29Noyabr | Ana Səhifə - Yazılar - Ərdoğana mənəvi borcum...
Ərdoğana mənəvi borcum...

Vəfa Allahverdiyeva 

Zövq deyəndə, ağlımızdakı ilk fikir geyimlə, əşya ilə bağlı olur. Lakin musiqi də, kitab da,  teatr tamaşası da, film də bir zövq məsələsidir-kim necəsinə dinləyicidir; Hansının oxucusudur; Necə birinin seyrcisidir.  

Hər şey burdan başlayır. Əgər bu zövq ailədə stabil və qabarıq üzə çıxan olursa, yoluxucu bir xüsusiyyəti varmış kimi,  uşağın da zövqünü formalaşdırır. Yəni, səninki də sənə oxşayır.  

Birisinə dedim ki, Ərdoğana mənəvi borcum var. 

Məhz onun xüsusi göstərişi ilə çəkilən və nəzarət edilən tarixi filmlər evimizdə fərqli ab-hava, inanılmaz bir psixoloji rahatlıq, gözəl bir mühit yaradıb.  Nə mübaliğədir, nə lovğalıq. 

Razılaşmadı. Fikrincə, Ərdoğan olmasa da, bu filmlər çəkiləcək idi. 

Etirazımsa: Ərdoğana qədər Türkiyədə çəkilən filmlərin mövzusu qanla, qisasla, xəyanətlə bitən eşq idi, ədəbsiz kəlmələrlə bol, uğunub gedə biləcəyin komediyalar idi.

Bəsit, fantastik, ucuz ailə-məişət mövzusu. Hansı ki, elə  bu gün də çəkilir, uzun-uzadı. Biri bitir, biri başlayır. Ailə olaraq  tamaşaçısı deyilik.  

Çünki və nə yaxşı ki  alternativ mövzular, faydalı  ssenarilər də var. 

“Payitaht Abdulhamid” və “Diriliş Ərtuğrul” diziləri siyasətlə maraqlanan, tarixi sevən, yəni sanballı auditoriyaya hesablanan, eyni zamanda, gəncliyə xitabət hədəfi daşıyan ciddilik etibarılə ağır filmlərdir. 

Boş zamanımızı dolduran sıradan bir məşğuliyyət, film xatirinə qarşısında oturduğumuz yaradıcı iş deyil. 

Əksinə, bizi özünə  zaman ayırmağa məcbur edən, bizdən bütün iş-gücü və ağlı babat kəsən məktəblini nəzərdə tutaraq, dərs tapşırıqlarını onun başlanmasına qədər bitirmə planı istəyən nəhəng bir yaradıcılıq məhsuludur.  

Hər seriyaya səbirsiz bir gözlənti, hər həftənin eyni günlərində ailə içində keçmişə “getməy”ə   əməlli-başlı hazırlıq var. Bu cazibə tarixlə, tarixdən çoxsa, işin professional aspektləri  ilə bağlıdır.  

İdeoloji təbliğat -istedadlı komanda tandemi film müstəvisində millətin keçmişini, dörd tərəfi sarmış düşmənlə mücadiləsini, mənəvi  dəyərlərini, ailə ənənələrini, gözəl rituallarını elə təqdim edir ki, ovsunlanır, əməlli-başlı təsir altına düşür, bir gün ayılıb görürsən ki, sən özün bir yana,  evində böyüyən uşaqlar, tarixin “xəstə”sinə çevrilib. 

Gecə yuxusuna təslim olduqda, səhər mütləq qaldığı fraqmentdən sonranı internet üzərindən izləyir, flaqmanı acgözlüklə axtarır. Təkrar-təkrar baxır, çünki ordakı kəlmələrin vurğusunu, hikmətini belə, bəyənir. 

Filmdən sadəcə, zövq almır, eyni zamanda və başlıcası da budur ki, aldığı zövqün nəticəsində müstəqil şəkildə “Osmanlı”ya aid hər şeyi araşdırmağa meyllənir. Qonşunun uşağı çöldə qan tər içində dalaşa-dalaşa futbol oynarkən, internetdə yaşına zidd müxtəlif xarakterli səhnələrə baxarkən,  səninki əlindəki telefonda Ərtuğrulun gücünü, Abdulhəmidin siyasət zəkasını izləyir.  Uşağın gündəlik qrafikini, nə qəribə və nə gözəl ki, bu filmlər müəyyənləşdirir.   

