24 oktyabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - “Fosforlu adamlar”ın SİRLƏRİ - Azərbaycanlı albinos: “Doğulanda anam məndən imtina edib”  
“Fosforlu adamlar”ın SİRLƏRİ - Azərbaycanlı albinos: “Doğulanda anam məndən imtina edib”  
19.12.2017, 08:33

Bizim dünyamızı işıqlandıran Günəş albinosların gündüzünü qaranlığa qərq edir. Albinosların bəziləri uzun-uzadı Günəşi izləməyin, bəziləri də sadəcə insanlar arasında öz rəngləri ilə təhlükəsiz dolaşmağın xəyalını qururlar.

“ƏslindəTanrı bizdən yalnızca bir piqmenti deyil, bütün azadlıqlarımızı alıb. Lakin bizə bir çox insanın arzusunda olduğu dəri rəngini nəsib edib” - bu sözləri 18 yaşlı afrikalı albinos qız deyib.

Avropada hər 20000, dünyada isə hər 17000 insandan biri ağ dərili, ağ saçlı albinoslardır. Bu xəstəlik anadangəlmə dəriyə rəng verən piqmentin olmaması ilə xarakterizə olunur. Pinqment olmayan dəri isə Günəş şüasını asanlıqla qəbul edir. Belə insanlar dərisi, saçları, kirpikləri və qaşları ağ rəngli olduğundan, ətrafındakıların diqqətini tez çəkirlər. Bu insanların bəziləri kompleksli olmamaları üçün saçlarını, qaşlarını rəngləyirlər. Bəzi albinoslar da öz saçlarının və dərilərinin süd kimi ağappaq olmasından razı olduqlarını, hətta aşırı bəyəndiklərini qeyd edirlər. 

Onların malik olduğları fosfor isə gecə qaranlıqda heç bir işıq saçmır. Bu sadəcə cəmiyyətdə formalaşan yanlış informasiyadır.


Albinizm genetik xəstəlikdir. Albinizm 3 cür olur. Bütün bədəni əhatə edən albinizm, göz albinizmi, dəri albinizmi. 
Tam albinizm zamanı dəri, tüklər ağ, gözlər isə qırmızı rəngdə olur. 
Dəri albinizmində gözlər normal olsa, dəri və tük piqmentsiz olur. Göz albinizmində isə gözlər piqmentsiz, dəri və tük normal rəngdə olur. 

Albinosların gözləri çox pis görür, dəriləri isə Günəşə qarşı çox həssas olur. Albinoslar özlərini Günəş şüalarından çox diqqətlə qorumalıdırlar, çünki onlarda dəri xərçənginə tutulmaq riski çox yüksəkdir. Onlar xüsusi qoruyucu eynək taxmalı və bütün bədəni örtən paltar geyinməlidirlər. Albinosların sümüklərinin tərkibində fosforun miqdarının həddən çox olması onları adi insanlardan fərqləndirən başlıca cəhətlərdən biri kimi qeyd edilir

Albinoslar tarixən bütün dünyada ayrı-seçkiliyə məruz qalıblar. İsti ölkələrdə - Afrikanın geridəqalmış dövlətlərində isə xurafat baş alıb gedir. Bəzi Afrika ölkələrində cadugərlər albinosları öldürüb onların bədən üzvlərini kəsərək uğurgətirici amulet kimi satırlar. Hər il onlarla albinos öldürülür. 

Azərbaycanda da xeyli albinos yaşayır, amma dəqiq sayları bəlli deyil. Bizim cəmiyyətdə belə insanları bəzən "fosforlu adam" da adlandırırlar.

"Albinizm xəstəlik deyil, sadəcə olaraq, patologiyadır. Ona görə albinizm xəstəliyindən əziyyət çəkənlərin Səhiyyə Nazirliyində statistikası yoxdur",-deyə adı çəkilən qurumdan Modern.az-a bildirilib.


Azərbaycanda albinosların tanınmış nümayəndəsi, gürcü əsilli şair-tərcüməçi Giya Paçxataşvili daşıdığı patologiya barədə Modern.az saytına danışıb

Giyanın sözlərinə görə, hələ balacaykən anası Keto onu “pişik balası” adlandıraraq, imtina edib.

