علی لاریجانی، سیاستمدار کهنهکار که ایجاد شورای موقت رهبران را پس از مرگ آیتالله سید علی خامنهای، رهبر عالی ایران، اعلام کرده بود، بار دیگر در کانون توجهات کشور قرار گرفته است. او به عنوان یکی از بانفوذترین چهرهها در سلسله مراتب امنیتی رژیم معرفی میشود و در حال حاضر حاکم واقعی ایران به شمار میرود.
بر اساس گزارشها، لاریجانی بر طیف وسیعی از مسائل، از مذاکرات هستهای گرفته تا روابط منطقهای تهران و سرکوب اعتراضات داخلی، نظارت دارد. اندکی پس از اعمال تحریمها توسط واشنگتن علیه او در ماه ژانویه به دلیل نقشش در سرکوب اعتراضات ضد دولتی، لاریجانی رهبری تلاشهای ایران برای دستیابی به توافق هستهای با ایالات متحده را بر عهده گرفت.
Modern.az یادآور میشود که لاریجانی، متولد سال ۱۹۵۸ در نجف عراق، در خانوادهای روحانی و شناختهشده بزرگ شده است. پدرش، آیتالله هاشمی میرزا آملی، در دوران شاه تبعید شد. پس از انقلاب ۱۹۷۹، خانواده به ایران بازگشتند. لاریجانی مدرک دکترای فلسفه دریافت کرد، در حالی که برادرانش مناصب عالی در ساختارهای قضایی و دیپلماتیک داشتند.
در طول دوران حرفهای خود، او عضو سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بود و همچنین ریاست سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را بر عهده داشت. لاریجانی که در سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۰۷ به عنوان مذاکرهکننده ارشد هستهای ایران فعالیت میکرد، قاطعانه از حق تهران برای غنیسازی اورانیوم دفاع کرد.
این سیاستمدار که در سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۰ ریاست مجلس را بر عهده داشت، در روند توافق هستهای امضا شده بین ایران و شش قدرت جهانی در سال ۲۰۱۵ نیز نقش فعالی ایفا کرد. ایالات متحده در سال ۲۰۱۸، با تصمیم رئیسجمهور دونالد ترامپ، از آن توافق خارج شده بود.
در سال ۲۰۲۱، خامنهای لاریجانی را مسئول مذاکرات مربوط به توافق ۲۵ ساله همکاری استراتژیک با چین منصوب کرد. در ماههای اخیر، سفرهای او به عمان و مسکو، و همچنین اظهارات عملگرایانهاش در مورد مذاکرات احتمالی با ایالات متحده، مورد توجه قرار گرفته است. لاریجانی در مصاحبهای با تلویزیون عمان در ماه فوریه اظهار داشت که نگرانیهای ایالات متحده در مورد تسلیحات هستهای میتواند از طریق مذاکره برطرف شود. علاوه بر این، او تاکید کرد که برنامه هستهای ایران “هرگز نمیتواند نابود شود”.
در بحبوحه اعتراضاتی که از دسامبر ۲۰۲۵ آغاز شده و جدیترین چالش برای حکومت از سال ۱۹۷۹ به شمار میرود، نقش لاریجانی توجه ویژهای را به خود جلب کرده است. بر اساس تصمیم تحریمی ایالات متحده، او یکی از چهرههای اصلی در سرکوب اعتراضات ژانویه بوده است. گزارش شده است که پس از این حوادث، او روابط خود را با ساختارهای امنیتی و فرماندهان سپاه تقویت کرده است.
منابع ادعا میکنند که پس از حوادث ژانویه، لاریجانی با در دست گرفتن کنترل بحران، عملاً اختیارات دولت منتخب را محدود کرده و رئیسجمهور مسعود پزشکیان را از روند کنار گذاشته است. بدین ترتیب، او به چهره اصلی تبدیل شده که مستقیماً روابط کشور را هم با متحدان و هم با رقبای خود مدیریت میکند.
از آنجایی که لاریجانی روحانی نیست، رسماً نمیتواند نامزد پست رهبر عالی شود. اما تحلیلگران معتقدند که در صورت درگذشت خامنهای، تداوم رژیم روحانی در کشور ممکن است زیر سوال برود و یک سیاستمدار سکولارتر و تندروتر مانند لاریجانی میتواند قدرت را به دست گیرد. این امر میتواند منجر به ورود سیاست ایران به مرحلهای نظامیتر و دشوارتر برای پیشبینی شود.
