27 mart 2017, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Təkamülü sübut edən dəlillər – ELMİ
Təkamülü sübut edən dəlillər – ELMİ
16.12.2016, 21:26

Modern.az saytının elmi mövzuda silsilə yazıları davam edir. Bu dəfə təkamül təlimini sübut edən amillərdən danışacağıq.  

 

1. Üçüncü göz qapağı

 

Əgər bir pişiyin göz qırpmasını izləsəniz, ağ bir pərdənin gözü örtdüyünü görəcəksiniz. Buna üçüncü göz qapağı deyilir. Məməlilərdə olduqca nadir görülməklə yanaşı, quşlar, sürünənlər və balıqlarda ortaq olaraq mövcuddur.

 

İnsanlarda da istifadəsi xaric olmuş üçüncü göz qapağı qalığı mövcuddur.

 

Bu insanlarda olduqca kiçilib. Ancaq bəzi cəmiyyətlərdə digərlərinə nisbətən daha diqqətə çarpandır.

 

Bilinən primat növləri içində üçüncü göz qapağını istifadə edən tək primat, Qərbi Afrikada yaşayan Calabar Pottodur (Calabar angwantibo)

 

2. Appendisit

 

Appendisitin müasir insanlarda heç istifadəsi yoxdur və infeksiya formalaşdığı zaman əməliyyatla götürülür. Korlaşmış olmasına görə insan populyasiyası daxilində tez tez xəstələndiyi müşahidə edilir. Hər 200 həzm xəstəliyindən 1 dənəsi appendisit xərçəngidir.

 

Orijinal istifadəsi ilə əlaqədar fərziyyələr mövcud olmasıyla yanaşı, elm adamlarının çoxu Darvinin nəzərdə tutduğu şəkildə, bir zamanlar bol miqdarda yarpaq ehtiva edən qidalarımızdakı sellülozanın fəaliyyətinə köməkçi olduğu fikirindədirlər.

 

Təkamülün istiqaməti ilə, qidalarımız dəyişmiş və appendisitə daha az ehtiyac hiss edilib. Edilən son təhlillərdə, appendisitin təkamül müddəti içərisində bəzi digər vəzifələr götürdüyü təyin edilib. Bu da, korlaşmış orqanların niyə birbaşa yox olmadığını və proses daxilində başqa funksiyalar boynuna götürəcək şəkildə təkamül edəcəklərinə bir nümunədir.

 

3. Büzdüm sümüyü

 

Büzdüm sümüyü bir zamanlar mövcud olan insan quyruğunun qalığıdır. Zamanla bir quyruğa olan ehtiyacımızı itirmisik. Lakin büzdüm sümüklərinə olan ehtiyacı itirmədik.

 

Hal-hazırda müxtəlif əzələlər üçün dəstək quruluşu və oturub arxaya doğru söykənən bir adam üçün dəstək funksiyasına sahibdir. Büzdüm sümüyü eyni zamanda anusun mövqeyində dəstəkləyir.  Büzdüm də, koralmış orqanların zaman daxilində  başqa vəzifələr üzərinə götürməyinə gözəl bir nümunədir.

 

4. “Darvinin nöqtəsi”

 

“Darvinin nöqtəsi” məməlilərin çoxunda var və insanlarda bundan kənar deyil. Bu qulaq əzələləri insanların 10%də müşahidə edilir.

Heyvanlarda böyük ehtimalla səslərə fokuslanmaq, yəni səs qaynağınının yerini tapmaq  üçün istifadə edilir. Ancaq insanlarda artıq hər hansı bir funksiyası yoxdur. Bu nöqtə kiçik qalın bir yumrudur və qulağın yuxarı və orta hissələrinin birləşdiyi yerdə yerləşir.

 

5.  Ağıl dişi

 

İlk insanlar bir çox bitki növü ilə bəslənirdi. Və gün ərzində ehtiyac hiss etdikləri bütün qidaları almaq üçün kafi miqdarda bitkini, kifayət qədər sürətli şəkildə yeməyə ehtiyac hiss edirdilər. Buna görə də, daha geniş bir ağzı daha fəaliyyətli etmək üçün əlavə bir sıra azı dişimiz mövcud idi.

