15 dekabr 2018, Şənbə
Ana Səhifə - - Qürbətin doğma məzarları: Təzyiqlərə məruz qalan nazir - Lütfəli Abdullayevin qaynatası
Qürbətin doğma məzarları: Təzyiqlərə məruz qalan nazir - Lütfəli Abdullayevin qaynatası
17.10.2014, 13:41


Bu şəxs bəlkə də layihənin istiqamətinə uyğun gəlmir. Bəlkə də onun qürbətə getdiyini söyləmək doğru olmazdı. Hər halda tədqiqatçılar belə deyir. Amma fakt faktlığında qalır. Cumhuriyyət dövrünün tanınmış maarifçilərindən olan Əhməd bəy Pepinov başqa məsləkdaşları kimi vətəni məcburi şəkildə tərk edərək, maarifçilik fəaliyyətini qürbətdə davam etdirib. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) süqut edəndən sonra bir müddət Azərbaycan SSR-də maarif naziri, daha sonra isə Qazaxıstanda maarif nazirinin müavini kimi yüksək postlarda çalışıb. Bütün bunlara baxmayaraq, Stalinin zamanı cənginə alan repressiya dalğası ondan da yan keçməyib.

Modern.az saytı “Qürbətin doğma məzarları” rubrikasında budəfə maarifçi, Xalq Cumhuriyyətinin parlament və V Nazirlər Kabinetinin üzvi, əmək və torpaq naziri olan Əhməd bəy Pepinovdan danışılacaq.

...Pepinov işğalçı Qırmızı ordunun Bakıya yürüşünü ləngitmək məqsədilə 1920-ci il aprelin əvvəllərində parlamentin digər üzvü Rəhim bəy Vəkilovla  danışıqlar aparmaq üçün Qroznı  şəhərinə göndərilib. Aprel işğalından sonra Bakıya qayıdan Pepinov Azərbaycanda mədəni-maarif və nəşriyyat işlərinə rəhbərlik edib. Amma köhnə AXC naziri kimi ona münasibət birmənalı olmayıb. Davamsız təqiblərlə üzləşən Pepinov 1930-cu ildə Ulyanovsk şəhərinə köçməyə məcbur olub. Daha sonra Alma-Ataya gedir və 1934-cü ildən etibarən  Qazaxıstan SSR maarif nazirinin müavini işləyib.

Pepinov repressiyaya Qazaxıstandan getsə də, onun bütün həyatı Azərbaycanla bağlı olub.

Əvvəlcə onu deyək ki, Əhməd bəy Mirzə Cəlilin ən yaxın məsləkdaşı maarifçi-publisist Ömər Faiq Nemanzadənin bacısı oğludur. Onun ziyalı şəxs kimi formalaşmasında Ömər Faiqin rolu əvəzsizdir. Tədqiqatçı Qərənfil Quliyevanın da dediyinə görə, Pepinov məhz onun sayəsində həm “Molla Nəsrəddin” jurnalı, həm də “Açıq söz” qəzetində çoxsaylı məqalələrlə çıxış edib və dövrünün görkəmli ziyalıları ilə təmasda olub.

Ə. Pepinovun qısa zaman ərzində görkəmli ziyalı kimi formalaşması, AXC-in əsas qanunlarının qəbul edilməsində onun xüsusi xidmətlərinin varlığından danışmaq  təkrarçılıq kimi anlaşılar. Çünki kifayət qədər bu məqamlara toxunulub. Təkcə onu demək kifayətdir ki, Cumhuriyyətin oxumaq üçün xaricə 100 tələbə göndərməsi aktının əsas müəlliflərindən biri Əhməd bəy Pepinovdur.

1919-cu ildə Cumhuriyyət parlamentinin sədri Həsən bəy Ağayevin qızı ilə ailə quran Pepinov 1920-ci ildə Yusifbəyli  hakimiyyətinin istefasından sonra vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. Amma bəzi tarixi əsaslara görə sovet rejimi başqa cumhuriyyətçilər kimi Pepinova toxunmayıb, ondan öz kadrları kimi faydalanamğa çalışıb. Böyük təcrübəyə malik olan Pepinov yenidən başqa sahədə nazir vəzifəsinə gətirilsə də, bu postda çox qala bilməyib. Repressiyaya məruz qaldıqdan sonra isə ailəsinin aqibəti xeyli çətinləşib.

“Pepinov” soyadını daşıyan şəxslər müəyyən dairələr tərəfindən təqiblərə məruz qalırdılar. Pepinovun repressiya qurbanı kimi məhrumiyyətlərə məruz qalan ailə üvlərindən biri də qızı Sevda Pepinova olub.