O, dostları arasında Givi təxəllüsü ilə tanınır. Bu ağ şairin atası onun doğulmasından iki həftə əvvəl dünyasını dəyişib. Givi  ana qayğısından məhrum böyüyüb.

“Doğulanda abinos olduğumu görən anam məni boğmağa başlayıb. Bunu görən tibb bacısı kömək çağırıb, məni xilas ediblər. Belə ki, həkim Valya xanımın məsləhəti ilə mən doğum evində qalmışam, anam məndən imtina edib”.


Giya Paçxataşvili 1961-ci il yanvarın 29-da Azərbaycanın Qax rayonunda anadan olub. İlk təhsilini Bakı şəhərindəki gözdən əlillər təmayüllü məktəbində alıb. Orta məktəbi həmin internat məktəbində bitirən Giya 1981-ci ildə ali məktəbə də qəbul olunub və Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinə təyinat alaraq təhsilini orada başa çatdırıb. O, dostları arasında daha çox Givi təxəllüsü ilə tanınır. Givi  "Son – əvvələ gedən yol" və "Sükutun rəngləri" kitablarının müəllifidir. Azərbaycan, Gürcüstan və Rusiya Yazıçılar və Jurnalistlər birliklərinin üzvüdür.


Albinizm sadəcə bir dəri xəstəliyi olaraq qalmır. Xalq arasında ağ adam olaraq bilinən albinizmli şəxslər, zamanla görmə itkisi yaşayırlar. Buna görə də, Azərbaycanda həmin şəxslərin hamısı 1-ci dərəcəli əlil hesab olunurlar.


Giya Paçxataşvili deyir ki, qaranlıqda onların gözləri eynən fənər kimi işıq saçaraq,  yol göstərir.


“Gecə qaranlıqda hər hansı küçə lampası olmazsa, biz çox gözəl, eynən gündüzlər olduğu kimi görə bilirik”.


Hazırda albinosların evliliyi çətin məsələdir, hətta gözdən əlil, lakin albinos olmayan şəxslər belə, onlardan uzaq qaçırlar. Bunu da onunla əsaslandırırlar ki,  uşaqlarının albinos olmağından ehtiyat edirlər. Amma Azərbaycanda ailə quran albinizm xəstələri də az deyildir.


BMT mütəmadi olaraq albinos düşərgələrinə yardım edir. Bunun üçün ən uğurlu addım isə maarifləndirmə işlərinin aparılmasıdır. İctimaiyyət arasında albinoslara qarşı münasibət əvvəlki dövrlərə nisbətən dəyişsə də, onlar yenə də cəmiyyət tərəfindən dışlanır və nəticədə kompleksi olurlar. Və bəziləri məhz bu səbəblərdən evdən çölə də çıxmaqdan çəkinirlər.



Albinizmə təkçə insanlar deyil, heyvanlar arasında da rast gəlinir. Araşdırmalara əsasən, hər 10.000 heyvandan biri albinosdur. Albinos olan heyvanların çox azı ovlanma yaşlarına qədər həyatda qala bilirlər. Çünki yırtıcılar albinos heyvanları uzaqdan çox rahat şəkildə seçə bilirlər. Albinos heyvanlarda da gözlər qırmızı olaraq nəzərə çarpır. Amma müəyyən müalicə üsulları ilə bu qırmızılığı aradan qaldırmaq olar. Və bu heyvanların gözlərində də eynən insanlarda olduğu kimi assiqmatizm vardır. Bütün bunlara görə də, albinos heyvanların təbii şəraitdə yaşaması sağlam heyvanlaar nisbətən daha çətin, bəzi vaxtdan sonra isə mümkünsüzdür.

