23 yanvar 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - “Dolu”ya düşmək...
“Dolu”ya düşmək...
18.08.2017, 13:22

... Rayondakı ikimərtəbəli evimizin ikinci mərtəbəsində aynabəndin lap yuxarı başında çox böyük bir şkaf vardı. Kitab şkafı idi. O biri otaqlardakı servantlardan ayrı, tək bir şkaf idi. Ölçüsü də o birilərdən çox böyük idi. İçi kitablar, jurnallar, broşürlar, albomlar və sairlə dolu idi. Evimizin ən qiymətli, ən bahalı guşəsi aynabəndin həmin baş tərəfi idi. Böyük şüşə pəncərələrdən ibarət aynabəndimiz də “klassik” Azərbaycan evlərində olduğu kimi böyük idi, 14 metr uzunluğu və 6 metr eni olan aynabəndin eninə bütün divarı tutmuşdu bu şkaf. Ağlım kəsib hərf tanıyandan həmin şkaf mənim diqqət mərkəzimdə idi. Orda adını o vaxt hələ eşitmədiyim, heç bilmədiyim bir çox xarici, rus və yerli ədiblər, şair və yazıçıların kitabları vardı. Azərbaycan sovet ensiklopediyasının cildlərindən tutmuş, Puşkinə, Valter Skota, Drayzer, Hüqo, Tolstoy, Dostoyevski, Qoqol, Çexov, Səməd Vurğundan Məmməd Rahimə, Məmməd Arazdan Süleyman Rüstəm, Hüseyn Cavid, Mikayıl Müşfiqədək, Əli Vəliyevdən Hüseyn Arifədək, Bəxtiyar Vahabzadədən Əli Kərimə, Nüsrət Kəsəmənli, Salam Qədirzadə, Qulu Xəlilov, Nizami, Füzuli, Xətainin yaradıcılığına aid kitablar, Əliağa Vahidin qəzəlləri, çoxlu ədəbi-bədii-publisitik jurnallar, ayrıca hissədə anamın ən çox mütaliə etdiyi Anton Makarenkonun kitabları...daha nələr...  kimlər... kimlər. Bacılarımın “Göyərçin” və “Pioner” jurnalları da bu şkafda olurdu. Bir də bunların içərisində ayrıca “göz”də anamın şağirdlərinin 8 mart münasibətilə ona hədiyyə etdikləri kitablar vardı. Bu kitabların üz cildinin içəri tərəfi mütləq yazılı olurdu. “ Əziz və sevimli Fəridə müəlliməyə” ifadəsi ilə başlardı...

 

Ailədə kiçik qız olduğumdan mənə heç vaxt ev işləri gördürmürdülər, ya növbə çatmırdı, ya da ehtiyac hiss etmirdi anam. Bunun digər səbəbi də vardı. Çünki sonra heç kim qoyduğu şeyi yerində tapmayacaqdı. Ev işlərinə “yaradıcı” münasibətimin sonunda təzədən anam özü səliqə-sahman yaratmalı olurdu, təbii ki. məni xeyli məzəmmət edə-edə. Bu baxımdan həmişə evdə iməçilik - “kapitalnı ev tökmə” olanda könüllü şəkildə işə qoşulmaq istəyim əvvəllər hamını təəccübləndirirdi, lakin sonra artıq öyrəşmişdilər. Çünki həmin o böyük şkafı yığmağı öz öhdəmə götürürdüm. Və o xoşbəxt dəqiqələrim saatlara çevrilirdi. Kitab və jurnalların içərisində itib-batırdım. Etiraf edim ki, Çingiz Aytmatovun “Əsrə bərabır gün” romanını “Azərbaycan” jurnalında dərc olunmuş variantında ilk dəfə elə həmin şkafı töküb yığışdıranda oxumuşam. Səməd Vurğun, Bəxtiyar Vahabzadə, Məmməd Araz, Qasım Qasımlı, Eldar Baxışın şeirlər kitabını da elə həmin vaxt şkafın önündəcə yerdə döşəmədə oturub su kimi içmişəm. Hamı işini görüb bitirsə də, mənim şkaf yığma prosesim bir gün axşama kimi davam edirdi. Şkaf hazır olanda isə seçdiyim ayrıca bir kitab yığını olardı və anam da hər dəfəsində “sən necə yığdın ki bu kitablar çöldə qaldı” - deyirdi. 4-cü sinifdə oxuyanda “Qızlar, sözüm sizədir” kitabını da ayırıb qırağa qoymuşdum və böyük bacım onu mənə böyüyəndə oxumağımı tövsiyə etdiyi və əlimdən aldığına görə onunla üç gün küsülü qaldım...

