon mediasida milliy o'ziga xoslik bilan zamonaviylikning birga taqdim etilishini yoqtiraman. Ular o'z tarixlarini, madaniyatlarini va milliy qadriyatlarini zamonaviy media formatlari orqali dunyoga yetkazishga harakat qilishadi. Qirg'iziston va Ozarbayjon mediasi o'rtasida, albatta, farqlar bor. Lekin umumiy jihatlarimiz ham yetarlicha ko'p: milliy o'ziga xosligimizni himoya qilish va mamlakatimizni dunyoga tanitish istagi.
-Ozarbayjon va Qirg'iziston o'rtasida jurnalistlar uchun birgalikdagi loyihalar, treninglar va media forumlarini o'tkazish sizningcha qanchalik muhim?
Menimcha, bu juda muhim masala. Jurnalist va tadbirkor sifatida bunday tadbirlarni nafaqat professional fikr va tajriba almashinuvi amalga oshiriladigan platformalar, balki yangi hamkorliklar va sherikliklar paydo bo'ladigan muhim uchrashuv joylari sifatida ham baholayman. Ayniqsa, ayol jurnalistlar va ayol tadbirkorlar uchun maxsus loyihalar amalga oshirilsa, bu ikki mamlakat o'rtasida yangi aloqalarni o'rnatishga muhim hissa qo'shishi mumkin. Ba'zan bir forumda tanishgan ikki inson keyinchalik yanada katta loyihani birgalikda amalga oshira oladi.
- Ozarbayjon-Qirg'iziston munosabatlarining kelajak 5-10 yilini qanday ko'rasiz? Sizningcha, bu hamkorlikning hali to'liq foydalanilmagan qaysi salohiyati bor?
- Kelajakka yetarlicha nekbinlik bilan qarayman. Menimcha, ikki mamlakat sifatida munosabatlarimizning iqtisodiy va inson kapitali nuqtai nazaridan mavjud bo'lgan salohiyatidan hali to'liq foydalanmaganmiz. Ayniqsa, xususiy sektor, investitsiya, logistika, turizm, texnologiya, ta'lim, ayol tadbirkorligi va media sohalarida katta imkoniyatlar bor. Tadbirkor sifatida bunga ishonaman: yaxshi siyosiy munosabatlar biznes dunyosi uchun eshiklarni ochadi, lekin o'sha eshikdan real loyihalar kirib kelishi kerak.
- Qirg'izistonlik jurnalist sifatida ozarbayjonliklarga Qirg'izistonni yanada yaqindan tanitish uchun qanday xabar bermoqchi edingiz?
- Ozarbayjonliklarga aytmoqchi edimki, Qirg'iziston siz o'ylaganingizdan ham yaqinroq mamlakatdir. Tilimizda, madaniyatimizda, oilaviy qadriyatlarimizda va mehmondo'stligimizda ko'plab umumiy jihatlar bor. Qirg'izistonga kelganingizda sizni bu yerda shunchaki mehmon sifatida emas, qardosh xalqning vakili va yaqin do'st sifatida kutib olishni istardim. Ayol tadbirkor sifatida ozarbayjonlik ishbilarmon ayollarga ham aytmoqchi edim: Keling, bir-birimizni raqib sifatida emas, sherik sifatida ko'raylik. Chunki zamonaviy dunyoda eng katta kuch bir-birini qo'llab-quvvatlaydigan odamlar va davlatlardir. Ozarbayjon bilan Qirg'izistonning kelajagi faqat davlatlararo munosabatlarda emas, xalqlar o'rtasidagi haqiqiy do'stlikda, o'zaro ishonchda va birgalikda amalga oshiriladigan loyihalardadir. Mening eng katta orzuim ikki davlat o'rtasidagi bu iliq munosabatlarning kelajakda yanada ko'proq real biznes sherikliklariga, birgalikdagi loyihalarga, yangi do'stliklarga va yangi imkoniyatlarga aylanishidir.
