22 yanvar 2019, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Azərbaycan Seyidləri - Xok Seyidlərinin Şəcərəsi  
Azərbaycan Seyidləri - Xok Seyidlərinin Şəcərəsi  
24.01.2018, 09:13

I yazı

        
"
Seyid" sözünün ərəb dilindən tərcüməsi "ağa" deməkdir. Ümumiyyətlə, ərəb dilində bu söz ehtiram əlaməti olaraq işlədilir. İslam dinində əsl seyidlər Həzrəti Məhəmməd Peyğəmbərin (s) nəslindən olanlar sayılırlar. Məhəmməd Peyğəmbərin (s) nəsli yalnız qızı Fatimənin (ə) İmam Əli (ə) ilə izdivacından doğulmuş Həsən (ə), Hüseyn (ə) vasitəsilə davam edib. Bu gün də dünyanın müxtəlif ölkələrində yüzlərlə seyid yaşayır. İslam dinində seyidlərə ehtiram göstərmək çox təkid olunur. Məclislərdə seyidləri yuxarı başda əyləşdirmək, onun qulluğunda durmaq ənənəyə çevrilib.
        
Tarixən Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında da seyidlər yaşayıb və elə indi də yaşayır. Onlardan bəziləri yaşadıqları bölgələrdə kifayət qədər tanınımış, yüksək hörmət-izzət sahib olublar.


İslamın bütün məzhəblərinin qəbul etdiyi inanca görə, Qiyamətdən öncə Yer üzünə gələcək və ədaləti bərpa edəcək şəxs - şiələrin 12-ci imam saydıqları Həzrəti Mehdi - məhz Məhmməd  Peyğəmbərin (s.) soyundan, yəni seyidlərdən olacaq. Belə bir zühuru təkallahlığı qəbul edən digər dinlər də gözlədiyindən xristian və yəhudilər də seyidlik mövzusunu, xüsusən də seyidlərin yayıldığı coğrafiyanı dərindən öyrənməyə çalışır.

 

Araşdırma materiallarına görə, Azərbaycanda Məhəmməd Peyğəmbərin (s.) on iki imamın soy-kökünə, qan damarlarına bağlı olan bir neçə nəsil şəcərəsi var. Bu nəsillər imam nəslinə bağlıdır və genetik kodlar üst-üstə düşür. Toplanmış məlumatlardan o da məlumdur ki, bu genetik kodlar arasında maraqlı fərqlər var. (Məsələn 1952-ci ilin iyun ayının 20-də Moskvada olan ingiltərəli “Taylafer” həkim qrupu VIII-əsrin tarixi və təbabət sənədlərinə əsasən, iddia edirlər ki, İslam Peyğəmbərinin nəslinə məxsus qan hüceyrələrinin quruluşu və bölünmə sürətində, eləcə də qanın rəngində... fərqlər var. Bütün bu fərqlər onlara imkan verir ki, öz bədən quruluşlarına görə, sümük möhkəmliyinə görə və beyin qatlarına görə... başqalarından fərqlənsinlər. Dünya təbabəti hələlik bütün bunların qarşısında aciz qalıb. Qeyd edək ki, Taylafer qrupu bütün bunların kökünü araşdırmaq, öyrənmək və təhlil etmək üçün Azərbaycanın doqquz bölgəsinin üstündə dayanır. Yer üzünün dünənki, bugünkü və gələcək möhtəşəm insanları (bütün sahələrdə) öz genetik kodlarının başlanğıcını məhz o nəsildə axtarmalıdır.

Modern.az saytı “Azərbaycan Seyidləri” adlı yeni layihəsini oxucularına təqdim edir. Layihəmizdə ölkəmizin müxtəlif  bölgələrində yaşayıb fəaliyyət göstərmiş, həm də müasir dövrdə həyatına davam edən tanınmış seyidlər və onların davamçılarından söz açılacaq.
        
“Azərbaycan Seyidləri”
projesinin ilk təqdimatı Naxçıvanın sayılıb-seçilən ocaqlarından olan Xok Seyidlərinin Şəcərəsi barədədir.

