22 yanvar 2019, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - Yazılar - Azərbaycandan Suriya və İraqa SÜRGÜN EDİLƏNLƏRin HARAYI…
Azərbaycandan Suriya və İraqa SÜRGÜN EDİLƏNLƏRin HARAYI…
21.11.2016, 10:29

70 il Sovet İmperiyasının tərkibində yaşamağa məcbur olan xalqımızın tarixi ilə bağlı yeni araşdırmalara, ciddi tədqiqatlara ehtiyac var. Sovet dövründə tarixçilərimiz qalın-qalın qırmızı kitablar yazıblar, amma o kitabların əksəriyyətində tariximizə düzgün yanaşma olmayıb. İndi də təəssüf ki, tariximizi yazan, öyrənən tarixçilərimiz azdır . Biz gənc nəsli milli vətənpərvərlik ruhunda yetişdirməliyik. Hər bir insan üçün ən şərəflisi və ən gözəli öz Vətəninin tarixini araşdırmaq, öyrənməkdir.  
Azərbaycanda telekanalların demək olar ki, hamısı müğənnilərin həyatından geniş verilişlər hazırlayır. Bu verilişlərldə bəzi müğənnilər xalqımızın taleyinə aid qərarlar verirlər. O verilişlərə baxanlar hansı qənaətə gələcəklər, gənclər nə örnək götürəcək… Axı biz gənc nəsli belə yetişdirə bilmərik.   

 

Dünyanın 80-dən artıq ölkəsindən İŞİD-ə qoşulanlar arasında Azərbaycandan gedən könüllülər də var. Orada əlinə silah alıb döyüşənlər kimin və nəyin uğrunda vuruşduqlarını bilməyənlərdir. Onlardan soruşan gərək, sən kimin üçün atılmısan bu meydana, bu qarşıdurmalar nədən ötrüdür?

Hiylələr, fitnələr o qədər dərinə işləyib ki, insanları bu yoldan çəkindirmək belə, müşkülə çevrilib.

Birinci Qarabağ müharibəsində Liviyadan, Suriyadan muzdlu döyüşçülər Ermənistan ordusu ilə eyni cəbhədə döyüşürdülər. İçlərində Kərkük türkmənləri də olub, amma türkmənlər sonradan biliblər ki, döyüşdükləri Azərbaycan türkləridir, qarşı tərəfdəkilər canı canından, qanı qanından olanlardır. Bunu öyrənəndən sonra geri-öz vətənlərinə qayıdıblar.

Tarixin sınaqlarından uğurla çıxmış Hələb şəhəri indi yer üzündən silinmək üzrədir. Orda insanlar pərən–pərən düşüb, o yerlərin insanları ən ağır günlərini yaşayırlar. Məlum olduğu kimi, dahi Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin məqbərəsi də Hələbdə olduğundan bu şəhər həmişə bizə doğma olub.Amma indi baş verənləri acı-acı seyr edərək böyük bir tarixi olan bu qədim şəhərin dünyanın gözü qarşısında məhv edildiyinin şahidi oluruq. Tarixi abidələr, məscidlər, gözəl memarlıq nümunələri viran edilir. Suriyada daxili savaş başlayandan sonra əhali müxtəlif adlar altında çoxlu qruplara bölünüb və fərqli bölgələrdə müharibə aparır. Suriyada, demək olar, hər kəs silaha sarılıb.

Suriyada silahlanan qruplardan biri də türkmanlardır. Şam, Hələb və Lazkiyada 3,5 milyona qədər türkman yaşayır. Onların bir hissəsi Suriya müharibəsindən sonra Türkiyəyə köçüb. Qadın və uşaqlarını Türkiyəyə göndərən kişilərin çoxu Türkman Cəbhəsində savaşa başlayıb. Onların ən önəmli mövqelərindən biri Türkiyə sərhədləri yaxınlığındakı Türkman Dağı bölgəsidir.

Əhalisi çox olmayan Bayırbucaq türkmanları həm cəbhədə, həm də siyasətdə parçalanıblar. Onlar Əsəd dönəmində türkmanların başına gələnlərdən, işgəncə dəzgahlardan, səhranın ortasındakı həbsxanalardan elə danışırlar ki, insanın ağılı başından çıxır..