Maraqlı fakt kimi onu da deyək ki, Sevda xanım Azərbaycan komediya sənətinin korifeylərindən sayılan aktyor Lütfəli Abdullayevin həyat yoldaşı olub. Aktyor məhz Pepinov amilinə görə Sevda xanımla nə az, nə çox düz 9 il evlənə bilməyib. Amma öz sevgisinə sona qədər sadiq qalıb, başqaları başını dinc saxlamaq üçün  xanım Pepinovadan uzaq gəzəndə, yalnız o, sevdiyi qızı tək buraxmayıb. Sevda xanım sonralar xatirələrində bunları qeyd edəcəkdi:

“O zaman ailəmizin vəziyyəti çox da yaxşı deyildi. Babam Həsən bəy Ağayev Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamentinin sədr müavini, atam isə Cümhuriyyət hökumətinin əmək naziri Əhməd bəy Pepinov olduğu üçün ailəmiz ”xalq düşməni" sayılırdı. 1937-ci ildə atamı güllələmişdilər. Sözsüz ki, xalq düşməninin qızına o vaxt yaxın düşən yox idi. Amma Lütfəli heç nəyə baxmadı. Onun belə mərdliyi mənə hər şeydən əziz idi. Biz 1948-ci ildə evlənmək istəsək də, bu istəyimiz ancaq 1956-cı ildə baş tutdu. Bu illər ərzində anam rəhmətə getdi, 1955-ci ildə atamın bəraətini aldım. Ondan sonra mənimlə evlənmək istəyənlərin sayı çoxaldı. Ancaq mənim onların heç birinə inamım qalmamışdı. Ona görə də dedim ki, ailə qursam, Lütfəli ilə quracağam. Bir ay nişanlı qalandan sonra toyumuz oldu. O hətta icazə vermədi ki, soyadımı dəyişim. Dedi, sənin atanın oğlu yoxdur, öz soyadını daşı”.

Mərhum aktyorun bu addımı Əhməd bəyin xatirəsinə ən böyük ithaf idi. Çünki Azərbaycanın ilk alman dili mütəxəssislərindən olan Savda xanımdan savayı Pepinov soyadını daşıyan kimsə yox idi. Çünki bu soyadın daşıyıcıları hər zaman təzyiqlərlə üzləşirdilər.

Araşdırmaçı Savalan Fərəcov buna misal olaraq repressiyanın digər qurbanı Tağı Şahbazi ilə bağlı hadisəni qeyd edir:

“Azərbaycandan köçməsinə baxmayaraq, bolşevik hökumətinin əl çəkmədiyi  Pepinovun məsləkdaşları da sorğu-sual edilib. Tağı Şahbazinin həbsindən sonra istintaqının ilk dörd ayında müstəntiq ondan özünü “ifşa edən”, “günahlarını səmimi etiraf edən” ifadələri ala bilmir. Müstəntiq, hətta onu bir çox adamla üzləşdirsə də, məqsədinə çata bilmir. Bu üzləşdirmələrdən biri diqqəti daha çox çəkir. 1937-ci il oktyabrın 4-də müstəntiq Tağı  Şahbazini Qubaydullinlə üzləşdirmişdi. Onun ifadəsində deyilir: “Tağı Şahbazinin əksinqilabi işdə iştirakını mən ilk dəfə 1926-cı ildə Əhməd Pepinovdan eşitmişdim. Əhməd Pepinov mənə bildirdi ki, Azərbaycanda əksinqilabi-millətçi blok formalaşıb və blok üzvlərindən bir neçəsinin adlarını, o cümlədən Tağı Şahbazinin adını çəkdi. 1927-ci ildə, həmçinin Sultan Qaliyevdən də Tağı Şahbazinin əksinqilabi millətçi təşkilatın üzvü olduğunu öyrəndim...””.

Pepinovun hazırda Bakıda yaşayan yadigarları var. Lütfəli Abdullayevin iki qızı hər zaman atalarının olduğu kimi, Cumhuriyyət naziri olan babalarının da xatirəsini yad edilər.

