20 fevral 2019, Çərşənbə
Ana Səhifə - - Qürbətin doğma məzarları: Təzyiqlərə məruz qalan nazir - Lütfəli Abdullayevin qaynatası
Qürbətin doğma məzarları: Təzyiqlərə məruz qalan nazir - Lütfəli Abdullayevin qaynatası
17.10.2014, 13:41


Bu şəxs bəlkə də layihənin istiqamətinə uyğun gəlmir. Bəlkə də onun qürbətə getdiyini söyləmək doğru olmazdı. Hər halda tədqiqatçılar belə deyir. Amma fakt faktlığında qalır. Cumhuriyyət dövrünün tanınmış maarifçilərindən olan Əhməd bəy Pepinov başqa məsləkdaşları kimi vətəni məcburi şəkildə tərk edərək, maarifçilik fəaliyyətini qürbətdə davam etdirib. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) süqut edəndən sonra bir müddət Azərbaycan SSR-də maarif naziri, daha sonra isə Qazaxıstanda maarif nazirinin müavini kimi yüksək postlarda çalışıb. Bütün bunlara baxmayaraq, Stalinin zamanı cənginə alan repressiya dalğası ondan da yan keçməyib.

Modern.az saytı “Qürbətin doğma məzarları” rubrikasında budəfə maarifçi, Xalq Cumhuriyyətinin parlament və V Nazirlər Kabinetinin üzvi, əmək və torpaq naziri olan Əhməd bəy Pepinovdan danışılacaq.

...Pepinov işğalçı Qırmızı ordunun Bakıya yürüşünü ləngitmək məqsədilə 1920-ci il aprelin əvvəllərində parlamentin digər üzvü Rəhim bəy Vəkilovla  danışıqlar aparmaq üçün Qroznı  şəhərinə göndərilib. Aprel işğalından sonra Bakıya qayıdan Pepinov Azərbaycanda mədəni-maarif və nəşriyyat işlərinə rəhbərlik edib. Amma köhnə AXC naziri kimi ona münasibət birmənalı olmayıb. Davamsız təqiblərlə üzləşən Pepinov 1930-cu ildə Ulyanovsk şəhərinə köçməyə məcbur olub. Daha sonra Alma-Ataya gedir və 1934-cü ildən etibarən  Qazaxıstan SSR maarif nazirinin müavini işləyib.

Pepinov repressiyaya Qazaxıstandan getsə də, onun bütün həyatı Azərbaycanla bağlı olub.

Əvvəlcə onu deyək ki, Əhməd bəy Mirzə Cəlilin ən yaxın məsləkdaşı maarifçi-publisist Ömər Faiq Nemanzadənin bacısı oğludur. Onun ziyalı şəxs kimi formalaşmasında Ömər Faiqin rolu əvəzsizdir. Tədqiqatçı Qərənfil Quliyevanın da dediyinə görə, Pepinov məhz onun sayəsində həm “Molla Nəsrəddin” jurnalı, həm də “Açıq söz” qəzetində çoxsaylı məqalələrlə çıxış edib və dövrünün görkəmli ziyalıları ilə təmasda olub.

Ə. Pepinovun qısa zaman ərzində görkəmli ziyalı kimi formalaşması, AXC-in əsas qanunlarının qəbul edilməsində onun xüsusi xidmətlərinin varlığından danışmaq  təkrarçılıq kimi anlaşılar. Çünki kifayət qədər bu məqamlara toxunulub. Təkcə onu demək kifayətdir ki, Cumhuriyyətin oxumaq üçün xaricə 100 tələbə göndərməsi aktının əsas müəlliflərindən biri Əhməd bəy Pepinovdur.

1919-cu ildə Cumhuriyyət parlamentinin sədri Həsən bəy Ağayevin qızı ilə ailə quran Pepinov 1920-ci ildə Yusifbəyli  hakimiyyətinin istefasından sonra vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. Amma bəzi tarixi əsaslara görə sovet rejimi başqa cumhuriyyətçilər kimi Pepinova toxunmayıb, ondan öz kadrları kimi faydalanamğa çalışıb. Böyük təcrübəyə malik olan Pepinov yenidən başqa sahədə nazir vəzifəsinə gətirilsə də, bu postda çox qala bilməyib. Repressiyaya məruz qaldıqdan sonra isə ailəsinin aqibəti xeyli çətinləşib.

“Pepinov” soyadını daşıyan şəxslər müəyyən dairələr tərəfindən təqiblərə məruz qalırdılar. Pepinovun repressiya qurbanı kimi məhrumiyyətlərə məruz qalan ailə üvlərindən biri də qızı Sevda Pepinova olub.