Sovetlər dağıldıqdan sonra Azərbaycana köçən suriyalı, iraqlı türkmənlərlə tez-tez görüşürəm. Təmasda olub görüşdüyüm Suriyanın Hələb şəhərində yaşamış şəxslərdən biri Çobanbəyli, digəri isə Öysüzlü qəbiləsindəndir. Onların sözlərindən məlum oldu ki, 1803-cü ildə Rusiya İmperiyasının general Sisyanovun Azərbaycan torpaqlarına hücumu zamanı Gəncə, Qazax, Naxçıvan, Ərdəbil və digər bölgələrdən Suriyada Hələb, İraqın Ərbilə şəhərlərinə köçürülüblər. Ərbildə indi türkmanlar yaşamasa da, qabaqlar soydaşlarımızın yaşadığı bir şəhər olub. Onları zaman-zaman kürdlər qırğına məruz qoyaraq, həmin şəhərdən sürgün ediblər. Hələb şəhərində isə azərbaycanlılar hələ də yaşayır… 

Onlar daha çox kəndlərdə məskunlaşıblar - qəbilə şəklində… amma tarixdən də bəlli olduğu kimi, canı canımızdan, qanı qanımızdan olan təmiz Azərbaycan türkləridir. 

Mənimlə söhbətində Suriyanın Hələb şəhərində yaşayan Çobanbəyli qəbiləsindən olan türkman qardaşımız bildirdi ki, orada yaşayanlar da təmiz Azərbaycan türkü olduqlarını yaxşı bilirlər. 

”Hətta Kərkükdə elə qəbilələr var ki, eynən Naxçıvan ləhcəsində danışırlar. O zaman Sovetlər Birliyi dağılanda ilk dəfə Azərbaycana gəlmişdim. Bir naxçıvanlı ilə tanış oldum. Danışığını eşidəndə elə bildim ki, kərküklüdür”.

 

1960-cı ildə Kərkükün 95 faizi türk idisə, 20 il sonra bu rəqəm 75 faizə qədər düşüb. Qeyd edək ki, İraqın sabiq lideri Səddam Hüseyn dövründə də türkmanlara qarşı haqızlıqlar davam edirdi.

Bütün bunlar öz yerində.

 Amma görüşdüyüm, mənə ürəklərini boşaldan Surya və İraq vətəndaşları adlarının çəkilməməsini xahiş etdilər. Onlardan biri isə yana-yana millətinin faciələrindən danışıb  qeyd etdi ki, oradakı həmvətənləri cəhalətin, savadsızlığın içində çabalayıb boğulurlar. Həmin savadsızlıq da belə faciələrə gətirib çıxarır. O danışır ki, 15 il qabaq Azərbaycana gələndə təyyarə limanında əmisi oğluyla görüşüb. Əmisi oğlu onun gəldiyi təyyarə ilə Suriyaya qayıdırmış. Əmisi oğlu soruşub ki, “bura niyə gəlmisən? Suriyada biz 4 sinif oxuyuruq. Sonra valideynlərimiz bizə ticarət etməyi öyrədirlər. Burada isə adicə süpürgəçinin də cibindən institut diplomu çıxır. Azərbaycanda insanlar çox savadlıdır. Biz onların heç süpürgəçisi ilə də bacarmarıq”. Sonda əmisi oğlu deyib ki, “mən qayıdıramm Suriyaya. Sən də qayıdacaqsan gec-tez”

Həmsöhbətimin sözlərindən sonra mən mədəniyyətin beşiyi olan Şərqdə əhalinin bu vəziyyətə düşməsinin səbəbini anladım – savadsızlıq.!

Ailəsini axtarmaq üçün Türkiyəyə səfər edən başqa bir soydaşımız isə işgəncə faktlarından danışdı. İŞİD Derzor şəhərində Şeytat qəbiləsini yer üzündən silib. Bələkdə yatan uşaqlara belə acımadan güllələyiblər. Bir nəfəri belə, salamat buraxmayıblar. Ərəb mənşəli bir qəbilənin 2500 üzvü bir nəfərinə kimi eyni gündə öldürülüb. Qeydet qəbiləsini də, Bakkara qəbiləsini də uşağa-böyüyə baxmadan yer üzündən siliblər.