Xok Seyidlərinin Şəcərəsi 675(1277) tarixli “Nəsəbnamə” kitabı əsasında tərtib edilib. Bu günədək qorunub saxlanan şəcərəayrı-ayrı vaxtlarda dövrünün  tanınmış, əsil nəcabətli, müqəddəs seyid ocaqlarının nümayəndələri tərəfindən təsdiq edilib. Şəcərənin həqiqiliyini  üzərində olan 30 möhür və imza sahiblərinin bu nəsilhaqqında yazdıqları yüksək fikirlər bir daha sübut edir.


İranlı araşdırmaçı İbrahim Mövlayi 2017-ci ilin avqust ayında şəcərənin üzərində olan 30 möhürün hər birininin müəllifinin adını və onlar haqqında fikirlərini ayrıca bir səhifədə tərtib edib. İbrahim Mövlayi  şəcərə ilə tanış olduqdan sonra bildirib ki, nəsil şəcərələri ilə məşğul olan alimlərin-nəssabların bir yekdil fikri var ki, bir nəsil şəcərəsində 36 babanın adı varsa və bu adlar zaman-zaman təkrarlanırsa, həmin şəcərəni araşdırmağa ehtiyac yoxdur, bu göstəricilər şəcərənin həqiqiliyinin sübutudur.

Şəcərədə göstərilib ki, bu nəslin 28-ci babası imam Museyi – Kazim (əl-Kazim Musa Cəfər oğlu), 33-cü babası Əmirəlmöminin - Əli Əbu Talib oğlu, 36-cı babası Peyğəmbər (s.a.v.), ulu babası (Əbdülmütəllibin atası) Haşimdir.


Bu nəsil şəcərəsinin üzərindəki möhürlər və şərhlər bu nəsil barədə, onun babalarının yaşayış yeri haqqında bəzi qənaətləri söyləməyə imkan verir. Belə ki, bu nəslil şəcərəsində qeyd edilir ki, bu nəslin 11-ci nümayəndəsi Seyid Saleh Tacəddin oğlu bu nəslin 8-ci nümayəndəsi -  İrəvan sakini Seyid Mahmud Seyid Hüseyn oğluna təqdim etmişdir. Həmin şəcərənin təsdiqləyici hissəsində göstərilirki, həqiqətən Seyid Mahmud Seyid Hüseyn oğlu bu müqəddəs Seyid ocağının nümayəndəsidir və İrəvan şəhərində yaşayıb.

Şəcərədə göstərilən adlara diqqət yetirəndə həmin şəxslərin sonradan yaşayış yerlərini dəyişdikləri məlum olur. Nəsil Şəcərəsində bu nəsil nümayəndələrinin adlarının qarşısında “Seyid” sözünün işlədilməsi və onların İrəvan sakinləri olması göstərilir. Sonradan  Nəsil Şəcərəsi Mirbaba Seyid Mustafa oğlu ilə davam edir. Bu fakt İrəvan sakini, Seyid Mustafa Seyid Əhməd oğlunun sonralar Naxçıvana (İrana daha yaxın əraziyə) köçməsini sübut edir. Çünki İran ərazisində seyidlərin adlarının qarşısında “Mir” sözü işlədilirdi. Seyid Mustafa Seyid Əhməd oğlunun Naxçıvana köçməyi təxminən 1730-cu illərə təsadüf edir. İstanbuldakı Başbakanlıq Arxivində saxlanılan “Naxçıvan sancağının” müfəssəl dəftərlərində  göstərilən fakta - 1727-ci ilə qədər Xok kəndində daimi yaşayış olmayıb faktına istisna etsək, deyə bilərik ki, Seyid MustafaSeyid Əhməd oğlunun ailəsiXok kəndində məskunlaşan ilk ailələrdəndir, başqa sözlə, bu kəndin əsasını qoyanlardandırlar.