Maraqlı fakt kimi onu da deyək ki, Sevda xanım Azərbaycan komediya sənətinin korifeylərindən sayılan aktyor Lütfəli Abdullayevin həyat yoldaşı olub. Aktyor məhz Pepinov amilinə görə Sevda xanımla nə az, nə çox düz 9 il evlənə bilməyib. Amma öz sevgisinə sona qədər sadiq qalıb, başqaları başını dinc saxlamaq üçün  xanım Pepinovadan uzaq gəzəndə, yalnız o, sevdiyi qızı tək buraxmayıb. Sevda xanım sonralar xatirələrində bunları qeyd edəcəkdi:

“O zaman ailəmizin vəziyyəti çox da yaxşı deyildi. Babam Həsən bəy Ağayev Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamentinin sədr müavini, atam isə Cümhuriyyət hökumətinin əmək naziri Əhməd bəy Pepinov olduğu üçün ailəmiz ”xalq düşməni" sayılırdı. 1937-ci ildə atamı güllələmişdilər. Sözsüz ki, xalq düşməninin qızına o vaxt yaxın düşən yox idi. Amma Lütfəli heç nəyə baxmadı. Onun belə mərdliyi mənə hər şeydən əziz idi. Biz 1948-ci ildə evlənmək istəsək də, bu istəyimiz ancaq 1956-cı ildə baş tutdu. Bu illər ərzində anam rəhmətə getdi, 1955-ci ildə atamın bəraətini aldım. Ondan sonra mənimlə evlənmək istəyənlərin sayı çoxaldı. Ancaq mənim onların heç birinə inamım qalmamışdı. Ona görə də dedim ki, ailə qursam, Lütfəli ilə quracağam. Bir ay nişanlı qalandan sonra toyumuz oldu. O hətta icazə vermədi ki, soyadımı dəyişim. Dedi, sənin atanın oğlu yoxdur, öz soyadını daşı”.

Mərhum aktyorun bu addımı Əhməd bəyin xatirəsinə ən böyük ithaf idi. Çünki Azərbaycanın ilk alman dili mütəxəssislərindən olan Savda xanımdan savayı Pepinov soyadını daşıyan kimsə yox idi. Çünki bu soyadın daşıyıcıları hər zaman təzyiqlərlə üzləşirdilər.

Araşdırmaçı Savalan Fərəcov buna misal olaraq repressiyanın digər qurbanı Tağı Şahbazi ilə bağlı hadisəni qeyd edir:

“Azərbaycandan köçməsinə baxmayaraq, bolşevik hökumətinin əl çəkmədiyi  Pepinovun məsləkdaşları da sorğu-sual edilib. Tağı Şahbazinin həbsindən sonra istintaqının ilk dörd ayında müstəntiq ondan özünü “ifşa edən”, “günahlarını səmimi etiraf edən” ifadələri ala bilmir. Müstəntiq, hətta onu bir çox adamla üzləşdirsə də, məqsədinə çata bilmir. Bu üzləşdirmələrdən biri diqqəti daha çox çəkir. 1937-ci il oktyabrın 4-də müstəntiq Tağı  Şahbazini Qubaydullinlə üzləşdirmişdi. Onun ifadəsində deyilir: “Tağı Şahbazinin əksinqilabi işdə iştirakını mən ilk dəfə 1926-cı ildə Əhməd Pepinovdan eşitmişdim. Əhməd Pepinov mənə bildirdi ki, Azərbaycanda əksinqilabi-millətçi blok formalaşıb və blok üzvlərindən bir neçəsinin adlarını, o cümlədən Tağı Şahbazinin adını çəkdi. 1927-ci ildə, həmçinin Sultan Qaliyevdən də Tağı Şahbazinin əksinqilabi millətçi təşkilatın üzvü olduğunu öyrəndim...””.

Pepinovun hazırda Bakıda yaşayan yadigarları var. Lütfəli Abdullayevin iki qızı hər zaman atalarının olduğu kimi, Cumhuriyyət naziri olan babalarının da xatirəsini yad edilər.