 

Mənim üçün kitab müqəddəs, ali bir məfhumdur. Kitaba məhəbbətim mənə anamdan və atamdan – ailəmdən keçib. Elə mənim sevgim də ana sevgisi qədər alidir kitaba qarşı. Kitab hədiyyə edən şəxs mənim üçün dünyanın ən böyük, ən müdrik, ən xeyirxah, ən doğma insanıdır. Anam qədər doğma... Və günlərin bir günündə bir zəng mənim kitab sevgimə daha bir çalar qatdı. Adi bir telefon zəngi məni göylərə uçurdu. Bu, müəllif idi, o öz kitabını mənə hədiyyə edəcəyini bildirdi. Həmin vaxt evdə deyildim. Utanmasaydım, elə küçədəcə qışqıracaqdım. Evə tez çatmaq üçün bilmədim uçum, yoxsa qaçım. Mən ona minnətdarlıq edərək sağollaşdım. Amma o bilmədi, bilmədi ki, mənə kitab deyil, xəzinə bağışladı, dünyanın ən böyük varidatını mənə göndərdi. Və bu xəzinənin adı “Dolu”dur...

Sevincim dolub daşırdı, hətta sevindiyimdən gözlərim də doldu, Amma gözlərimə yığılan dolu bu “Dolu”dan deyildi.

 

... Əlimdə tutduğum kitab deyil, bu, həm də tarixdir. Qarabağımızın tarixi, Dünyanın Ən Varlı Şəhərinin - Ağdamın tarixi və təəssüf ki, həm də işğal tarixi!

... Qara üzlü üstü qırmızı hərflərlə yazılmış kitabın cildi məndə bir vahimə oyadırdı. Kitabdan öncə filminə baxsam da, əsərin özündə, içərisində başqa nəsnələrdən də xəbərdar olmaq istəyimin içində bir də qəribə xof vardı. Ümumiyyətlə, müharibə, münaqişə zonalarında yaşayan, həyatının bu və ya hansısa bir dövrü, süsüsən uşaqlıq və yeniyetməlik dövtü müharibəyə düşən insanların psixikası belə şeylərdən uzaq olan insanlardan fərqli olur. Müharibə uşaqları hər şeyə başqa gözlə baxırlar. Bəzən hansısa qanlı hadisə heç təəccübləndirməz, bəzən də hansısa adi bir şey onlara dünyanın ədalətsizliyi kimi görünər. Bir də qara və qırmızıdan qorxarıq biz. Qaranı sevməz müharibə uşaqları... Qırmızı isə, qanı xatırladar..

 

Həmin gün kitabın “üzünü də açmadım”. Sanki ona yaxınlaşmağa cürətim çatdmırdı. Bir də beynimdə filmdən tanıdığım obrazlarla yenidən görüşmək, sanki ruhən təmasda olmaq istəyi vardı.

 

Səhər duran kimi ilk işim kitaba sarılmaq oldu. Saat 9.00-da tezdən əlimə aldığım kitabı saat 12-nin yarısı bitirdim. Yuxarıda qeyd etdiyim mütaliə aludəçiliyim məndə sürətli oxu vərdişi yaradıb. Lakin mən bu dəfəki sürətimə heç özüm də çata bilmirdim. Mən “Dolu”ya düşmüşdüm, yağan dolu güllələrin altında qalmışdım, hadisələrin gedişatında gah çaşıb qalır, gah itir, gah da tapılırdım, gah islanır, gah da quruyurdum... Dilim-ağzım kimi əllərim də quruyurdu, ayaqlarım üyüşürdü...

Vurğun Vurmuş Cavanlar mənə canlı gördüyüm vuruşan oğlanları xatırladırdı. Əsərin baş qəhrəman(lar)ını yenidən kəşf etdim. Komandiri də, Pələngi də, Drakonu da.

 

Anamın yurduna – Ağdama, Dünyanın Ən Varlı Şəhərinə getdim. Şəhərin təsviri mənə anamla olan söhbətlərimi xatırlatdı. Anamın babaları vaxtilə, inqilabdan çox qabaq Qarabağdan-Ağdamdan Qazağa köç ediblər. Dünyanın Ən Varlı Şəhərinin varlı-hallı sakini ulu babamla danışdım sanki, o torpağın, o yurdun şad-xürrəm vaxtlarından və sonrakı ağrı-acılarından söz açdı mənə bu kitab, doldum-boşaldım, dəfələrlə, günlərlə,  “Dolu” məni haralara aparmadı, ruhumu sanki qanadlandırıb özü ilə indi erməni tapdağında olan o Vətənə apardı. Dünyanın Ən Varlı Şəhərinin yerindəki Dünyanın Ən Böyük Xarabasına! 