Afrika ölkələrində, xüsusən Tanzaniya və Nigeriyada albinizm xəstəliyindən əziyyət çəkənlərin sayı çoxdur. Afrikadakə inanclara görə, albinosların sümükləri evlərə bərəkət gətirir. Tanzaniyada hesab edirlər ki, onların daxili orqanları bəzi xəstəliklərin aradan qaldırılmasına və cadügərliyə kömək edir. Və onların iliklərindən hazırlanan müxtəlif içkilər sonsuzluq xəstəliyinin çarəsi hesab olunur. Belə ki, Vudu cadugərləri albinosların əlləri, ayaqları, gözləri və ya başının dərisindən iksir hazırlayırlar. Afrikada bir albinosun orqanları 75 min dollara satılır. İnsan alveri ilə məşğul olan cinayətkarların daim diqqətində olan albinosların təhlükəli yaşayışı indiki dövrdə də davam edir. Onların bir çoxu  dəfələrlə oğurlanma, qaçırılma halları ilə qarşlaşıblar.

Albinosların həyatı daim təhlükə altındadır. Onların arasında oğurlanma və cinsi zorakılıq halları tez-tez baş verir. Afrikada inanırlar ki, QİÇS xəstəsi olan kimsə albinosla cinsi əlaqə yaşasa, şəfa tapa bilər. Bütün bunlar Afrikada yaşayan  insaların düşüncə tərzi, inancları ilə əlaqələndirilsə də, başqa inkişaf etmiş ölkələrdə də bu hallara kifayət qədər rast gəlmək mümkündür. Bu cinayətlərin qarşısını almaq üçün Tanzaniyada albinoslar üşün xüsusi düşərgə var ki, ora gələn albinoslar özlərini həm psixoloji baxımdan daha rahat, həm də təhlükəsiz hesab edirlər. Düşərgənin divarları hündür olduğundan ora həbsxananı xatırladır. Düşərgəyə gələnlərin bəzilərinin əli, ayağı artıq kəsilmiş olur. Cadugərlərdən xilas olmaq üçün Tanzaniyadakı bu düşərgə yeganə qurtuluş yolu hesab olunur.
Albinoslar üçün Günəş xərçəngə bərabərdir.


Albinoslar haqqında düz bilinən yanlışlar.

* Albinizmli şəxslər lazımlı tədbirləri görərək, Günəşə çıxa bilərlər.

* Albinizmli şəxslərin gözləri qırmızı deyil, mavi ya da boz rənglidir. Flaş işığında qırmızı kimi görünür.

* Albinizm bir xəstəlik deyil, genetik haldır.

* Albinizm həm ananın, həm də atanın genindən alınarsa, albinos olmaq olar. Tərəflərdən birinin daşıyıcı olması yetərli deyil.

* Albinizmli bir yetişkinlə evlənən, albinizm geni daşıyıcısı olmayan bir adamın uşaqları daşıyıcı olar, ancaq albinos olmazlar.

* Albinizmli uşaqlar, eynən digər uşaqlar kimi böyüyürlər.

* Yalnızca insanlarda deyil, bütün canlılarda albinism müşahidə olunur.

* Albinizmdə yaşanan göz problemləri, gözlük istifadə etməklə düzəlməz. Gözlərdəki oynamaya nistagmus deyilir və işığa olan həssaslıq səbəbi ilə göz kaslarında oluşan deformasiya nəticəsində oluşur.

* Hələ ki albinizmin müalicəsi tapılmayıb. Hamiləlikdə edilən testlər ilə diaqnoz qoyula bilməz.

* Düzənli olaraq dermatoloji vasitələr, xüsusilə Günəş kremi istifadə etməzlərsə, erkən yaşda dəri xərçəngi ilə xəstələnmə ehtimalları yüksəkdir.

 

Nəzrin CAVİD


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Yığmamız heç-heçəyə razılaşdı
24.10.2018, 01:00

Yığmamız heç-heçəyə razılaşdı

Azərbaycan idmançısı gümüş medal qazandı
24.10.2018, 00:45

Azərbaycan idmançısı gümüş medal qazandı

79 yaşlı kişini elektrik cərəyan vurub öldürdü
24.10.2018, 00:28

79 yaşlı kişini elektrik cərəyan vurub öldürdü

“Ərdoğanın açıqlamaları olduqca sərt idi” - Tramp
24.10.2018, 00:13

“Ərdoğanın açıqlamaları olduqca sərt idi” - Tramp

“Fransada Azərbaycana qarşı qərəzli mövqe tutan xüsusi qrup fəaliyyət göstərir” – Səməd Seyidov
23.10.2018, 23:58