Elmin NURİ


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Ədalət Tahirzadə
18.10.2014, 00:26

Yazırsınız: Ə.Pepinov "bir müddət Azərbaycan SSR-də maarif naziri... kimi yüksək postlarda çalışıb". Əhməd bəy Azərbaycanda heç vaxt maarif naziri işləməyib.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Bakı Meriyası Milli Şuranın mitinqinə icazə vermədi   
20.02.2019, 17:43

Bakı Meriyası Milli Şuranın mitinqinə icazə vermədi  

  Tramp demokrat rəqibini “dəlisov” adlandırdı
20.02.2019, 17:43

  Tramp demokrat rəqibini “dəlisov” adlandırdı

Qərbi Kaspi Universiteti beynəlxalq konfrans keçirəcək  
20.02.2019, 17:42

Qərbi Kaspi Universiteti beynəlxalq konfrans keçirəcək  

ABŞ dövlət katibi: “İŞİD-lə mübarizəyə fərqli taktikalarla davam edəcəyik”
20.02.2019, 17:36

ABŞ dövlət katibi: “İŞİD-lə mübarizəyə fərqli taktikalarla davam edəcəyik”

Manat sabah hansı məzənnədə olacaq?   
20.02.2019, 17:12

Manat sabah hansı məzənnədə olacaq?  

Azərbaycanda “Creative Business Cup”ın layihə qəbuluna başlanılır
20.02.2019, 17:07

Azərbaycanda “Creative Business Cup”ın layihə qəbuluna başlanılır

Göyçay Xəstəxanasında ölən qadınla bağlı iclas - həkim işdən çıxarıldı
20.02.2019, 17:03

Göyçay Xəstəxanasında ölən qadınla bağlı iclas - həkim işdən çıxarıldı

Rezidenturaya sənəd qəbulu davam edir
20.02.2019, 16:58

Rezidenturaya sənəd qəbulu davam edir

Elşad İskəndərovun Türkiyəyə girişinə qadağa qoyulub? - XİN-dən AÇIQLAMA
20.02.2019, 16:55

Elşad İskəndərovun Türkiyəyə girişinə qadağa qoyulub? - XİN-dən AÇIQLAMA

“Qaçqınkom” Zabratda evi yanan köçkünlərə ev verəcək
20.02.2019, 16:45

“Qaçqınkom” Zabratda evi yanan köçkünlərə ev verəcək

Ağaclar necə budanmalıdır? 
20.02.2019, 16:35

Ağaclar necə budanmalıdır? 

Ermənistan sakini özünü yandırmaq istədi
20.02.2019, 16:31

Ermənistan sakini özünü yandırmaq istədi

Məlahət İbrahimqızı: “Parlamentin binasına yaxınlaşmaq belə əlçatmaz idi”
20.02.2019, 16:26

Məlahət İbrahimqızı: “Parlamentin binasına yaxınlaşmaq belə əlçatmaz idi”

Aqrar jurnalistika ilə bağlı layihə başlandı
20.02.2019, 16:19

Aqrar jurnalistika ilə bağlı layihə başlandı

Artur Rasizadə DANIŞDI: “Nəticələrimlə oynayıram”
20.02.2019, 16:15

Artur Rasizadə DANIŞDI: “Nəticələrimlə oynayıram

Universitetdə karyera sərgisi təşkil olunub - FOTO
20.02.2019, 16:00

Universitetdə karyera sərgisi təşkil olunub - FOTO

UNEC tələbələrinin məqaləsi SCOPUS-da
20.02.2019, 15:54

UNEC tələbələrinin məqaləsi SCOPUS-da

“Nar” 45-dən çox bölgəni 4G şəbəkəsi ilə təmin edib
20.02.2019, 15:46

“Nar” 45-dən çox bölgəni 4G şəbəkəsi ilə təmin edib

Vəfat etmiş şəxsə niyə protokol yazıldı? - AÇIQLAMA   
20.02.2019, 15:40

Vəfat etmiş şəxsə niyə protokol yazıldı? - AÇIQLAMA  

Xocalı soyqırımının qurbanları bir çox ölkələrdə yad ediləcək
20.02.2019, 15:39

Xocalı soyqırımının qurbanları bir çox ölkələrdə yad ediləcək

Ermənilərin Gürcüstanda yeni “dəsti-xətti”
20.02.2019, 15:35

Ermənilərin Gürcüstanda yeni “dəsti-xətti”

Ermənistan Cavaxetiya separatçılarının liderini axtarışa verdi
20.02.2019, 15:33

Ermənistan Cavaxetiya separatçılarının liderini axtarışa verdi

ABŞ-a yarışa bu şagirdlər gedəcək​​​​​​​
20.02.2019, 15:32

ABŞ-a yarışa bu şagirdlər gedəcək​​​​​​​

Zamanın ilk ölçüsü, Ay təqvimi və aybaşı
20.02.2019, 15:12

Zamanın ilk ölçüsü, Ay təqvimi və aybaşı

Hərbi attaşelər Azərbaycan silahları ilə tanış oldular
20.02.2019, 15:10

Hərbi attaşelər Azərbaycan silahları ilə tanış oldular

“Tədricən məqsədimizə çatmışıq” - İlham Əliyev
20.02.2019, 14:39

“Tədricən məqsədimizə çatmışıq” - İlham Əliyev

Türkiyədə bir neçə terror aktının qarşısı alındı
20.02.2019, 14:28

Türkiyədə bir neçə terror aktının qarşısı alındı

ADU tələbələri Cocuq Mərcanlıda təcrübədə
20.02.2019, 14:23

ADU tələbələri Cocuq Mərcanlıda təcrübədə

Prezident: “Bu, Azərbaycanın inkişafı baxımından da dönüş nöqtəsi oldu”
20.02.2019, 14:22

