Ukrayna'da savaş başladığından beri esirlerle ilgili manzara oldukça dehşet vericidir. Taraflar gerçek rakamları gizlese de, uluslararası kuruluşların raporları, resmi açıklamalar ve yapılan araştırmalar, savaşın en ağır insani sorunlarından birine dönüşmüş olan esirlik meselesi hakkında net bir fikir vermektedir.
Modern.az'ın haberine göre, mevcut araştırmalar, 2022 yılının Şubat ayından bugüne kadar en az 13 bin 500 Ukraynalı askerin Rusya tarafından esir alındığını göstermektedir.
Onların bir kısmı kısa süre sonra takasla geri gönderilse de, 6–7 bin kişi halen çeşitli Rusya bölgelerinde ve işgal altındaki topraklarda tutulmaktadır.
Ukrayna tarafı, bu rakamın yalnızca askerlere ait olduğunu belirtmektedir. Onlarla birlikte yüzlerce sivil vatandaşın da Rusya tarafından rehin olarak tutulduğu, bazılarının zorla ülke topraklarına götürüldüğü vurgulanmaktadır.
Uluslararası kuruluşların araştırmalarına göre, bugüne kadar yaklaşık 6 bin 800 Ukraynalı asker esaretten kurtarılmıştır. Avrupa Parlamentosu başvurularında bu rakamın sivil şahıslarla birlikte 6 binden fazla olduğunu belirtmektedir. Son yılların en büyük takası 2025 yılının Mayıs ayında gerçekleşmiştir. Türkiye'nin arabuluculuğuyla gerçekleştirilen ve “1000'e karşı 1000” olarak tarihe geçen anlaşma çerçevesinde her iki taraf bin esiri karşılıklı olarak serbest bırakmıştır. Çok sayıda küçük takas da yapılmıştır. Bununla birlikte, Ukrayna tarafı en az 200'den fazla Ukraynalı esirin Rusya kontrolünde hayatını kaybettiğini doğrulamaktadır.
Rusya'nın esirlerle ilgili rakamları daha sınırlıdır. 2024 yılında Vladimir Putin'in kendisi, o dönemde Ukrayna tarafının 1.348 Rus askerini esir tuttuğunu itiraf etmişti. Savaş boyunca yapılan çok sayıda takas, özellikle de 2025 yılındaki değişiklikler, bu rakamın düzenli olarak artıp azaldığını göstermektedir. Çeşitli uluslararası kaynakların analizi, Ukrayna'nın esir aldığı ve daha sonra takasla geri gönderdiği Rus askerlerinin toplam sayısının birkaç bin kişi olduğunu göstermektedir.
Son yıllarda dikkat çeken yeni eğilimlerden biri de Ukrayna'nın yabancı kökenli savaşçıları esir almasıdır. 2025 yılının başında Kursk istikametinde yürütülen operasyonlarda Ukrayna ordusu, ilk kez Kuzey Kore askerlerini esir aldığını açıkladı. Kuzey Kore'nin iki askeri hakkında yayınlanan görüntüler uluslararası düzeyde geniş tartışmalara neden oldu.
Aynı dönemde Ukrayna, Donetsk istikametinde iki Çinli paralı askerin esir alındığını doğruladı. Ukrayna tarafı, Rusya'nın çeşitli ülkelerden, özellikle de Çin ve Orta Asya cumhuriyetlerinden yüzlerce paralı askeri çektiğini belirtmektedir.
Resmi Kiev'in verilerine göre, şu anda Ukrayna'nın elinde 54 Orta Asya kökenli savaşçı tutulmaktadır. Bunların bir kısmı Rusya vatandaşı olsa da, çoğu kendi ülkelerinden Rusya'ya giden göçmenler veya ceza infaz kurumlarından devşirilen kişilerdir. Ayrıca Ukrayna, birkaç Afrikalı ve Hintli savaşçının da esir alındığını belirtmektedir.
Elnur Amirov