Bu nəslin hazırki davamçıları Modern.az-a deyiblər ki, babaları Seyid Mustafa Xok kəndində anadan olan oğlunun adını Mirbaba qoyub. Mirbaba Seyid Mustafa oğlu təxminən 1734-cü ildə anadan olub.

1810-cu il tarixli təsdiqləyici sənəddə “Naxçıvan sakinləri Seyid Əhməd, Seyid Mustafa və Seyid Məmməd Mirbaba oğlanlarının həqiqətən bu müqəddəs Seyid ocağının nümayəndələri olduğu və xums, zəkatdan istifadə etməyə hüquqları vardır...” sözləri qeyd edilib. Daha əvvəlki təsdiqləyici sənəddə isəSeyid MustafaSeyid Əhməd oğlunun babası, Seyid Mahmud Seyid Hüseyn oğluna “İrəvan sakini” deyə xitab edilib və ona İrəvan şəhərində şəcərə təqdim edilib. Həmin şəcərədə  göstərilir ki, Mirbaba və onun uşaqları Seyid Əhməd, Seyid Mustafa və Seyid Məmməd Xok kəndində yaşayıb, 1810-cu ildə onların şəcərələri Naxçıvan vilayəti seyidləri tərəfindən təsdiq edilib.
Amma onu da qeyd edək ki, Naxçıvan diyarının müfəssəl dəftərinə görə ərazi-inzibati bölgüsü Səfəvilər dövlətində olduğu kimi, Osmanlı imperiyası dövründədə saxlanıb. Bu sənədə görə müəyyən edilirdi ki, Ararat rayonunun cənub-şərq hissəsi, Yexeqnadzor rayonu bütünlüklə, Cermux rayonunun tam yarısı, Sisyan rayonunun böyük bir hissəsi və Meqri daxil olmaqla rayonun bir sıra yaşayış mətəqələri Naxçıvan sancağına daxil idi. Sədərək və Şərur nahiyələri İrəvan əyalətinə daxil idi.       O mənada babalarımızın İrəvandan birbaşa indiki Xok kəndinə köçdüklərini söyləməkdə çətinlik çəksəmdə, onların Naxçıvan sancağına köçdüklərini əminliklə deyə bilərəm. Mən bu fikirlərə aydınlıq gətirmək üçün  - kəndimiz və nəslimiz barədə məlumatlar əldə etməkdən ötrü Azərbaycan Respublikasının Milli Arxiv İdarəsinə müraciət etdim.

Milli Arxiv idarəsinin Dövlət Tarix Arxivinin (1831-ci il, fond 24, siyahı 1, saxlama vahidi 357) məlumatlarına görə, 1831-ci il İrəvan quberniyasının Naxçıvan qəzasının (1852-ci ildən Noraşen) Xok kəndində cəmi 46 ailə, 639 nəfər, o cümlədən 345 kişi, 294 qadın  qeydiyyata alınıb. Bu kənddə 1 seyid ailəsi - Seyid İsmayıl Seyid Əhməd oğlunun ailəsi yaşayıb”-deyə şəcərənin müasir nümayəndələri əməkdaşımıza bildiriblər.

Seyid İsmayıl Seyid Əhməd oğlunun ailəsi aşağıdakılardan ibarət olub:

Seyid İsmayıl Seyid Əhməd oğlu- 1806
anası   -   Səkinə - 1786,
qardaşı  - Seyid İbrahim  Seyid Əhməd oğlu - 1823;
bacısı -   Nənəqız 1819.


Arxiv sənədləri sübut edir ki, Seyid İsmayıl Seyid Əhməd oğlu bu kənddə ailə qurubvə ömrünün sonuna qədər bu kənddə yaşayıb.