Prezident: “Bu, Azərbaycanın inkişafı baxımından da dönüş nöqtəsi oldu”

5 dövlət orqanında 88 yer vakantdır
20.02.2019, 14:20

5 dövlət orqanında 88 yer vakantdır

İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrına 2 milyon ayrıldı
20.02.2019, 14:12

İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrına 2 milyon ayrıldı

İlham Əliyev amerikalı müşavirlə görüşdü - YENİLƏNİB
20.02.2019, 14:01

İlham Əliyev amerikalı müşavirlə görüşdü - YENİLƏNİB

Şəki və Oğuz sakinlərindən ov tüfəngləri götürülüb
20.02.2019, 13:57

Şəki və Oğuz sakinlərindən ov tüfəngləri götürülüb

Bakı-İstanbul reysi ilə uçan təyyarə Ankaraya məcburi eniş etdi
20.02.2019, 13:51

Bakı-İstanbul reysi ilə uçan təyyarə Ankaraya məcburi eniş etdi

Ombudsmanın parlamentə hesabat günü açıqlandı   
20.02.2019, 13:32

Ombudsmanın parlamentə hesabat günü açıqlandı  

İlham Əliyev Avropa İnvestisiya Bankının vitse-prezidenti ilə görüşüb
20.02.2019, 13:10

İlham Əliyev Avropa İnvestisiya Bankının vitse-prezidenti ilə görüşüb

Bakıda nənə və nəvəsi dəm qazından boğulub öldü
20.02.2019, 13:04

Bakıda nənə və nəvəsi dəm qazından boğulub öldü

Milli Kəşfiyyat Xidmətinin direktoru istefaya göndərilə bilər
20.02.2019, 13:04

Milli Kəşfiyyat Xidmətinin direktoru istefaya göndərilə bilər

Sabahın hava PROQNOZU - Külək güclənəcək  
20.02.2019, 12:44

Sabahın hava PROQNOZU - Külək güclənəcək  

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi: Bizdə belə katiblik olmayıb   
20.02.2019, 12:41

Azərbaycan Yazıçılar Birliyi: Bizdə belə katiblik olmayıb  

İqtisadçı problemli kreditlərin həlli üçün TƏKLİFLƏR verdi   
20.02.2019, 12:37

İqtisadçı problemli kreditlərin həlli üçün TƏKLİFLƏR verdi  

Prezident nazirlərin toplantısında - YENİLƏNİB
20.02.2019, 12:28

Prezident nazirlərin toplantısında - YENİLƏNİB

Qızını erməniyə ərə vermiş Ağadadaş Kərimov azərbaycanlılarla çeçenlərin görüşündən belə qovuldu - VİDEO
20.02.2019, 12:21

Qızını erməniyə ərə vermiş Ağadadaş Kərimov azərbaycanlılarla çeçenlərin görüşündən belə qovuldu - VİDEO

Hərbi Hava Qüvvələri təlimlərə başladı - FOTOLAR
20.02.2019, 12:08

Hərbi Hava Qüvvələri təlimlərə başladı - FOTOLAR

Prezident Avropa Komissiyasının komissarı ilə görüşdü
20.02.2019, 11:58

Prezident Avropa Komissiyasının komissarı ilə görüşdü

Bakıya 300 yeni avtobus nə vaxt gətiriləcək?
20.02.2019, 11:53

Bakıya 300 yeni avtobus nə vaxt gətiriləcək?

Yəhudi diasporu Xocalı qurbanlarını yad edəcək
20.02.2019, 11:46

Yəhudi diasporu Xocalı qurbanlarını yad edəcək

Lerikdə heyvanlar peyvəndləndi
20.02.2019, 11:45

Lerikdə heyvanlar peyvəndləndi

“Xocalı üçün paylaş” Beynəlxalq Sosial Media Kampaniyası başlayır
20.02.2019, 11:40

“Xocalı üçün paylaş” Beynəlxalq Sosial Media Kampaniyası başlayır

IADC-nin prezidenti Bakı Ali Neft Məktəbində
20.02.2019, 11:20

IADC-nin prezidenti Bakı Ali Neft Məktəbində

ARXİV