 

Sellüloza bədən tərəfindən kafi şəkildə həzm qabiliyyətindən kənarlaşdığı üçün bu xüsusilə lazımım idi. Təkamül öz seçimlərini etdikcə qidalarımız dəyişdi, çənəmiz uyğun bir şəkildə kiçildi.

 

Azı dişlərimiz lazımsız hala gəldi. İndiki vaxtda bəzi insan icmalarında ağıl dişlərinin çıxması tamamilə dayanmışkən, bəzi icmalarda 100% nisbətdə bu dişlər çıxmağa davam edir.

 

6. Tüklərin ürpərməsi

 

İnsanlar üşüdükləri, qorxduqları, hirsləndikləri və ya utandıqları zaman tükləri biz-biz olur. Bir çox canlı növünün də eyni səbəblərlə görə tükləri biz-biz olur. Məsələn, pişik və ya it tüklərinin qalxması, kirpi tikanlarının çıxması bu səbəblərə görədir.

Üşümə vəziyyətində,qalxan tüklər havanı dəri və tüklərin arasında sıxışdırır və beləliklə izolyasiya və istilik verir. Qorxma vəziyyətində, heyvanın daha iri görünməsini, düşmənin qorxub qaçmasını təmin edir. İnsanların artıq tüklərinin ürpməsinə ehtiyacı yoxdur və bu geyimlərimizin olmadığı, təbii düşmənlərimizi qorxutmağa ehtiyacımız olduğu keçmişimizdən miras qalıb.

 

Təbii seçmə sıx tük təbəqələrimizi ortadan qaldırıb. Amma bunlara nəzarət etməyimizə yarayan mexanizmi geridə buraxıb. 

 

7.  Coğrafi sərhədlər

 

Bəzi canlılar, yalnız müəyyən coğrafi bölgələrdə mövcuddur. Sanki coğrafi bölgələr ilə sərhədlənib. Məsələn kisəli heyvanlar, yalnızca Avstraliyada var. Təkamül tarixinə baxdığımız zaman, həqiqətən də "sərhədləndiklərini" görə bilərik.

 

Bu canlılar, Avstraliyanın bir qitə olaraq digərlərindən ayrılmasından sonra təlamül edib və burda “həbs” ediliblər. Əgər ki təkamül kimi təbii bir proses işləməsəydi, belə sərhədlər olmamalıydı. Hər canlı növü hər coğrafiyada olmalı idi. Lakin Dünyada bunu müşahidə etmirik. Coğrafi proseslər, bioloji təkamülü şəkilləndirib.

 

8.  Embrioloji oxşarlıq

 

Bir-birindən tamamilə müstəqil kimi görünən canlıların embrioloji hallarına baxacaq olsanız, təkamülün müzakirəsiz bir gerçək olduğunu görə bilərsiniz.

Bir toyuğun, delfinin, filin və insanın rüşeymlərini ilk bir neçə həftədə ayırd etmək mümkün deyil.

Çünki hamısı, ortaq bir bədən planının, ortaq bir genetik keçmişin məhsuludurlar. İnsanda primatlardan qalma quyruqlar embrioloji mərhələdə meydana gəlir və sonra yox olur. Bənzər şəkildə insanlarda embrioloji mərhələdə qəlsəmə yarıqları əmələ gəlir; sonrasında bunlar fərqliləşərək başqa bədən orqanlarına çevrilir.