1859-cu il siyahıya alınmasında Xok kəndində ikinci seyid ailəsi Mirbaba Mustafa oğlu və aşağıdakı tərkibdə onun ailə üzvləri göstərilib:

Mirbaba Mustafa oğlu   - 1830   (29yaş)
oğlu-  MirmustafaMirbabaoğlu   - 1859  (1 yaş)

1831-ci ilsiyahıya alınmasında Mirbaba və onun uşaqları – Seyid Əhməd, Seyid Mustafa və Seyid Məmmədin Xok kəndində yaşadıqlarının qeydə alınmama səbəbini açıqlaya bilməsək də, amma faktlar sübut edir ki, Seyid Əhmədin oğlu Seyid İsmayıl və onun ailəsi həmin tarixdə Xok kəndində yaşayan yeganə seyid ailəsi kimi qeydə alınıb. Və nəhayət bu araşdırmalardan o qənaətə gəlinir ki, Mirbaba Seyid Mustafa oğlunun ocağından olan seyidlər Xok kəndinə köçmüş ilk ailələrdən olublar”.

Axırıncı təsdiqləyici sənəddə göstərildiyi kimi, şəcərə axırıncı dəfə Naxçıvan Seyidləri tərəfindən 1264 (1848)-cü ildə təsdiq olunaraq, Seyid İsmayılın oğlu Seyid İbrahimə təqdim olunub.

Müəyyən səbəblərdən əlverişsiz şəraitdə saxlanan bu nəsil şəcərə Əlyazmalar İnstitutunun baş mütəxəsisi, bərpaçı ZaurOrucov tərəfindən 2017-ci ilin iyul ayında yeyici viruslardan təmizlənib, dərmanlanıb və cırılmış yerləri bərpa edilərək quburda yerləşdirilib.

Xok Seyidlərinin Nəsil Şəcərəsinin orjinalı mömünə- seyyidə xanım- Züleyxa Mirmustafa qızı tərəfindən qorunur.

2017-ci il ildə M. Füzuli adına Əlyazmalar İnstitununbaş elmi işçisi Arif Ramazanovun, bərpaçı Zaur Orucovun və nəqqaş Elçinin birgə əməyi sayəsində bu nəsil şəcərəsinin daş kitabəsi hazırlanıb və həmin il Xok kənd qəbirstanlığında bu müqəddəs seyid ocağının layiqli övladı - Miryaqub Miryusifoğlunun məzarı üzərində yerləşdirilib.

Bu müqəddəs seyid ocağının layiqli övladı -  Miryaqub Miryusif oğlu haqqında növbəti günlərdə daha geniş məlumat verəcəyik.


Mirmahmud KAZIMOĞLU
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Manatın bugünkü MƏZƏNNƏSİ   
22.01.2019, 08:08

Manatın bugünkü MƏZƏNNƏSİ  

Venesuelada qiyama görə 40-dək hərbçi saxlanıldı
22.01.2019, 00:52

Venesuelada qiyama görə 40-dək hərbçi saxlanıldı

Almaniyadan digər Avropa ölkələrinə  8.6 min qaçqın göndərilib
22.01.2019, 00:29

Almaniyadan digər Avropa ölkələrinə  8.6 min qaçqın göndərilib

“Ermənistandakı seçkilər əhalidəki inamsızlıq haqqında aydın siqnal verir” - Deputat
22.01.2019, 00:14

“Ermənistandakı seçkilər əhalidəki inamsızlıq haqqında aydın siqnal verir” - Deputat

Yanan gəmidə ölü sayı 11-ə çatdı - YENİLƏNİB, VİDEO
21.01.2019, 23:58

Yanan gəmidə ölü sayı 11-ə çatdı - YENİLƏNİB, VİDEO

Azərbaycan nefti bahalaşdı
21.01.2019, 23:39

Azərbaycan nefti bahalaşdı

Səməd Seyidov: “Bəzi deputatlar Azərbaycanın imicinə xələl gətirmək istəyirlər”   
21.01.2019, 23:22

Səməd Seyidov:Bəzi deputatlar Azərbaycanın imicinə xələl gətirmək istəyirlər  

Ərdoğanın Rusiyaya səfər proqramı açıqlandı
21.01.2019, 23:18

Ərdoğanın Rusiyaya səfər proqramı açıqlandı

“Bakıda mitinq keçirməyə icazə verilməməsi üçün vəsatət qaldıracağam” - Paytaxtın polis rəisi
21.01.2019, 22:52