Elmin NURİ


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Ədalət Tahirzadə
18.10.2014, 00:26

Yazırsınız: Ə.Pepinov "bir müddət Azərbaycan SSR-də maarif naziri... kimi yüksək postlarda çalışıb". Əhməd bəy Azərbaycanda heç vaxt maarif naziri işləməyib.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Tanınmış meyxanaçı
15.12.2018, 00:53

Tanınmış meyxanaçı "Maşın"dan getdi

İlham Əliyev və Birinci xanım Tahir Salahovun 90 illik yubiley sərgisində - FOTOLAR
15.12.2018, 00:42

İlham Əliyev və Birinci xanım Tahir Salahovun 90 illik yubiley sərgisində - FOTOLAR

“Milan” klubu cəzalandırıldı
15.12.2018, 00:25

“Milan” klubu cəzalandırıldı

Leyla Əliyeva Emin Ağalarovun konsertində - FOTO
15.12.2018, 00:09

Leyla Əliyeva Emin Ağalarovun konsertində - FOTO

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı
14.12.2018, 23:56

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı

İsraildə də aksiyalar başladı
14.12.2018, 23:46

İsraildə də aksiyalar başladı

“Şimali Koreyanın böyük iqtisadi uğur üçün möhtəşəm potensialı var” - Tramp
14.12.2018, 23:29

“Şimali Koreyanın böyük iqtisadi uğur üçün möhtəşəm potensialı var” - Tramp

Ermənistanda sonuncu rusdilli televiziya proqramı da bağlandı
14.12.2018, 23:14

Ermənistanda sonuncu rusdilli televiziya proqramı da bağlandı

Təhlükəsizlik qüvvələrinə hücumda 6 nəfər öldü
14.12.2018, 23:00

Təhlükəsizlik qüvvələrinə hücumda 6 nəfər öldü

“Möhtəşəm planlarım var”- Emin Ağalarov
14.12.2018, 22:51

“Möhtəşəm planlarım var”- Emin Ağalarov

Çin Amerika avtomobillərindən vergi almayacaq
14.12.2018, 22:38

Çin Amerika avtomobillərindən vergi almayacaq

Bakı sakini özünü 16-cı mərtəbədən atmaq istədi
14.12.2018, 22:26

Bakı sakini özünü 16-cı mərtəbədən atmaq istədi

Kanadada qiymətli almaz tapıldı
14.12.2018, 22:10

Kanadada qiymətli almaz tapıldı

Türkiyənin antiterrror əməliyyatı qalmaqal yaratdı
14.12.2018, 21:56

Türkiyənin antiterrror əməliyyatı qalmaqal yaratdı

Alimdən XƏBƏRDARLIQ:
14.12.2018, 21:42

Alimdən XƏBƏRDARLIQ: "Vulkanların yaxınlığında evlərin olması təhlükəlidir"

Yerevanda Rusiya səfirliyinin qarşısında aksiya başlayıb
14.12.2018, 21:27

Yerevanda Rusiya səfirliyinin qarşısında aksiya başlayıb

UEFA Ermənistan Futbol Federasiyasını cərimələndi
14.12.2018, 21:15

UEFA Ermənistan Futbol Federasiyasını cərimələndi

Bərdə və Ağcabədidə DOST mərkəzləri yaradılır
14.12.2018, 21:02

Bərdə və Ağcabədidə DOST mərkəzləri yaradılır

Zəhərlənmədə 12 nəfər öldü
14.12.2018, 20:46

Zəhərlənmədə 12 nəfər öldü

Parisin müdafiəsinə 8 min polis cəlb edildi
14.12.2018, 20:33

Parisin müdafiəsinə 8 min polis cəlb edildi

Ankarada qatarın qəza anının VİDEOSU yayıldı
14.12.2018, 20:16

Ankarada qatarın qəza anının VİDEOSU yayıldı

Rusiya ilə gömrük sahəsindəki əməkdaşlıq müzakirə edildi
14.12.2018, 20:03

Rusiya ilə gömrük sahəsindəki əməkdaşlıq müzakirə edildi

Yevlaxda xəyanət üstündə qətl - Ər arvadını öldürdü
14.12.2018, 20:00

Yevlaxda xəyanət üstündə qətl - Ər arvadını öldürdü

Azərbaycanda məzhəblər arasında həmrəylik mövcuddur - Dövlət Komitəsi
14.12.2018, 19:46

Azərbaycanda məzhəblər arasında həmrəylik mövcuddur - Dövlət Komitəsi

Lavrov Tahir Salahovun sərgisində olub
14.12.2018, 19:29

Lavrov Tahir Salahovun sərgisində olub

İlham Əliyev FHN əməkdaşlarının təltif etdi - SİYAHI
14.12.2018, 19:20

İlham Əliyev FHN əməkdaşlarının təltif etdi - SİYAHI

AMEA-nın Rəyasət Heyəti toplandı - Yeni təyinatlar
14.12.2018, 19:09

AMEA-nın Rəyasət Heyəti toplandı - Yeni təyinatlar

Daha 3959 arıçıya subsidiya verilməsi barədə qərar qəbul edildi - SİYAHI
14.12.2018, 19:00

