24 iyun 2018, Bazar
Ana Səhifə - CƏMİYYƏT - Rəsulzadənin dəfnindən “Reportaj”- “Onun əleyhinə danışanlar tövbə etməlidirlər”
Rəsulzadənin dəfnindən “Reportaj”- “Onun əleyhinə danışanlar tövbə etməlidirlər”
12.11.2017, 00:22

Modern.az Azərbaycan Cümhuriyyətinin gələn il keçiriləcək 100 illik yubileyi münasibəti ilə hazırladığı silsilə yazılarına davam edir.

Bu dəfə yenə də bu böyük missiyasının banisi, dövlətin qurucusu Rəsulzadədən, daha doğrusu, onun bu dünyadakı son günündən danışacağıq:

Rəsulzadə son nəfəsinədək Azərbaycan adlanan bir ailənin uğrunda vuruşdu. Özü ilə bərabər, ailəsini də bu mücadiləyə qurban etdi. 1955-ci ilin martında son nəfəsində üç dəfə “Azərbaycan, Azərbaycan, Azərbaycan!” deyərək dünyasını dəyişəndə ailəsindən yalnız kiçik övladı Azər qalmışdı….

 

Həmin o mart gücəsində son nəfəsində oğlu Rəsulun günahsız yerə güllələnməsi xəbərini alarkən sarsılması, həyat yoldaşı Ümbülbanu xanımın, qızı Xalidənin, oğlu Azərin, analığı Maral ananın sürgün olunması xəbərini, Maral ananın, ömür-gün yoldaşı, əmisi qızı Ümbülbanu xanımın ölüm xəbərlərini eşidərkən, üç ildən sonra böyük qızı Lətifənin körpə uşağı Evşənlə birlikdə soyuqdan donub ölmələri xəbərini öyrənərkən yaşadığı dəhşətləri yenidən göz önünə gətirdi. Amma yenə də canını və ömrünü fəda etdiyi böyük Ailə- Azırbaycan gəlib gözlərinin qarşısında dayandı və 3 dəfə ard-arda o kəlməni söylədi.  

 

Daha sonra isə xırıltı…

 

Ankara radiosu 1955-ci ilin martın 7-də saat 22:45-də M. Ə. Rəsulzadənin vəfatı xəbərini bütün dünyaya yaydı. Martın 8-də Ankaranın Hacı Bayram camisində M.Ə. Rəsulzadənin dostları onun tabutu başında fəxri qarovulda dayandılar.

 

 

Dəfndə ilk sözü Əbdülvahab Yurdsevər söylədi: “Əziz qardaşlarım! Bu gün son yarım əsrlik türk tarixinin ən böyük, ən nurlu simalarından birini torpağa təslim edirik. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə əlli ildən çox siyasi, ictimai, elmi, ədəbi çalışmaları, türklük və Azərbaycan istiqlalı uğrundakı qəhrəmanca savaşları ilə bu yüksək ünvana və şanlı mərtəbəyə çatmışdır. Emin bəy türk ulusunun qurtuluş yolunu təşkilatlandıran, parlaq bir istiqbala doğru götürənlərdən biridir. Onun adı şanlı bir mübarizə simvoludur. Onun həyatı sönməz bir məşəldir. Onun yolu istiqbal və zəfər yoludur”.

 

Daha sonra isə Əhməd Cəfəroğlu çıxış edib: “Vücudunu bir gün göz yaşları içində Anadolunun əziz torpaqlarına əmanət etdiyimiz böyük ustad Məhəmməd Əmin Rəsulzadə milli hürriyyət və istiqlal uğrunda əlli ildən bəri şanla və şərəflə apardığı çətin mübarizə yoluna gənc yaşlarında Bakıdan başlayaraq Tehranda və İstanbulda eyni şövq və həyəcanla davam etmiş, hadisələrin seyrinə təkrar Azərbaycana dönmüş, orada yandırdığı müqəddəs qurtuluş məşəlini 1917-ci ildə Moskvada toplanan türk və müsəlman nümayəndələrinin tarixi qurultayına qədər götürmüş, orada inam ilə qəlbləri tutuşdurmuş, dönüşündə Azərbaycanın rus zülmündən qurtuluşunda və istiqlalını elan edilişində baş rol oynamış, bolşevik istilasından sonra yenə yurdunu tərkə məcbur qalaraq Avropa məmləkətlərinə çıxmış... Nə şərəfli bir həyat!”.