Bütün bunlar barədə ürək ağrısıyla danışan həmsöhbətimiz, elə mənim yanımdaca Suriyada, İraqda yaşayan qohumları ilə telefon əlaqəsi yaratdı. Onlarla danışığından məlum oldu ki, dövləti dəstəkləyən 16 qəbilə başçısı da İŞİD tərəfindən edam olunub.

 

Biz İŞİD qədər amansız, acımasız düşmənlə Xocalıda, Qarabağda rastlaşdıq, nankor qonşularımız iç üzünü göstəriblər. Bunun da nəticəsində 1 milyondan artıq qaçqın və köçkünümüz oldu, 20 faiz torpaqlarımız işğal edildi. Biz o günləri gördük, o günləri bir də yaşamamaq üçün hər birimiz vətənimizə, dövlətimizə sahib çıxmalıyıq. Dünyada baş verənləri hər birimiz görürük. 


 Əfqanıstanda Qarabağ Dəhnəsi adında bir şəhər var ki, orada Nadir şah dövründə - 18-ci əsrdə sürgün edilmiş qarabağlılar yaşayır. Onlar eynən bizim Qarabağ ləhcəsiylə danışırlar. Onların “Qarabağ FM” adında öz radiosu da fəaliyyət göstərir. Qarabağ adına küçə və məktəbləri də var. Onlar barəsində ilk dəfə mətbuatda mən yazmışam. “27 ildən sonra” adlı kitabımda Qarabağ  Dəhnəsi adında kənddə yaşayan soydaşlarımızdan geniş bəhs etmişəm. 


SON XƏBƏR
ATƏT PA Mehman Hüseynovla bağlı son addımları alqışlayır
22.01.2019, 20:27

ATƏT PA Mehman Hüseynovla bağlı son addımları alqışlayır

Prezident “Total” şirkətinin rəhbəri ilə görüşdü
22.01.2019, 20:16

Prezident “Total” şirkətinin rəhbəri ilə görüşdü

Mədət Quliyevin sosial şəbəkələrdə heç bir səhifəsi yoxdur - DTX-dan AÇIQLAMA
22.01.2019, 20:03

Mədət Quliyevin sosial şəbəkələrdə heç bir səhifəsi yoxdur - DTX-dan AÇIQLAMA

Sabah Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq
22.01.2019, 19:43

Sabah Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq

Prezident Vahid Ələkbərovla görüşdü
22.01.2019, 19:37

Prezident Vahid Ələkbərovla görüşdü

İlham Əliyev: “Azərbaycan KTMT-yə üzv olmağı planlaşdırmır”
22.01.2019, 19:25

İlham Əliyev: “Azərbaycan KTMT-yə üzv olmağı planlaşdırmır”

“Bakcell”dən 6 bölgənin sakinlərinə 5 GB PULSUZ İnternet!
22.01.2019, 19:03

“Bakcell”dən 6 bölgənin sakinlərinə 5 GB PULSUZ İnternet!

Ramil Usubov əməliyyat müşavirəsi keçirdi – 241 cinayətkar qrup ifşa edilib
22.01.2019, 18:57

Ramil Usubov əməliyyat müşavirəsi keçirdi – 241 cinayətkar qrup ifşa edilib

UNEC pedaqoji heyətin potensialının artırılması üzərində daim çalışır
22.01.2019, 18:52

UNEC pedaqoji heyətin potensialının artırılması üzərində daim çalışır

İki səfir Əbülfəs Qarayevin qəbulunda
22.01.2019, 18:49

İki səfir Əbülfəs Qarayevin qəbulunda

Ayyət Əhməd Elçin Mirzəbəylinin şeirini fransız dilinə tərcümə etdi 
22.01.2019, 18:36

