15 Eylül 1918, Azerbaycan tarihinin en önemli günlerinden biridir. O gün Kafkas İslam Ordusu ve Azerbaycan milli askeri birlikleri Bakü'ye girerek şehri Bolşevik-Taşnak güçlerinin kontrolünden çıkardı. Ancak Bakü'nün özgürlüğüne giden yol, başkentin sokaklarında değil, aylar önce Azerbaycan'ın başka bir bölgesinde - Göyçay'da başlamıştı.
Modern.az hatırlatır ki, 1918 yazında Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin önündeki en büyük meselelerden biri Bakü'nün kurtarılmasıydı. O zaman Bakü Sovyeti'nin güçleri Gence istikametinde ilerliyor, genç Cumhuriyet'in varlığını ciddi tehlike altına sokuyordu.
Kafkas İslam Ordusu ile Azerbaycan askeri birliklerinin karşısına çıkan temel tehlikelerden biri de bu güçlerin batıya doğru hareketinin engellenmesiydi. 27 Haziran'dan 1 Temmuz'a kadar süren Göyçay çevresindeki savaşlar bu açıdan bir dönüm noktasına dönüştü. Türk-Azerbaycan askeri güçleri Bolşevik-Taşnak birliklerine karşı ağır savaşlar yaptı ve sonuçta onların ilerleyişi durduruldu. Savunma Bakanlığı'nın açıklamasında da Göyçay zaferinden sonra Kafkas İslam Ordusu'nun Bakü istikametinde özgürlük yürüyüşüne başladığı belirtiliyor.
Böylece Göyçay sadece yerel bir savaş alanı olmadı. Buradaki sonuç, Bakü'nün özgürlüğüne giden askeri yolun ana dönüm noktalarından birine dönüştü.
Göyçay'dan sonra istikamet Bakü'ye doğru değişti. Önümüzdeki haftalarda Şamahı ve diğer stratejik noktalar için savaşlar yapıldı. Kafkas İslam Ordusu ve Azerbaycan milli güçleri adım adım başkente yaklaşıyordu. Bu yürüyüşün son ve en ağır aşaması ise Bakü'nün kendisinde gerçekleşti.
14'ten 15 Eylül'e geçen gece Kafkas İslam Ordusu Bakü'ye karşı belirleyici bir saldırı başlattı. 15 Eylül'de şehir kurtarıldı. Nuru Paşa o gün Gence'deki Azerbaycan hükümetine gönderdiği telgrafta Bakü'nün saat 9'un başlangıcında birlikler tarafından alındığını bildirdi.
İki buçuk aya yakın süren bu askeri yürüyüşün başlangıç noktalarından biri olarak hatırlanan Göyçay savaşları ile 15 Eylül zaferi arasında doğrudan bir askeri bağlantı var: Göyçay'da Kafkas İslam Ordusu ve Azerbaycan güçlerinin elde ettiği zafer, Bakü istikametindeki saldırının önündeki temel engellerden birini ortadan kaldırdı.
Bu nedenle 15 Eylül'ü sadece Bakü'nün kurtarıldığı gün olarak değil, aynı zamanda Azerbaycan'ın bağımsızlığı uğruna yapılan büyük askeri yürüyüşün zirvesi olarak değerlendirmek mümkündür.
Göyçay'dan Bakü'ye uzanan bu yolun her durağı 1918 Azerbaycan tarihinde ayrı bir sayfadır. Göyçay'da başlayan dönüş, Şamahı ve diğer istikametlerde devam eden savaşlar ve nihayet 15 Eylül'de Bakü'nün kurtarılması - tüm bunlar bir askeri-siyasi sürecin birbirini tamamlayan aşamalarıydı.
Bu açıdan 15 Eylül 1918, Bakü'nün özgürlüğü ile birlikte, genç Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin kendi başkentine kavuştuğu ve devletçiliğini sağlamlaştırdığı gün olarak tarihe geçmiştir. 17 Eylül'de ise hükümet Gence'den Bakü'ye taşındı.