 

 

Mirzə Bala Məmmədzadənin çıxışından: “Milliyyətçi, istiqlalçı, demokrat və inqilabçı Rəsulzadə “İnsanlara hürriyyət, millətlərə istiqlal!” ,– deyə dünyaya göz açdı və yenə “İnsanlara hürriyyət, millətlərə istiqlal!”,– deyə həyata göz yumdu. O, prinsipə sədaqətin, məfkurəyə bağlılığın və bu yolda fədakarlıq, əzm və səbatın da timsalı idi. Çünki o, tam mənası ilə fəzilət sahibi, kamil bir insan idi”.

 

Professor Zəki Vəlidi Toğanın çıxışından: “Əgər bu mühit əzizləri seçən bir mühit olsaydı, mən mərhum Emin bəyin əziz olaraq seçilməsinə rəy verərdim. Bu günə qədər onun əleyhinə olanlar tövbə etməlidirlər. Yoxsa Allah günahlarını bağışlamaz! Emin bəyi öldükdən sonra da yaşatmaq üçün azərbaycanlılar onun yolunu davam etdirməlidirlər!”.

 

Son söz üçün

 

Rəsulzadənin Ankaranın Əsri qəbristanlığındakı məzarı belə uzun illər kimlər üçünsə təhlükəli oldu. Amma Rəsulzadə irsinin araşdırıcısı Nəsiman Yaqublunun danışdığı bir əhvalat bu məzarın belə, nə qədər Azərbaycan fədaisi olmasına əyani sübutdur:

 

 

“Ankaradan çıxan günü Əsri məzarıstanlığına - Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin məzarı ilə vidalaşmağa getdim. Məzarın yanında dolanarkən qəfildən bir qoca yaxınlaşdı mənə. Sorğusuz, sualsız sözə başladı.

 

- Kecən il bu vaxtlar (yəni 1990-cı ilin yanvar ayı ) məzarıstanlığa gəlmişdim. Elə bu qəbrin yanından birdən inilti səsi eşitdim. Yaxınlaşıb bir az da diqqətlə qulaq asdım. Yanılmamışdım, səs bu qəbirdən gəlirdi. Ağrılı, şikayətli bir inilti səsi idi. Mən xoflanıb bu qəbirdən uzaqlaşdım. Bir müddət özümə gələ bilmədim. Əhvalatı kimə danışdımsa, inanmadılar. Dedilər, səni qara basıb. Amma məni qətiyyən qara basmırdı. O qəbirdən inilti səsi gəlirdi:

Qəribə heyrət icində qocadan soruşdum:

- Siz kecən il yanvarın neçəsində olmuşdunuz burada?

 

Qoca dedi:

- Ayın ya on doqquzu idi, ya da iyirmisi. Çünki mən belə vaxt gəlib yaxın adamımın qəbrini ziyarət edirəm. Amma indiki kimi o səs yadımdadır. Qəbirdən ağrılı, şikayətli bir inilti səsi eşidilirdi.