Ayyət Əhməd Elçin Mirzəbəylinin şeirini fransız dilinə tərcümə etdi 

Zakir Həsənov yeni istifadəyə verilən obyektlərlə tanış oldu
22.01.2019, 18:32

Zakir Həsənov yeni istifadəyə verilən obyektlərlə tanış oldu

Mehman Hüseynov Əli Abdalovla barışdı - VİDEO
22.01.2019, 18:17

Mehman Hüseynov Əli Abdalovla barışdı - VİDEO

Marşrut daşıyıcılarının sayı azaldılıb
22.01.2019, 18:13

Marşrut daşıyıcılarının sayı azaldılıb

Bu ilin sonunadək bütün avtobuslar “BakıKart”a keçəcək
22.01.2019, 18:04

Bu ilin sonunadək bütün avtobuslar “BakıKart”a keçəcək

Avtobus sürücüləri üçün istirahət yerləri ayrılacaq - Bakıda İLK
22.01.2019, 17:46

Avtobus sürücüləri üçün istirahət yerləri ayrılacaq - Bakıda İLK

Parkinqlərdən yığılan pullar qanunsuzdur - Agentlik rəhbərindən İTTİHAM
22.01.2019, 17:38

Parkinqlərdən yığılan pullar qanunsuzdur - Agentlik rəhbərindən İTTİHAM

Bakıda 45 gündə qanunsuz parklanmaya görə 53 min protokol yazılıb
22.01.2019, 17:19

Bakıda 45 gündə qanunsuz parklanmaya görə 53 min protokol yazılıb

Manatın məzənnəsi dəyişdi?
22.01.2019, 17:12

Manatın məzənnəsi dəyişdi?

Bakıdakı bəzi küçələrdə parklanmalara icazə veriləcək - RƏSMİ  
22.01.2019, 16:56

Bakıdakı bəzi küçələrdə parklanmalara icazə veriləcək - RƏSMİ  

Mədəniyyət Nazirliyində kadr DƏYİŞİKLİYİ - Vüqar Qədirov rəis təyin olundu
22.01.2019, 16:49

Mədəniyyət Nazirliyində kadr DƏYİŞİKLİYİ - Vüqar Qədirov rəis təyin olundu

Rövşən Rzayev şikayətləri dinlədi, həlli üçün tapşırıq verdi
22.01.2019, 16:45

Rövşən Rzayev şikayətləri dinlədi, həlli üçün tapşırıq verdi

Bakı Nəqliyyat Agentliyinin sədri: “Fevraldan 240 taksi duracağı tikiləcək”  
22.01.2019, 16:44

Bakı Nəqliyyat Agentliyinin sədri: “Fevraldan 240 taksi duracağı tikiləcək”  

Hindistanlı turistlərin Azərbaycana axını başladı
22.01.2019, 16:42

Hindistanlı turistlərin Azərbaycana axını başladı

Azərbaycanın Livandakı səfiri: “Nəsiminin məzarı qohumlarının nəzarəti altındadır” - MÜSAHİBƏ    
22.01.2019, 16:38

Azərbaycanın Livandakı səfiri: “Nəsiminin məzarı qohumlarının nəzarəti altındadır” - MÜSAHİBƏ  

FAO Azərbaycan tərəfdaşlıq proqramının açılış mərasimi keçirilib
22.01.2019, 16:37

FAO Azərbaycan tərəfdaşlıq proqramının açılış mərasimi keçirilib

Rusiyada yenə hərbi təyyarə qəzası: 2 ölü
22.01.2019, 16:28

Rusiyada yenə hərbi təyyarə qəzası: 2 ölü

Rusiyanın strateji nüvə bombardmançısı qəzaya uğradı
22.01.2019, 16:19

Rusiyanın strateji nüvə bombardmançısı qəzaya uğradı

Hüquqi şəxslərin rəsmi qeydiyyatı 1 prosedurla 20 dəqiqəyə həll ediləcək
22.01.2019, 16:16

Hüquqi şəxslərin rəsmi qeydiyyatı 1 prosedurla 20 dəqiqəyə həll ediləcək

Milli Məclisin Hesablayıcı komissiyası yenidən formalaşdırılır - ÖZƏL  
22.01.2019, 16:05