“Bakıda mitinq keçirməyə icazə verilməməsi üçün vəsatət qaldıracağam” - Paytaxtın polis rəisi

“Sarkisyan Xocalıdakı qətliamda iştirakını açıq şəkildə elan edirdi” - Deputat
21.01.2019, 22:39

“Sarkisyan Xocalıdakı qətliamda iştirakını açıq şəkildə elan edirdi” - Deputat

GMO məhsullar Azərbaycan bazarına Türkiyə və İrandan gətirilir
21.01.2019, 22:23

GMO məhsullar Azərbaycan bazarına Türkiyə və İrandan gətirilir

İlham Əliyev Rusiya və Çin mediasına müsahibə verdi - FOTOLAR
21.01.2019, 22:10

İlham Əliyev Rusiya və Çin mediasına müsahibə verdi - FOTOLAR

Azərbaycanlı Ukraynada prezidentliyə namizəd oldu
21.01.2019, 21:57

Azərbaycanlı Ukraynada prezidentliyə namizəd oldu

İlham Əliyev: “Azərbaycan IV sənaye inqilabının hədəflərinin həyata keçirilməsində fəal iştirak edəcək”
21.01.2019, 21:46

İlham Əliyev: “Azərbaycan IV sənaye inqilabının hədəflərinin həyata keçirilməsində fəal iştirak edəcək”

Azərbaycanda avtomobil istehsalı 31 dəfə artıb
21.01.2019, 21:04

Azərbaycanda avtomobil istehsalı 31 dəfə artıb

OPEK 2019-cu ildə Azərbaycanda neft hasilatı üzrə proqnozları açıqladı
21.01.2019, 20:50

OPEK 2019-cu ildə Azərbaycanda neft hasilatı üzrə proqnozları açıqladı

“Donuz qripi”ndən ölənlərin sayı 19-a çatdı
21.01.2019, 20:36

“Donuz qripi”ndən ölənlərin sayı 19-a çatdı

Tufandan sonra Neft Daşlarında meydança çöküb
21.01.2019, 20:27

Tufandan sonra Neft Daşlarında meydança çöküb

Daha 3 vəkil Vəkillər Kollegiyasından xaric edilir
21.01.2019, 20:15

Daha 3 vəkil Vəkillər Kollegiyasından xaric edilir

Mədəniyyət Nazirliyinə tabe məktəblərdə nöqsanlar aşkarlandı
21.01.2019, 20:02

Mədəniyyət Nazirliyinə tabe məktəblərdə nöqsanlar aşkarlandı

Astarada yanğınlar törədən şəxs dəlixanaya yerləşdirildi
21.01.2019, 19:57

Astarada yanğınlar törədən şəxs dəlixanaya yerləşdirildi

10 milyona az qaldıq - Ötən il sayımız 76 493 nəfər artıb
21.01.2019, 19:50

10 milyona az qaldıq - Ötən il sayımız 76 493 nəfər artıb

Kürdəmirdə zəlzələ baş verdi
21.01.2019, 19:40

Kürdəmirdə zəlzələ baş verdi

Çində təhsil almaq istəyənlər üçün ŞANS
21.01.2019, 19:30

Çində təhsil almaq istəyənlər üçün ŞANS

Dövlət Xidmətinin rəisi vəzifəsindən azad edildi - FƏRMAN
21.01.2019, 19:20

Dövlət Xidmətinin rəisi vəzifəsindən azad edildi - FƏRMAN

İlham Əliyev meksikalı həmkarına başsağlığı verdi
21.01.2019, 19:10

İlham Əliyev meksikalı həmkarına başsağlığı verdi

“WhatsApp”da hər kəsin gözlədiyi YENİLİK
21.01.2019, 19:00

“WhatsApp”da hər kəsin gözlədiyi YENİLİK

Tanınmış futbolçu karyerasını başa vurdu
21.01.2019, 18:49

Tanınmış futbolçu karyerasını başa vurdu

Prezident Mehman Hüseynovla bağlı tapşırıq verdi
21.01.2019, 18:38

Prezident Mehman Hüseynovla bağlı tapşırıq verdi

Azərbaycanda ÜDM açıqlandı - RƏSMİ
21.01.2019, 18:34

Azərbaycanda ÜDM açıqlandı - RƏSMİ

Hüquq müdafiəçiləri Mehman Hüseynova görə Prezidentdən xahiş etdilər
21.01.2019, 18:20