Kompyuterin, telefonun yaddaşında saxlanılan axtarış komandasının məzmunundan dərk edirsən ki, Osmanlı dönəmi ciddi şəkildə sənin uşaqlarının maraq obyektinə çevrilib. 

“Osmanlı” nədən bu adla öz ismini altı əsrlik bir dönəmə sığışdırıb, 19-cu əsrin sonu, 20-ci əsrin əvvəllərində ingilis elitasına meydan oxuyan, Qərb dünyası ilə boğuşan  Abdulhamid hansı Abdulhamiddir-birinci, yoxsa ikinci, daha nə qədər əlaqəli, tapmaca  sualların cavabı uşağın  araşdırması ilə açılıb ailənin məlumat bazasına daxil olur.   

Evindəki uşaq mübaliğə olmasın, müəllimdən belə, əhatəli bilgi sahibinə çevrilir. Çünki ilk Osmanli sultanının kimliyindən tutmuş, son sultanın adına kimi, yəni imperiyanın nəsil zəncirini arada qırılmış sadalasa da, bu siyasi şəcərəni tapıb oxuduğu üçün tanıyır, artıq. 

Onların neçə övladı olub, hansı hökmdar hansı ərazini tutub, hansı sultan torpağın hansı kəsimini uduzaraq itirib-hamısına vaqifdir. 

Dövlətin ayrı-ayrı dönəmlərdə böyüyən və kiçilən sərhədlərini belə, xəritə üzərində cizgiləndirə bilir. 

Osmanlının lik dönəmləri ilə son dönəmlərindəki geyim, məişət fərqlilikləri, millətin tədricən modernləşməsi belə gözdən qaçmır və uşağa mühakimə həvəsini, qabiliyyətini ortaya qoymağa imkan verir.   

Beləcə, bir filmdən alınan pozitiv enerji eyni rənglərlə, simvolik işarələrlə sabit qalmayan bayrağın indiki qırmızı ipək üzərində ay, ulduz halının hansı hökmdarın dövründən qəbul edilib bu günlərə daşınmasına, hərbi marşlarla tanışlığa qədər bütün bilgilərin izinə salır.

 Tarix kitablarının gündəlik dərs prosesində öyrətdiklərinə o qədər zəngin bilgilər qarışır ki, uşaq öz məktəb yoldaşlarından belə fərqlənir. Burada lovğalıq əlaməti axtarılmasın, lütfən. Söhbət tarixin istedadlı təqdimatından, ağıllı, düşünülmüş təşviqindən, yaxşı zövq formalaşdırmasından, yetişməkdə olan gəncliyə aşılaya bildiyi pozitivliyə diqqət verməkdən gedir.     

Onlar “Aşk və mavi”, “Kara sevda”...ilə hafizəyə xeyirli, faydalı bir ibrət, nümunə, bilgi qoya bilmədikləri halda, səninki yaddaş sandığına o qədər tarixi bilgilər toplayır ki...bu iki filmin sayəsində müstəqil, yəni öz xoşu ilə xeyli məlumat mənbələrinə baş vurmaqla. 

Üstəlik, alınan zövqün bir ucunda tarixə dair yoldaşlar arasında və ailə ortamında müzakirə açmaq, fikir söyləmək həvəsi də gəlib dayanır.    

Çağdaş dünyanın uşaqlarını, gənclərini telefon, internet, min cür bəlalar öz təsiri altına aldığı halda, şükür edirsən ki, bu əlləm-qəlləm zamanda səninkini dövlətin nəhəng bir epopeya olan tarixi, tarixi filmlər öz təsiri altına salır, hələlik. 

Uşaq zehninin xəritəsində fenomenal bir dövrün gərəkli bilgiləri, faydalı mövzular yerləşir. Və bu, zəmanənin hazırkı narahat halı, “n” qədər yaramaz təşviqat nümunələri  fonunda ailə həyəcanını dəf edən, gələcək üçün hər gün keçirilən qorxunu azaldan xoş bir əlamətdir.  

