16 yanvar 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - REPORTAJ - Xarabaya çevrilən, paltarları göz yaşları ilə toza bulaşanların şəhərindən REPORTAJ - FOTOLAR
Xarabaya çevrilən, paltarları göz yaşları ilə toza bulaşanların şəhərindən REPORTAJ - FOTOLAR +
21.10.2017, 09:30

Bu yaxınlarda “İslam dövləti” terror təşkilatının (İŞİD) özünə “paytaxt” elan etdiyi Suriyanın Rakka şəhəri ekstremistlərdən azad olundu, ancaq bu bədbəxt taleli şəhərin perspektivinin necə olacağı sual altındadır.


Terrorçular döyüşlərdə məğlub olacaqlarını anlayıb Suriya Demokratik Qüvvələrinə təslim olublar, ancaq yuxarıda qeyd etdiyimiz səbəbdən dolayı bu da hələ son deyil.

 

Rakka şəhərində İŞİD-in qoyduğu qorxu dolu nişanələr hələ də bu şəhərin sakinlərinin üz cizgilərində “bərq vurur”, Adəm övladının başı üzərində hələ də qara buludlar dolaşmaqdadır.  

 

Suriyanın xarabaya çevrilmiş Rakka şəhərinin  dilə  gəlib yalvarıcı tərzdə danışmaq istəyən daşı-divarı da insana neçə min sözlərlə ifadə oluna biləcək informasiya verir. Lal daşlarda gizlənən  bu informasiyalarda müasir siyasi tarixə gizli və aşkar kinayələr, sərt ittihamlar ünvanlanıb, praktiki olaraq heç bir gücə malik olmayan amansız, bir o qədər də məzlum baxışlar Suriyada müharibəni törədənlərə zillənib.

Rakka azad olunub, lakin şəhər sakinləri yeni təhlükədən də sığortalanmayıblar, çünki Suriyadakı yorucu və əzabverici müharibə bitməyib.

 

Bütün bunlar siyasi proqnoz və siyasi uzaqgörənlik mövzusunun müzakirə predmetidir, yəni, Suriyanın taleyi necə olacaq və poliqona çevrilən bu ölkədə hansı qüvvələr qalib gələcək?

Suriyada müharibə və siyasət strateqlərinin  yeni-yeni barıt çəlləkləri yaratmasından ən çox həyatları puç olmuş və  mənəvi dünyaları korlanan adamlar daha çox əziyyət çəkirlər – bu yazıq insanların taleləri qumara qoyulub.

Rakka İŞİD terrorçularından təmizlənib, ancaq geridə qalan mənzərə də necə də kədərlidir.

Yuxarıdakı fikirlərimizi gücləndirmək məqsədi ilə dərin siyasi proqnoz səsləndirsək, bu, mövzudan yayınmaq olar. Çünki biz nə qədər acı da olsa, insan talelərini qələmə alırıq, bizi daha çox sadə insanların – qocaların, körpələrin, yetim qalan uşaqların, aclıq altında zarıyan kəslərin - ah-naləsi maraqlandırır. Bu baxımdan yazıda sırf insani prizmadan məsələlərə yanaşmaq tərzini irəli çəkirik. 

 

Amerikanın nüfuzlu “New York Times” qəzetinin müxbirinin (İvor Prikket) Rakkadan hazırladığı reportaj da sırf bu qəbildəndir. Bu reportajda nə siyasi proqnoz, nə də mətnaltı amansız iqtisadi-siyasi maraq əks olunub, sadəcə fotoların və əziyyət çəkən insanların dili ilə Rakkadakı acınacaqlı, dramatik mənzərə canlandırılıb.

 


Modern.az saytı
beynəlxalq ictimai-siyasi gündəmin əsas mövzularından birinin Rakka olduğunu nəzərə alıb, ABŞ-ın məşhur nəşrinin hazırladığı reportajı Azərbaycan dilinə tərcümə edib.

 

Həmin reportajı ixtisarla təqdim edirik.