 

“Dolu” roman deyil, əsər deyil, o söhbətdir, təmasdır, ruhdur, sanki bu ruhla danışırsan, söhbətləşirsən. Yazıçı sanki daxilindən gələn səslə nəql edir adama dünyanın ən varlı şəhərinin başının üstünü alıb qara buludların “Dolu” yağdırdığı bu məmləkətə.... Qədirin səsi ilə yuxuya gedən Tanrının başının dincəlməyə qarışdığı məmləkətə ...

...“Dolu”ya düşdüm, hara tərpənsəm də, üstümə yağırdı, başımdan dolu tökülürdü. Qəribədir, daha islanmırdım elə bil, iri damlaları üzərimdə düşdüyü hər bir əzamı qanadırdı sanki, incidirdi yeri... Qaysaq bağlamış Qarabağ yaramızın, Ağdam, Şuşa, Laçın dərdimizin, qan dolu Xocalı  yaramızın üstü qopmuşdu...

 

Mən “Dolu”ya düşdüm, bir neçə gün dolu yağdı başımdan... Təkrar-təkrar kitabı vərəqlədim, təkrar Dünyanın Ən Varlı Şəhərinin xarabalıqlarında özümüzün izlərini tapmaq istədim, orada - o şəhərdə hər şey bizimdir, vurub dağıtsalar da, söksələr də, uçursalar da, hamısı bizimdir, orda Azərbaycanın ruhu var çünki...

 

İndi mənim şəxsi kitabxanamın baş ucunda bir “Dolu” var. Dünyanın Ən Varlı Şəhərinin sakinindən - kitabın müəllifindən hədiyyə aldığım dünyanın Ən Qiymətli Kitabı.

 

Zeynab Kazımova, Fransızdilli “Le Carrefour” qəzetinin baş redaktoru,

Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Yeni vergi islahatları: Süni əngəllər qalxacaq, yaşlılar pensiya, müəllimlər maaş alacaq...
23.01.2018, 11:44

Yeni vergi islahatları: Süni əngəllər qalxacaq, yaşlılar pensiya, müəllimlər maaş alacaq...

100-dən çox oğlanı zorlayan manyak yaxalandı
23.01.2018, 11:44

100-dən çox oğlanı zorlayan manyak yaxalandı

Rusiya şirkəti Xankəndində əyləncə kompleksi tikir - TƏXRİBAT
23.01.2018, 11:27

Rusiya şirkəti Xankəndində əyləncə kompleksi tikir - TƏXRİBAT

Dünyaya üç cümləlik şahanə Türk mesajı!
23.01.2018, 11:26

Dünyaya üç cümləlik şahanə Türk mesajı!

Rezidenturaya qəbul olmaq istəyənlər üçün sınaq imtahanı keçiriləcək
23.01.2018, 11:22

Rezidenturaya qəbul olmaq istəyənlər üçün sınaq imtahanı keçiriləcək

Bakı Ali Neft Məktəbi Amerika ilə əməkdaşlığı genişləndirir
23.01.2018, 11:15

Bakı Ali Neft Məktəbi Amerika ilə əməkdaşlığı genişləndirir

Azərbaycan məhsulları dünyanın ən nüfuzlu beynəlxalq sərgisində - FOTOLAR
23.01.2018, 11:14

Azərbaycan məhsulları dünyanın ən nüfuzlu beynəlxalq sərgisində - FOTOLAR

Azərbaycanda internetdən istifadə və dünyada III YER
23.01.2018, 11:09

Azərbaycanda internetdən istifadə və dünyada III YER

Bakıda gizlədilən odlu silah aşkarlandı
23.01.2018, 10:59

Bakıda gizlədilən odlu silah aşkarlandı

Dövlət qulluğuna qəbulla bağlı təkrar sınaq imtahanı keçiriləcək
23.01.2018, 10:57

Dövlət qulluğuna qəbulla bağlı təkrar sınaq imtahanı keçiriləcək

 UNEC-in keyfiyyət elçiləri ilə görüş
23.01.2018, 09:59

UNEC-in keyfiyyət elçiləri ilə görüş

Bakıda gənc özünü asdı
23.01.2018, 09:57

Bakıda gənc özünü asdı

Gürcüstandan Azərbaycana ban nömrəsi saxtalaşdırılan maşın gətirilib - FOTO
23.01.2018, 09:45