Gerçəkdən də Ərdoğana niyə mənəvi borcum olmasın ki. Mənəvi borcsa, dodaqları qaçırmasın-bu, sadəcə bir minnətdarlıq duyğusudur. 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
1000-dən çox sərnişin 3 saat metro tunelində qaldı 22 May 2019, 00:47 Zelenski biznes ortağını özünə köməkçi təyin etdi 22 May 2019, 00:22 Saakaşviliyə ittiham: Həyat yoldaşını öldürmək istəyib 22 May 2019, 00:03 Azərbaycan nefti ucuzlaşıb 21 May 2019, 23:52 Azərbaycanda zəlzələ oldu 21 May 2019, 23:34 Tornado 10 saniyədə şəhəri xaraba qoydu 21 May 2019, 23:12 İstanbulda 74 FETÖ  tərəfdarı saxlanıldı 21 May 2019, 22:55 “Ermənistan idmanı siyasət alətinə çevirir” - XİN 21 May 2019, 22:37 Bakıda yeniyetmə qız itkin düşüb 21 May 2019, 22:26 ABŞ pilotsuz yük maşınlarının sınağına başladı 21 May 2019, 22:01 Bakı finalı Mxitaryansız da möhtəşəm keçəcək 21 May 2019, 21:43 Nazirlikdən xaricdə təhsil almaq istəyənlərə XƏBƏRDARLIQ 21 May 2019, 21:25 Mərmərə dənizi sahillərində zəlzələ 21 May 2019, 21:11 Təbii qaz bahalaşdı 21 May 2019, 20:59 Təbriz bazarı YUNESKO siyahısından çıxarıla bilər 21 May 2019, 20:43 Ukrayna növbədənkənar parlament seçkilərinə gedir 21 May 2019, 20:31 Əhalinin banklardakı pulu 8 milyard manatı ötüb 21 May 2019, 20:15 Müdafiə naziri təlim mərkəzində bölmələrin məşqlərini izlədi - VİDEO, FOTOLAR 21 May 2019, 20:01 “Taliban”a qarşı əməliyyat: 40-dan çox silahlı məhv edildi 21 May 2019, 19:25 Səməd Seyidov AŞPA-nın Büro və Daimi Komitə iclaslarında iştirak edəcək 21 May 2019, 19:12 Bakı-Sumqayıt yolunda 3 maşın toqquşdu – yaralılar var 21 May 2019, 18:54 Məmmədyarov Kolumbiyanın yeni səfirini qəbul etdi 21 May 2019, 18:43 Poroşenkoya cinayət işi açıldı 21 May 2019, 18:27 Azərbaycan-Çexiya hökumətləri arasında Qarışıq Komissiyanın tərkibində dəyişiklik edildi 21 May 2019, 18:03 Dolların məzənnəsi dəyişmədi 21 May 2019, 17:46 Nazir müavini Məhəbbət Vəliyeva təhsil şöbələrinin müdirləri ilə görüşdü 21 May 2019, 17:37 Azərbaycanda faktiki hava ŞƏRAİTİ 21 May 2019, 17:34 Ağdamda sel - 2 çoban və 500 qoyun xilas edildi 21 May 2019, 17:26 Dünya mediası azərbaycanlı rəssamdan yazır 21 May 2019, 17:20 Azərbaycanın turizm potensialı haqda beynəlxalq konfrans keçiriləcək 21 May 2019, 17:13 50 milyon "İnstagram" istifadəçisinin məlumatları internetə sızdı 21 May 2019, 17:06 Qazaxda ölü heyvan satışının qarşısı alındı - FOTO   21 May 2019, 17:05 Niyazi Bayramov vətəndaşların müraciətlərini dinlədi   21 May 2019, 17:00 Paytaxt sakinini aldadaraq 10 min dollarını alan şəxs saxlanıldı 21 May 2019, 16:50 Bakı Meriyası vətəndaşların “Torqovı”ya buraxılmayacağı xəbərini TƏKZİB ETDİ 21 May 2019, 16:47