“Rakkanın qərbində hündürlüklərdə yerləşən snayper mövqeləri – bunlar Amerikanın dəstəklədiyi milis qüvvələrinin əraziyə nəzarətini, müşahidələrini həyata keçirir.

“Bizim isti supumuz, çörəyimiz var, çıxın və təslim olun”- döyüşçülərdən biri səsucaldan vasitəsi ilə müraciət edir. Daha sonra o, “İŞİD üzvləri və onların ailələri təhlükəsizlikləri üçün bizə təslim olublar” deyir.

Mən də Suriya Demokratik Qüvvələri adı ilə tanınan milis dəstələrinin müşayiəti ilə 10 gündür burda olan kiçik qrup jurnalistlərdən biriyəm.

Mən iki dəfə şəhərdəki cəbhə xəttinə getdim. O yerə ki, bura 4 aylıq döyüşlərdən sonra azad olunmuşdu.

Mən İŞİD-in bura gətirdiyi əzablar altında inləyən sivil vətəndaşlarla söhbət etdim. O insanlar ki, onlar 4 ildir ki, terrorçuların əlində girov qalmışdılar və nəhayət sağ qurtulublar. 

 

Bir həftə öncə, İŞİD-in özünə “paytaxt” elan etdiyi Rakka uğrunda qızğın döyüşlər gedirdi.

Döyüşlərdə minlərlə sivil insandan qalxan kimi istifadə edib öz maraqlarını təmin edən İŞİD-in  yüzlərlə üzvü öldürüldü. 

Bir neçə gün bundan qabaq İŞİD-in müqaviməti qırıldı, şəhərin terroçulardan azad olunduğu bəyan edildi. 

Ötən həftə mən Rakkanın şərqinə də getdim, burada dağıdılmamış küçə, bina, ev tapmaq çətin idi.

 

Şəhərin 12 millik məsafəsində yerləşən ərazilər ağır artilleriyadan atəşə tutulur, aramsız vızıltı səsləri var. Bu zərbələr nəticəsində İŞİD-in hələ də nəzarətində olan kiçik ərazidən tüstülər çıxır.

Milis qüvvələrindən olan döyüşçülər isə bombalanmış binadan müşahidə postları qurmuşdular. Onların bir neçəsi pusquya düşmüşdü,  bədənləri kəsilmişdi. Biri ölmüşdü, 2 nəfər isə ağır yaralanmışdı.

Zirehli texnikaların olmaması səbəbindən yaralı əsgərlərin xilasetmə əməliyyatı başlamadı, yəni yaralıların qapalı məkanda və nisbətən təhlükəsiz bir şəkildə aparılması üçün vasitə yox idi.

 

Bombalanmış başqa bina isə bir neçə yüz yard buradan uzaqdadır və budur, döyüşçülər bunun fərqinə varırlar.

 

Onlardan ikisi divarda əmələ gələn dəliklərdən atəş açmağa başlayır. Onlar mən də daxil olmaqla digər jurnalistləri arxa cəbhəyə göndərir, çünki əks-hücum hazırlanırdı.

Növbəti gün mən hospitalda 25 yaşlı çiynindən güllələnən Məhəmməd Şeko ilə danışdım.

Onun 18 yaşı var, dostları, yoldaşları ilə bir batalyonda olub. O, 2 gün öncə artilleriya atəşi nəticəsində yaralanıb.

Əlləri sarğı içərisindədir. Raqavinin vəziyyəti yoldaşından daha ağırdır, ona görə də, qida qəbul etməsi üçün köməyə ehtiyacı var.

O, başını çarpayısının köhnə metal başlığına söykəyib. Digər yaralı yoldaşı isə ona yemək verir – qaşıqdolusu düyü və toyuq əti.

 


Digər yaralı Şeko isə mənə deyir ki, İŞİD döyüşçüləri xilasetmə əməliyyatları başlayanda hücuma keçiblər və onları pusquya salıblar.

 

“Onlar bizi pusquya salmağı gözləyirdilər, əsgərlər xilasetmə əməliyyatları üçün əraziyə gələndə, İŞİD hücuma keçdi” – Şeko olanlar barədə belə deyir.