Gürcüstandan Azərbaycana ban nömrəsi saxtalaşdırılan maşın gətirilib - FOTO

Yaponiya GUAM-a niyə maraq göstərir? - SƏBƏBLƏR
23.01.2018, 09:45

Yaponiya GUAM-a niyə maraq göstərir? - SƏBƏBLƏR

Hollivudun ən qocaman aktrisası öldü   
23.01.2018, 09:40

Hollivudun ən qocaman aktrisası öldü  

Ermənistan atəşkəsi 112 dəfə pozdu
23.01.2018, 09:39

Ermənistan atəşkəsi 112 dəfə pozdu

Ələt Azad İqtisadi Zonasında iki işçi dili olacaq
23.01.2018, 09:30

Ələt Azad İqtisadi Zonasında iki işçi dili olacaq

Ötən gün Azərbaycanda 26 şübhəli saxlanılıb   
23.01.2018, 09:05

Ötən gün Azərbaycanda 26 şübhəli saxlanılıb  

Yeni vergilər naziri “Naz-Lifan”dan istifadə edir
23.01.2018, 09:03

Yeni vergilər naziri “Naz-Lifan”dan istifadə edir

Hindistanın ən təhlükəli terrorçusu tutuldu
23.01.2018, 09:01

Hindistanın ən təhlükəli terrorçusu tutuldu

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi
23.01.2018, 08:45

Manat və dolların bugünkü məzənnəsi

Türkiyə "Zeytun budağı" əməliyyatında şəhid verdi
23.01.2018, 00:59

Türkiyə "Zeytun budağı" əməliyyatında şəhid verdi

Bakıda 58 yaşlı kişi evində bıçaqlandı
23.01.2018, 00:50

Bakıda 58 yaşlı kişi evində bıçaqlandı

ABŞ qondarma rejimin "vətəndaşlarına" viza verir - Video   
23.01.2018, 00:37

ABŞ qondarma rejimin "vətəndaşlarına" viza verir - Video  

Türklərlə kürdlər arasında kütləvi dava
23.01.2018, 00:25

Türklərlə kürdlər arasında kütləvi dava

Oktan ədədi 95-dən az olan benzin növlərinin aksiz vergisi 200 dəfə artırılıb
23.01.2018, 00:11

Oktan ədədi 95-dən az olan benzin növlərinin aksiz vergisi 200 dəfə artırılıb

Prezident “Royal Phillips”in baş icraçı direktoru ilə müzakirə apardı
22.01.2018, 23:57

Prezident “Royal Phillips”in baş icraçı direktoru ilə müzakirə apardı

Sumqayıtda intihara cəhdin qarşısı alınıb
22.01.2018, 23:43

Sumqayıtda intihara cəhdin qarşısı alınıb

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
22.01.2018, 23:26

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

Avtobus qəzasında 18 nəfər öldü
22.01.2018, 23:15

Avtobus qəzasında 18 nəfər öldü

BMT-nin Yəmən üzrə xüsusi elçisi istefa verib
22.01.2018, 22:59

BMT-nin Yəmən üzrə xüsusi elçisi istefa verib

“Planlaşdırılmış bütün ərazilər nəzarət altına alınıb” – Bəkir Bozdağ
22.01.2018, 22:45

“Planlaşdırılmış bütün ərazilər nəzarət altına alınıb” – Bəkir Bozdağ

Ciddi və ya qeyri-ciddi saydığımız İNANCLAR
22.01.2018, 22:29

Ciddi və ya qeyri-ciddi saydığımız İNANCLAR

Tramp Davosa getməyə bilər
22.01.2018, 22:13

Tramp Davosa getməyə bilər

1 stəkan ilıq su və yarım qaşıq sarıkök – İNANILMAZ NƏTİCƏ
22.01.2018, 21:58

1 stəkan ilıq su və yarım qaşıq sarıkök – İNANILMAZ NƏTİCƏ

ARXİV
SORĞU
Hansı şirkətlər sosial layihələrə dəstək verir, xeyriyyəçilik edir?
BP Azərbaycan(42.5%)
SOCAR(12.7%)
Azersun Holding(10.6%)
Azercell(4.25%)
Bakcell(8.51%)
Nar mobile(2.12%)
Gilan Holdinq(4.25%)
Nurgun Group(2.12%)
Paşa Holding(2.12%)
Akkord(10.6%)