Hüquq müdafiəçiləri Mehman Hüseynova görə Prezidentdən xahiş etdilər

11 ayda 13 min 655 boşanma - Əhalinin sayı AÇIQLANDI   
21.01.2019, 18:13

11 ayda 13 min 655 boşanma - Əhalinin sayı AÇIQLANDI  

Hesablama Palatası Vergilər Nazirliyində nöqsanlar aşkarladı
21.01.2019, 18:08

Hesablama Palatası Vergilər Nazirliyində nöqsanlar aşkarladı

Hacı İsmayılova “Şöhrət” ordeni verildi - SƏRƏNCAM   
21.01.2019, 18:05

Hacı İsmayılova “Şöhrət” ordeni verildi - SƏRƏNCAM  

Əbülfəs Qarayev iki ölkənin səfirini qəbul etdi
21.01.2019, 17:40

Əbülfəs Qarayev iki ölkənin səfirini qəbul etdi

Babək prospektindəki təmir başa çatdı
21.01.2019, 17:37

Babək prospektindəki təmir başa çatdı

AZƏRTAC ispan dilində xəbər yayımına başladı
21.01.2019, 17:33

AZƏRTAC ispan dilində xəbər yayımına başladı

Suriyada ABŞ qüvvələrinə hücum: 5 ölü
21.01.2019, 17:28

Suriyada ABŞ qüvvələrinə hücum: 5 ölü

Oqtay Əsədov Səudiyyə Ərəbistanına təşəkkür etdi
21.01.2019, 17:25

Oqtay Əsədov Səudiyyə Ərəbistanına təşəkkür etdi

UNEC-də startap müsabiqəsi keçirilib
21.01.2019, 17:20

UNEC-də startap müsabiqəsi keçirilib

Qərbi Kaspi Universitetində qış imtahan sessiyası davam edir
21.01.2019, 17:14

Qərbi Kaspi Universitetində qış imtahan sessiyası davam edir

Səhnəmizin Mustafa müəllimi - Hacı İsmayılovun 75 yaşına...   
21.01.2019, 17:10

Səhnəmizin Mustafa müəllimi - Hacı İsmayılovun 75 yaşına...  

“Vikipediya”da Elza İbrahimova haqqında 8 dildə məqalə yaradıldı
21.01.2019, 16:59

“Vikipediya”da Elza İbrahimova haqqında 8 dildə məqalə yaradıldı

Yazıçı Eyruzun “Həsrət dolu məktublar”ı
21.01.2019, 16:51

Yazıçı Eyruzun “Həsrət dolu məktublar”ı

Əsgəranda 4 erməni dəm qazından zəhərləndi
21.01.2019, 16:42

Əsgəranda 4 erməni dəm qazından zəhərləndi

Afaq Məsudun kitabı Misirdə nəşr olundu
21.01.2019, 16:40

Afaq Məsudun kitabı Misirdə nəşr olundu

Rusiyaya qarşı “Skripal” işi ilə bağlı yeni SANKSİYA
21.01.2019, 16:35

Rusiyaya qarşı “Skripal” işi ilə bağlı yeni SANKSİYA

Usta işlədiyi evdən xeyli pul OĞURLADI
21.01.2019, 16:26

Usta işlədiyi evdən xeyli pul OĞURLADI

AŞPA-nın sədri seçildi
21.01.2019, 16:06

AŞPA-nın sədri seçildi

AŞPA üzvlərinin 2019-cu il üçün səlahiyyətləri təsdiq edildi
21.01.2019, 16:03

AŞPA üzvlərinin 2019-cu il üçün səlahiyyətləri təsdiq edildi

ARXİV