Şeko düşünür ki, yaralanmaq azdır, xalqı üçün ölməyə də hazırdır.

Digər gənc, 20 yaşlı Ömər al-Abed isə 3 ay bundan qabaq ölüb, lakin mənə məlumat verirlər ki, onun cəsədi bir neçə gün bundan qabaq qaytarılıb.

Onun  qohumlarının və yoldaşlarının dediyinə görə, Ömər İŞİD-in kamikadzesini yaxalayıb və özünü sipər edərək dostlarını terrorun pəncəsindən qurtarıb, lakin özü də oradaca ölüb.

Ömər ötən həftə Hukumyadakı şəhidlər qəbiristanlığında dəfn edilib, bura Rakkanın şimal-qərbidir.

Onu basdırarkən məzarını torpaqla doldurmaq vaxtı gələndə qadın və kişi döyüşçülər öz silahlarını yerə qoyurlar və əllərinə bel götürürlər.

Və onların uniformaları toz və göz yaşlarına qarışıb.

 

Dəfn mərasimi bitdikdən sonra bir qədər kənarda çaşqınlıq yarandı, hamı mavi baş örtüklü xanımın başına yığıldı. Bəlli oldu ki, o, Ömərin bacısıdır.


Ofisi Londonda yerləşən Suriya İnsan Haqları Müşahidə Təşkilatının məlumatına görə, Rakkadakı döyüşlər zamanı 3 mindən çox insan ölüb. Onların 1130-u sivillərdir. Bir çoxları isə itkin düşüb.

Mən ötən həftə “Sərhədsiz Həkimlər” təşkilatı tərəfindən dəstəklənən xəstəxanaya getdim. Bura Rakkanın şimalındadır və Türkiyə ilə sərhəddir.


Mən 52 yaşlı Abdul Hemedi ilə söhbətləşirəm, o, başından ağır yaralanandan sonra bu ilin oktyabrın 6-da Rakkadan çıxıb. 

Deyir ki, başından yaralanandan sonra özünü qonşusunun evində başı sarıqlı vəziyyətdə tapıb. Bir gün sonra isə Abdul Hemedinin evi dağıdılıb. Onun oğlu Məhəmməd isə hələ də itkindir.

Onun başında yanıq və qanaxma var, ona hazırda həyat yoldaşı və kiçik oğlu baxır. Oğlunun adı Bassamdır, o, bir neçə aylıq ayrılıqdan  sonra yenidən ailəsinə qovuşmasının sevincini yaşayır.

Məhəmmədin həyat yoldaşı Kavter al-Obaid isə deyir ki, ərinin sağ olduğuna inanırdı və bu ümidi doğruldu.

“Həmişə ümidli idim ki, Məhəmməd sağdır. Hissiyyatım mənə belə deyirdi. Həmişə düşünürdüm ki, o, hər an qapını açacaq və içəri daxil olacaq”- xanım Obaid belə bildirir.

 

Bazar ertəsi səhər mən Suriya Demokratik Qüvvələrinin qoruduğu, Rakkanın qərbində yerləşən xəstəxanaya getdim.

Məsul komandir bildirir ki, şəhərdə cəmi 50-70 arası döyüşçü qalıb.

Rakkanın qaytarılması üçün 4 aydır ki, atılan addımlar kabusu arxada qoydu, amma bu, minlərlə sivilin ölümü ilə nəticələndi. Rakkanın böyük bir hissəsində qədim zamanlardan bəri yaşayış məskəni olub.

İŞİD zamanında Rakka şəhərinin genişmiqyaslı fiziki məhvinə start verilib. Məni müşayiət edən döyüşçülər isə dağıdılmış binalardan sığınacaq kimi istifadə edirdilər.

 

İŞİD-in nəzarətində olan vaxtlarda Rakka sakinləri terrorçuların təzyiqlərinə, zorakılıqlarına, qəddar repressiyalarına məruz qalıblar. Sürgündə yaşayan insanlara kömək edənlər isə öz həyatlarını riskə atıblar.