“Fransada Azərbaycana qarşı qərəzli mövqe tutan xüsusi qrup fəaliyyət göstərir” – Səməd Seyidov

Elmar Məmmədyarov  braziliyalı həmkarını təbrik etdi
23.10.2018, 23:39

Elmar Məmmədyarov  braziliyalı həmkarını təbrik etdi

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb
23.10.2018, 23:19

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb

Azərbaycan-Almaniya iqtisadi əlaqələri müzakirə edilib
23.10.2018, 23:07

Azərbaycan-Almaniya iqtisadi əlaqələri müzakirə edilib

Futbol azarkeşlərinin olduğu eskalator çökdü: 30 yaralı - FOTOLAR, VİDEO
23.10.2018, 22:52

Futbol azarkeşlərinin olduğu eskalator çökdü: 30 yaralı - FOTOLAR, VİDEO

Əsirlikdə saxlanılan yapon jurnalist azad edildi
23.10.2018, 22:37

Əsirlikdə saxlanılan yapon jurnalist azad edildi

Binəli Yıldırımdan Ermənistanla bağlı  sərt çıxış
23.10.2018, 22:21

Binəli Yıldırımdan Ermənistanla bağlı  sərt çıxış

Qarabağda erməni əsgəri yaralandı
23.10.2018, 22:08

Qarabağda erməni əsgəri yaralandı

Bakıda dönərxanalarda iyrənc mənzərə - VİDEO
23.10.2018, 21:51

Bakıda dönərxanalarda iyrənc mənzərə - VİDEO

"BUTA Art & Sweets" platformasından xüsusi ehtiyacı olan xanımlara dəstək - FOTOLAR  
23.10.2018, 21:37

"BUTA Art & Sweets" platformasından xüsusi ehtiyacı olan xanımlara dəstək - FOTOLAR  

Ucarda minik maşını dirəyə çırpıldı: 2 ölü
23.10.2018, 21:36

Ucarda minik maşını dirəyə çırpıldı: 2 ölü

Polis konsulluq maşınında Qaşıqçıya məxsus əşyalar tapdı
23.10.2018, 21:21

Polis konsulluq maşınında Qaşıqçıya məxsus əşyalar tapdı

Azərbaycan Estoniya münasibətləri müzakirə edildi
23.10.2018, 21:07

Azərbaycan Estoniya münasibətləri müzakirə edildi

Paşinyan baş nazirliyə yeganə namizəd oldu
23.10.2018, 20:55

Paşinyan baş nazirliyə yeganə namizəd oldu

Bakıda yanacaqdoldurma məntəqəsinə hücum edən 11 il həbs cəzası aldı
23.10.2018, 20:41