Milli Məclisin Hesablayıcı komissiyası yenidən formalaşdırılır - ÖZƏL  

Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsi Milli Şuraya xəbərdarlıq etdi
22.01.2019, 16:01

Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsi Milli Şuraya xəbərdarlıq etdi

Sərnişin təyyarəsinin Əfqanıstana uçmasını istəyən şəxs yaxalandı
22.01.2019, 16:00

Sərnişin təyyarəsinin Əfqanıstana uçmasını istəyən şəxs yaxalandı

“Azərbaycanın hüquqi dövlət olduğu bir daha nümayiş etdirildi” - Deputat
22.01.2019, 15:48

“Azərbaycanın hüquqi dövlət olduğu bir daha nümayiş etdirildi” - Deputat

Heyvan kəsimi məntəqələrinin sahibləri cəzalandırıldı - BİNƏQƏDİDƏ
22.01.2019, 15:46

Heyvan kəsimi məntəqələrinin sahibləri cəzalandırıldı - BİNƏQƏDİDƏ

Parlament Əməkdaşlıq Komitəsinin həmsədri: “Azərbaycanda tənqid etmək problemi yoxdur” - MÜSAHİBƏ
22.01.2019, 15:38

Parlament Əməkdaşlıq Komitəsinin həmsədri: “Azərbaycanda tənqid etmək problemi yoxdur” - MÜSAHİBƏ

Daşkəsəndə narkotacir tutuldu
22.01.2019, 15:22

Daşkəsəndə narkotacir tutuldu

Avropa Parlamentinin Azərbaycan üzrə məruzəçisi Mehman Hüseynovla bağlı bəyanat yaydı
22.01.2019, 15:21

Avropa Parlamentinin Azərbaycan üzrə məruzəçisi Mehman Hüseynovla bağlı bəyanat yaydı

İlham Əliyev Gürcüstan Baş naziri ilə görüşüb
22.01.2019, 15:07

İlham Əliyev Gürcüstan Baş naziri ilə görüşüb

Bakıda qumarxana aşkarlandı - FOTOLAR
22.01.2019, 15:04

Bakıda qumarxana aşkarlandı - FOTOLAR

İham Əliyev Dünya Bankının baş icraçı direktoru ilə görüşüb - FOTO
22.01.2019, 15:00

İham Əliyev Dünya Bankının baş icraçı direktoru ilə görüşüb - FOTO

Milli Məclisin insan hüquqları komitəsinin iclası keçirilib
22.01.2019, 14:59

Milli Məclisin insan hüquqları komitəsinin iclası keçirilib

Təhsil nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti Dünya Təhsil Forumunda
22.01.2019, 14:53

Təhsil nazirinin başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti Dünya Təhsil Forumunda

“Azərsu” sayğaclarla bağlı elektron xidməti istifadəyə verdi
22.01.2019, 14:48

“Azərsu” sayğaclarla bağlı elektron xidməti istifadəyə verdi

Media etikası - bizdə ona böyük ehtiyac var
22.01.2019, 14:39

Media etikası - bizdə ona böyük ehtiyac var

İlham Əliyev “SAP SE” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşdü - FOTO
22.01.2019, 14:33

İlham Əliyev “SAP SE” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşdü - FOTO

Azərbaycanlını evində girov saxlayan erməni general yenidən həbs olunur
22.01.2019, 14:25

Azərbaycanlını evində girov saxlayan erməni general yenidən həbs olunur

Ərəb brakonyerlər 4330 manat cərimələndi
22.01.2019, 14:19

Ərəb brakonyerlər 4330 manat cərimələndi

Koreyanın səfiri ADU-da olub
22.01.2019, 14:07

Koreyanın səfiri ADU-da olub

Bakıda iki “Mercedes” toqquşdu, tıxac yarandı
22.01.2019, 13:59

Bakıda iki “Mercedes” toqquşdu, tıxac yarandı

“Hyundai” üç piyadanı vurdu - biri öldü
22.01.2019, 13:50

“Hyundai” üç piyadanı vurdu - biri öldü

ARXİV