 

“Biz Ramazan ayından bəri çörək yemirdik, çünki çörək bişirmək üçün un ala bilmirdik” bunu ailəsi ilə şəhəri tərk edən 37 yaşlı Yunus Ömər məsciddə mənə bildirir.

O danışdıqca,  solğun bənizli və yetərincə qidalanmayan övladları sadə şəkildə bişirilmiş toyuq əti və çörəyi acgözlüklə yeyirdilər..”.



hazırladı Aqşin Kərimov


Aqşin KƏRİMOV
Xəbərin müəllifi
xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Tural
21.10.2017, 02:54

Sağ olun gözəl tərcümə üçün.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Britaniyanın Avropa İttifaqında qalmaq şansı hələ var”
16.01.2018, 18:57

“Britaniyanın Avropa İttifaqında qalmaq şansı hələ var”

“Qarabağ” dünyanın ən yaxşı 100 komandası sırasında yer alıb
16.01.2018, 18:45

“Qarabağ” dünyanın ən yaxşı 100 komandası sırasında yer alıb

Avstriyada yeni hökumətə qarşı 20 minlik aksiya keçirildi
16.01.2018, 18:32

Avstriyada yeni hökumətə qarşı 20 minlik aksiya keçirildi

Bu ölkədə 5,9 bal gücündə zəlzələ baş verdi
16.01.2018, 18:26

Bu ölkədə 5,9 bal gücündə zəlzələ baş verdi

Azərbaycan diasporunun üzvünü oğurlayan şəxslər tutulub
16.01.2018, 18:20

Azərbaycan diasporunun üzvünü oğurlayan şəxslər tutulub

Prokurorluq orqanlarına işə qəbul üçün test keçiriləcək
16.01.2018, 18:09

Prokurorluq orqanlarına işə qəbul üçün test keçiriləcək

Komaya düşən deputatın müalicəsi üçün xaricdən həkimlər çağırıldı   
16.01.2018, 17:41

Komaya düşən deputatın müalicəsi üçün xaricdən həkimlər çağırıldı  

Banklarla bağlı Ekspert Qrupu yaradılır
16.01.2018, 17:25

Banklarla bağlı Ekspert Qrupu yaradılır

“Whatsapp”dan daha bir YENİLİK
16.01.2018, 17:16

“Whatsapp”dan daha bir YENİLİK

Köçkünlər yolu bağladılar - “Dövlətqaçqınkom” izahat verdi - FOTO   
16.01.2018, 17:13

Köçkünlər yolu bağladılar - “Dövlətqaçqınkom” izahat verdi - FOTO  

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi
16.01.2018, 17:12

Manat və dolların sabahkı məzənnəsi

İlham Əliyev:
16.01.2018, 17:10

İlham Əliyev: "Türkiyə və Azərbaycan 2018-ci ildə də böyük layihələr həyata keçirəcək" - YENİLƏNİB

İstintaq Saakaşvilidən səs nümunələri götürüdü
16.01.2018, 17:04

İstintaq Saakaşvilidən səs nümunələri götürüdü

Xalq artisti reanimasiyaya yerləşdirildi
16.01.2018, 16:59

Xalq artisti reanimasiyaya yerləşdirildi

Məzunlara BDU və Vürçburq Universitetinin diplomları verildi
16.01.2018, 16:59

Məzunlara BDU və Vürçburq Universitetinin diplomları verildi

“Bu dəfə komediya olmayacaq” - Fatma Mahmudova
16.01.2018, 16:57

“Bu dəfə komediya olmayacaq” - Fatma Mahmudova

Məmmədyarov fransız tələbələri Azərbaycana təhsilə çağırdı
16.01.2018, 16:48

Məmmədyarov fransız tələbələri Azərbaycana təhsilə çağırdı

Gənc alimlərin “Mənim ilk qrantım” müsabiqəsinin nəticələri açıqlandı
16.01.2018, 16:48