Bakıda yanacaqdoldurma məntəqəsinə hücum edən 11 il həbs cəzası aldı

Camal Qaşıqçının nişanlısı Ərdoğana belə təşəkkür etdi - FOTO
23.10.2018, 20:29

Camal Qaşıqçının nişanlısı Ərdoğana belə təşəkkür etdi - FOTO

Azərbaycan Fransaya NOTA verdi
23.10.2018, 20:18

Azərbaycan Fransaya NOTA verdi

Azərbaycanda idmanla bağlı milli strategiya hazırlanacaq
23.10.2018, 20:04

Azərbaycanda idmanla bağlı milli strategiya hazırlanacaq

Putin Trampa Parisdə görüşməyi təklif etdi
23.10.2018, 20:00

Putin Trampa Parisdə görüşməyi təklif etdi

Ərdoğan Qaşıqçının ailəsinə başsağlığı verdi
23.10.2018, 19:52

Ərdoğan Qaşıqçının ailəsinə başsağlığı verdi

Nəcməddin Sadıkov Libermanla görüşüb
23.10.2018, 19:43

Nəcməddin Sadıkov Libermanla görüşüb

Azərbaycanın 41 rayonunda ailə təsərrüfatları yaradılır - FOTO
23.10.2018, 19:34

Azərbaycanın 41 rayonunda ailə təsərrüfatları yaradılır - FOTO

Xəlil Rzanın xanımına qarşı dələduzluq edənə 9 il iş verildi
23.10.2018, 19:25

Xəlil Rzanın xanımına qarşı dələduzluq edənə 9 il iş verildi

Fermerlər üçün üçün vergi güzəştləri daha 5 il uzadılacaq
23.10.2018, 19:16

Fermerlər üçün üçün vergi güzəştləri daha 5 il uzadılacaq

Ramil Usubov rusiyalı həmkarı ilə görüşdü
23.10.2018, 19:06

Ramil Usubov rusiyalı həmkarı ilə görüşdü

Kral öldürülən jurnalistin ailəsi ilə görüşdü - FOTO
23.10.2018, 18:57

Kral öldürülən jurnalistin ailəsi ilə görüşdü - FOTO

Sabah Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq
23.10.2018, 18:48

Sabah Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq

Səfər Mehdiyev meksikalı səfirlə görüşdü
23.10.2018, 18:40

Səfər Mehdiyev meksikalı səfirlə görüşdü

Prezident yeni qanun imzaladı
23.10.2018, 18:32

Prezident yeni qanun imzaladı

XİN rəhbəri Laaneti qəbul edib
23.10.2018, 18:25

XİN rəhbəri Laaneti qəbul edib

Baş nazirin maşını maralla toqquşdu
23.10.2018, 18:17

Baş nazirin maşını maralla toqquşdu

Qobustanda yol tikintisinə 6,4 milyon ayrıldı
23.10.2018, 18:10

Qobustanda yol tikintisinə 6,4 milyon ayrıldı

Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə arasında Anlaşma Memorandumu təsdiqləndi
23.10.2018, 18:01

Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə arasında Anlaşma Memorandumu təsdiqləndi

Elmar Vəliyevi güllələyən şəxsin həbs müddəti uzadıldı
23.10.2018, 17:55

Elmar Vəliyevi güllələyən şəxsin həbs müddəti uzadıldı

Birinci vitse-prezident İmam Hüseyn məscidinin bərpadan sonra açılışını etdi - FOTOLAR
23.10.2018, 17:47

Birinci vitse-prezident İmam Hüseyn məscidinin bərpadan sonra açılışını etdi - FOTOLAR

Bakının bu əraziləri susuz qalacaq
23.10.2018, 17:40

Bakının bu əraziləri susuz qalacaq

Mehriban Əliyeva xüsusi təhsil məktəbinin yeni binasının açılışında - FOTOLAR
23.10.2018, 17:32

Mehriban Əliyeva xüsusi təhsil məktəbinin yeni binasının açılışında - FOTOLAR

Bakı Nəqliyyat Agentliyi parklanma qaydalarını pozanları cərimələməyə başladı - RƏSMİ
23.10.2018, 17:23

Bakı Nəqliyyat Agentliyi parklanma qaydalarını pozanları cərimələməyə başladı - RƏSMİ

Dövlət Komitəsində tatarıstanlı qonaqlarla görüş keçirilib
23.10.2018, 17:17

Dövlət Komitəsində tatarıstanlı qonaqlarla görüş keçirilib

“Azercell” əməkdaşlıq memorandumu imzaladı
23.10.2018, 17:10

“Azercell” əməkdaşlıq memorandumu imzaladı

Azərbaycana Ermənistandan kartof gətirilmir – RƏSMİ
23.10.2018, 17:04

Azərbaycana Ermənistandan kartof gətirilmir – RƏSMİ

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ 
23.10.2018, 17:03

Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ 

Deputatların hədiyyə alması və təklif etməsi qadağan olunur
23.10.2018, 16:58

Deputatların hədiyyə alması və təklif etməsi qadağan olunur

Ermənistanın yeni baş naziri bu gün seçilə bilər
23.10.2018, 16:57

Ermənistanın yeni baş naziri bu gün seçilə bilər

Yaddan çıxmaz Qarabağ! - VİDEO
23.10.2018, 16:51

Yaddan çıxmaz Qarabağ! - VİDEO

İlham Əliyev Rusiyanın daxili işlər nazirini qəbul edib
23.10.2018, 16:33

İlham Əliyev Rusiyanın daxili işlər nazirini qəbul edib

ARXİV