 

Qoca bu sozləri deyib çıxıb getdi. Mən isə acı bir həqiqətin ağrısına bürünərək Ankaranın Əsri məzarıstanlığında, onun qəbri yanında donub qalmışdım. Və dərdli-dərdli düşünürdüm: Demək, ayın 20-si günü o qanlı yanvarda xalqımızın günahsız qanı axıdılanda qəbirdə rahatlıq tapmamısan. İgid oğullarımız düşmən gulləsinə nahaqdan hədəf tutulanda dozə bilməyib soyuq məzarda inildəmisən. Qeyrətli cavanlarımız al qan içində çırpınanda, analar ağı deyib fəryad qoparanda dayana bilməmisən, ağlayıb şikayətlənmisən”.

 

E.Nihad


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
“Sən xərçəngə qalib gəlmək gücdəsən”   - Millət vəkili
24.06.2018, 01:02

“Sən xərçəngə qalib gəlmək gücdəsən” - Millət vəkili

Əbülfəz Elçibəyin anadan olmasından 80 il ötür
24.06.2018, 00:52

Əbülfəz Elçibəyin anadan olmasından 80 il ötür

Türkiyə üçün tarixi gün: Xalq həm prezident, həm də parlamenti seçir
24.06.2018, 00:29

Türkiyə üçün tarixi gün: Xalq həm prezident, həm də parlamenti seçir

“Polis” 20 qəpik ödəməmək üçün avtobusun açarını qırdı - VİDEO
24.06.2018, 00:16

“Polis” 20 qəpik ödəməmək üçün avtobusun açarını qırdı - VİDEO

Dünya Çempionatı-2018: Almaniya son anda  qrupdan çıxma sanşı qazandı
23.06.2018, 23:59

Dünya Çempionatı-2018: Almaniya son anda  qrupdan çıxma sanşı qazandı

Mərkəzi Elmi Kitabxana və BDU arasında Memorandum imzalandı-FOTOLAR
23.06.2018, 23:31

Mərkəzi Elmi Kitabxana və BDU arasında Memorandum imzalandı-FOTOLAR

45 İŞİD terrorçusu məhv edildi
23.06.2018, 23:17

45 İŞİD terrorçusu məhv edildi

Sarkisyanın qardaşına qarşı yeyinti ittihamı
23.06.2018, 22:54

Sarkisyanın qardaşına qarşı yeyinti ittihamı

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 100 illiyi ilə bağlı sərgi - Fotolar
23.06.2018, 22:36

Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 100 illiyi ilə bağlı sərgi - Fotolar

İngiltərədə minlərlə insan referendum tələb edir
23.06.2018, 22:29

İngiltərədə minlərlə insan referendum tələb edir

Selcan Nəsiblinin UĞURLU PERFORMANSI
23.06.2018, 22:13

Selcan Nəsiblinin UĞURLU PERFORMANSI

OPEK-dən Rusiyaya təklif
23.06.2018, 21:56

OPEK-dən Rusiyaya təklif

Azərbaycanda tülküyə işgəncə verən gənc cəzalandırıldı - VİDEO
23.06.2018, 21:37

Azərbaycanda tülküyə işgəncə verən gənc cəzalandırıldı - VİDEO

Azərbaycan kəndində saxlanılan erməni əsgərin ETİRAFLARI
23.06.2018, 21:16

Azərbaycan kəndində saxlanılan erməni əsgərin ETİRAFLARI

Dünya Çempionatı-2018: Meksika Cənubi Koreyaya da Almaniyanın aqibətini yaşatdı
23.06.2018, 21:00

Dünya Çempionatı-2018: Meksika Cənubi Koreyaya da Almaniyanın aqibətini yaşatdı

Səfirin oğlu azadlığa buraxıldı
23.06.2018, 20:39

Səfirin oğlu azadlığa buraxıldı

Messi ölümdən son anda döndü
23.06.2018, 20:16

Messi ölümdən son anda döndü

Azərbaycan neft hasilatının artırılması qərarını dəstəkləyir
23.06.2018, 20:00

Azərbaycan neft hasilatının artırılması qərarını dəstəkləyir

Dünya Çempionatı-2018: 7 qol vurulan oyunda Belçika qalib oldu, Video
23.06.2018, 19:22