Daha 3959 arıçıya subsidiya verilməsi barədə qərar qəbul edildi - SİYAHI

Füzuli sakinlərindən Əbülfəz Qarayevə MÜRACİƏT
14.12.2018, 18:52

Füzuli sakinlərindən Əbülfəz Qarayevə MÜRACİƏT

Ombudsman əməkdaşları 16 saylı cəzaçəkmə müəssisəsinə baş çəkib
14.12.2018, 18:43

Ombudsman əməkdaşları 16 saylı cəzaçəkmə müəssisəsinə baş çəkib

İcra başçısı yanında Şuranın iclası keçirilib - FOTO
14.12.2018, 18:34

İcra başçısı yanında Şuranın iclası keçirilib - FOTO

Azərbaycan Fransadakı festivalda təmsil olunub - FOTO
14.12.2018, 18:25

Azərbaycan Fransadakı festivalda təmsil olunub - FOTO

Aqrar sahəyə aid yeni qurum yaradıldı - FƏRMAN
14.12.2018, 18:10

Aqrar sahəyə aid yeni qurum yaradıldı - FƏRMAN

Prezident yol tikintisinə 2.82 milyon manat ayırdı
14.12.2018, 17:57

Prezident yol tikintisinə 2.82 milyon manat ayırdı

Rusiya XİN Lavrovun Bakı səfəri ilə bağlı məlumat yaydı
14.12.2018, 17:44

Rusiya XİN Lavrovun Bakı səfəri ilə bağlı məlumat yaydı

Bakcell növbəti müsabiqə elan etdi
14.12.2018, 17:22

Bakcell növbəti müsabiqə elan etdi

Manat 3 gün bu məzənnədə olacaq
14.12.2018, 17:10

Manat 3 gün bu məzənnədə olacaq

Nazir struktur islahatı apardı - Bakıda TSEK-lərin sayı azaldıldı   
14.12.2018, 17:07

Nazir struktur islahatı apardı - Bakıda TSEK-lərin sayı azaldıldı  

FHN əməkdaşlarına ali hərbi rütbələr, fəxri adlar verildi - ADLAR
14.12.2018, 17:05

FHN əməkdaşlarına ali hərbi rütbələr, fəxri adlar verildi - ADLAR

Deputat qazidən yazdı: Vətən həm də sizlərin qeyrəti və əməlidir!
14.12.2018, 17:02

Deputat qazidən yazdı: Vətən həm də sizlərin qeyrəti və əməlidir!

Autizm sindromlu uşaqlar haqqında filmin təqdimatı keçirilib 
14.12.2018, 17:00

Autizm sindromlu uşaqlar haqqında filmin təqdimatı keçirilib 

UNEC yeni əməkdaşlığa başlayır
14.12.2018, 16:55

UNEC yeni əməkdaşlığa başlayır

Leyla Əliyeva Qarabağa gedən rusiyalı qadınlara cavab YAZDI
14.12.2018, 16:49

Leyla Əliyeva Qarabağa gedən rusiyalı qadınlara cavab YAZDI

Avtovağzal gücləndirilmiş rejimə keçir – 200-dən çox ehtiyat avtobus ayrıldı
14.12.2018, 16:37

Avtovağzal gücləndirilmiş rejimə keçir – 200-dən çox ehtiyat avtobus ayrıldı

Bu saytlardan Mətbuat Şurasına ŞİKAYƏT OLUNDU  
14.12.2018, 16:34

Bu saytlardan Mətbuat Şurasına ŞİKAYƏT OLUNDU  

Jurnalistlərin binası ətrafında ağaclar əkiləcək
14.12.2018, 16:30

Jurnalistlərin binası ətrafında ağaclar əkiləcək

“Dedim ki, Serj, 5 rayonu Azərbaycana qaytar...” - LUKAŞENKO
14.12.2018, 16:29

“Dedim ki, Serj, 5 rayonu Azərbaycana qaytar...” - LUKAŞENKO

Beynəlxalq simpozium iştirakçıları Şeyx Zahid Gilaninin məqbərəsini ziyarət edib - FOTO
14.12.2018, 16:24

Beynəlxalq simpozium iştirakçıları Şeyx Zahid Gilaninin məqbərəsini ziyarət edib - FOTO

İlham Əliyev iranlı naziri qəbul etdi   
14.12.2018, 16:19

İlham Əliyev iranlı naziri qəbul etdi  

“Özkardeşlər” və “Qızıl balıq” BAĞLANDI
14.12.2018, 16:15

“Özkardeşlər” və “Qızıl balıq” BAĞLANDI

ARXİV