Gənc alimlərin “Mənim ilk qrantım” müsabiqəsinin nəticələri açıqlandı

İsa Qəmbərin qardaşı onu Almaniyada müalicə etdirmək İSTƏYİR
16.01.2018, 16:22

İsa Qəmbərin qardaşı onu Almaniyada müalicə etdirmək İSTƏYİR

Azərbaycanda qanunsuz dini təbliğat aparan 142 nəfər məsuliyyətə cəlb olunub
16.01.2018, 16:09

Azərbaycanda qanunsuz dini təbliğat aparan 142 nəfər məsuliyyətə cəlb olunub

Ərdoğan və baş qərargah rəisi NATO-nu “topa tutdu”
16.01.2018, 16:03

Ərdoğan və baş qərargah rəisi NATO-nu “topa tutdu”

 İsa Qəmbər Elçibəydən sonra yeganə müxalifət lideridir - Sərdar Cəlaloğludan ŞOK iddia 
16.01.2018, 16:02

İsa Qəmbər Elçibəydən sonra yeganə müxalifət lideridir - Sərdar Cəlaloğludan ŞOK iddia 

Kiyevdə polislə etirazçılar arasında toqquşma olub
16.01.2018, 15:59

Kiyevdə polislə etirazçılar arasında toqquşma olub

Milli-mənəvi dəyərlərə zərbə vuranlar - Baş redaktorlar onları QINADILAR
16.01.2018, 15:55

Milli-mənəvi dəyərlərə zərbə vuranlar - Baş redaktorlar onları QINADILAR

Türkiyədə atışma: 2 ölü, 3 yaralı
16.01.2018, 15:38

Türkiyədə atışma: 2 ölü, 3 yaralı

Formula 1 Azərbaycan Qran Prisi beynəlxalq avtoidman sərgisində təmsil olunub
16.01.2018, 15:37

Formula 1 Azərbaycan Qran Prisi beynəlxalq avtoidman sərgisində təmsil olunub

Saakaşvili yenə ifadə verdi
16.01.2018, 15:18

Saakaşvili yenə ifadə verdi

İtkin alpinistləri tapmaq üçün Türkiyədən mütəxəssislər gəldi
16.01.2018, 15:17

İtkin alpinistləri tapmaq üçün Türkiyədən mütəxəssislər gəldi

“Cümhuriyyət ili”ndə Amnistiya aktının təşəbbüskarı KİM OLACAQ...   
16.01.2018, 15:05

“Cümhuriyyət ili”ndə Amnistiya aktının təşəbbüskarı KİM OLACAQ...  

“Orfoqrafiya sözlüyü hər bir azərbaycanlının evində olmalıdır”
16.01.2018, 15:02

“Orfoqrafiya sözlüyü hər bir azərbaycanlının evində olmalıdır”

DİM 10-cu siniflər üçün imtahan keçirdi
16.01.2018, 15:00

DİM 10-cu siniflər üçün imtahan keçirdi

Qulu Məhərrəmli Dilçilik İnstitutunun qərarına qarşı ÇIXDI
16.01.2018, 14:23

Qulu Məhərrəmli Dilçilik İnstitutunun qərarına qarşı ÇIXDI

Xalq artisti Çingiz Sadıxovla vida mərasimi keçirilib - FOTOLAR
16.01.2018, 14:12

Xalq artisti Çingiz Sadıxovla vida mərasimi keçirilib - FOTOLAR

Əsəd ordusu İdlibə hücuma keçdi - Moskva Ankara ilə razılaşmanı pozdu
16.01.2018, 14:11

Əsəd ordusu İdlibə hücuma keçdi - Moskva Ankara ilə razılaşmanı pozdu

Manatın hərracda qiyməti müəyyənləşdi
16.01.2018, 14:00

Manatın hərracda qiyməti müəyyənləşdi

ARXİV
SORĞU
Aylıq məvacibinizi ən çox nəyə xərcləyirsiniz?
- Ərzağa(54.7%)
- Geyimə(3.84%)
- Müalicəyə(5.98%)
- Kommunal xidmət haqlarına(12.3%)
- Təhsilə(2.13%)
- İstirahətə(1.28%)
- Kitaba(0.85%)
- Rüşvətə(4.70%)
- Əyləncəyə(0.42%)
- Digər şeylərə(13.6%)