Dünya Çempionatı-2018: 7 qol vurulan oyunda Belçika qalib oldu, Video

Müdafiə sənayesi naziri Yavər Camalov vəfat etdi   
23.06.2018, 19:00

Müdafiə sənayesi naziri Yavər Camalov vəfat etdi  

Buraxılış imtahanlarının nəticələri elan olundu - 36 şagird qovuldu, 850-si imtahana gəlmədi
23.06.2018, 18:48

Buraxılış imtahanlarının nəticələri elan olundu - 36 şagird qovuldu, 850-si imtahana gəlmədi

Türkiyənin F-16 tipli təyyarələri Bakıda
23.06.2018, 17:51

Türkiyənin F-16 tipli təyyarələri Bakıda

"Sınıq Körpü"də ticarət daha da asanlaşacaq
23.06.2018, 17:47

"Sınıq Körpü"də ticarət daha da asanlaşacaq

Şirvan sakini öz həmyerlisini qətlə yetirdi
23.06.2018, 17:45

Şirvan sakini öz həmyerlisini qətlə yetirdi

Hasar üstündə dava düşdü - 27 yaşlı oğlan baltalandı
23.06.2018, 17:29

Hasar üstündə dava düşdü - 27 yaşlı oğlan baltalandı

Cəbhədəki əməliyyat şəraiti tam nəzarət altındadır - RƏSMİ
23.06.2018, 17:24

Cəbhədəki əməliyyat şəraiti tam nəzarət altındadır - RƏSMİ

Müdafiə naziri Mənzil İstismar İdarəsinin yeni inzibati binasının açılışında - FOTOLAR
23.06.2018, 17:05

Müdafiə naziri Mənzil İstismar İdarəsinin yeni inzibati binasının açılışında - FOTOLAR

Daxili Qoşunların Ali Hərbi Məktəbinin ilk buraxılışı keçirildi
23.06.2018, 16:43

Daxili Qoşunların Ali Hərbi Məktəbinin ilk buraxılışı keçirildi

Dəniz nəqliyyatı işçiləri mükafatlandırıldı
23.06.2018, 16:33

Dəniz nəqliyyatı işçiləri mükafatlandırıldı

Vikipediya könüllüləri Ordu gününə öz töhfəsini verdilər - VİDEO   
23.06.2018, 16:32

Vikipediya könüllüləri Ordu gününə öz töhfəsini verdilər - VİDEO  

Prezident ona “Əməkdar mühəndis” fəxri adı verdi
23.06.2018, 16:31

Prezident ona “Əməkdar mühəndis” fəxri adı verdi

Magistraturaya müsabiqənin nəticələri açıqlandı
23.06.2018, 16:26

Magistraturaya müsabiqənin nəticələri açıqlandı

 “Ərdoğan prezident seçilməyə bilər” – Azərbaycandakı partiyalardan PROQNOZ
23.06.2018, 16:01

 “Ərdoğan prezident seçilməyə bilər” – Azərbaycandakı partiyalardan PROQNOZ

Maşınqayırma sənayesi işçiləri təltif olundu - SİYAHI
23.06.2018, 15:41

Maşınqayırma sənayesi işçiləri təltif olundu - SİYAHI

Prezident Mozambik, Xorvatiya və Sloveniya dövlət başçılarını təbrik etdi
23.06.2018, 15:16

Prezident Mozambik, Xorvatiya və Sloveniya dövlət başçılarını təbrik etdi

ARXİV
SORĞU
Hansı ölkə dünya çempionu olacaq?
Argentina(12.4%)
Braziliya(23.8%)
Almaniya(10.4%)
İngiltərə(2.48%)
Portuqaliya(11.9%)
İspaniya(5.97%)
Fransa(4.97%)
Belçika(2.48%)
Seneqal(3.48%)
Rusiya(21.8%)