 

Taryel ABDULLAYEV

 

 


Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
27.03.2017, 00:57

Hava limanı İŞİD-dən azad edildi

27.03.2017, 00:39

Dənizkənarı bulvarda intihar edən şəxsin kimliyi bilindi - Yenilənib

27.03.2017, 00:15

Ata qızının qəbri üstündə intihar etdi

27.03.2017, 00:10

Rusiyadakı aksiyaların NƏTİCƏSİ: 1500 nəfər saxlanıldı, cinayət işi açıldı

26.03.2017, 23:57

"Norveç və Çexiya ilə oyunlar həlledici olacaq"

26.03.2017, 23:33

Hakan Şükür və Arif Ərdəm “Qalatasaray”dan çıxarıldı

26.03.2017, 23:17

“Komandam yaxşı, əzmkar oyun nümayiş etdirdi” - Robert Prosineçki

26.03.2017, 23:09

Bolqarıstanda növbədənkənar parlament seçkiləri başa çatıb

26.03.2017, 23:07

Tramp Merkeldən 374 milyard dollar TƏLƏB EDİR

26.03.2017, 22:30

Baş məşqçi Almaniyanın oyunundan razı qalmayıb

26.03.2017, 22:14

Londondakı terrora görə daha 1 nəfər tutulub

26.03.2017, 21:59

Azərbaycan qrup dördüncüsü oldu - Yenilənib

26.03.2017, 21:47

Masallıda ağır qəza: 1 ölü

26.03.2017, 21:27

Ötən il 63 nəfərə böyrək köçürülüb

26.03.2017, 21:12

Azərbaycanın ən yaşlı sakini

26.03.2017, 21:03

Mağazaya əl qumbarası atıldı

26.03.2017, 20:54

Moskvada  500 etirazçı saxlanılıb

26.03.2017, 20:52

Ukraynada helikopter qəzası: 5 ölü

26.03.2017, 20:11

Evinə basqın zamanı döyülən baş həkim öldü

26.03.2017, 18:44

Zərdabda canavarlar kəndə hücum edib-FOTO

26.03.2017, 18:28

"Papa nə vaxtdan Avropa İttifaqının üzvü olub?"

26.03.2017, 17:31

Berlində Novruz bayramına həsr olunmuş tədbir keçirilib

26.03.2017, 17:13

Belçikada Qarabağ Atı abidəsinin açılışı olub

26.03.2017, 16:31

Boliviya prezidenti Çilini söz azadlığını pozmaqda günahlandırıb  

26.03.2017, 16:15

Bakıda 3 otaqlı evdə yanğın, xəsarət alan var

26.03.2017, 16:04

Terror törətməyə hazırlaşan 19 PKK üzvü zərərsizləşdirilib

26.03.2017, 15:47

Parisdə Azərbaycan Evinin Novruz şənliyi-FOTO

26.03.2017, 15:27

Mosulda dağıntılar altında qalan 61 meyit çıxarılıb

26.03.2017, 14:55

İtaliyada "qadın təcavüz vaxtı qışqırmayıb" deyə təcavüz edən kişi sərbəst buraxılıb

26.03.2017, 14:26

"Dollara etimadın azalması dünya maliyyə sistemini təhlükə altında qoyur"

26.03.2017, 14:11

İran 15 Amerika şirkətinə sanksiya tətbiq edib

26.03.2017, 14:04

Yəmən prezidenti barədə ölüm hökmü çıxarılıb

26.03.2017, 13:48

Türkiyəyə yeni miqrant axını

26.03.2017, 13:15

İlham Əliyev Danimarka və Portuqaliya səfirlərinin etimadnamələrini qəbul edib - FOTO

26.03.2017, 13:10

Masallıda şuşalı süpürgəçi qadını avtomobil vurub ödürdü

ARXİV
SORĞU
Hansı ali məktəb daha yaxşı təhsil verir?
Prezident Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası(6.17%)
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti(9.87%)
Bakı Dövlət Universiteti(22.2%)
Bakı Ali Neft Məktəbi(2.46%)
Azərbaycan Dillər Universiteti(28.3%)
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti(4.93%)
Azərbaycan Texniki Universiteti(3.70%)
Azərbaycan Tibb Universiteti(2.46%)
Bakı Slavyan Universiteti(4.93%)
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti(14.8%)