24 aprel 2018, Çərşənbə
Ana Səhifə - MƏDƏNİYYƏT - Təkamülü sübut edən dəlillər – ELMİ
Təkamülü sübut edən dəlillər – ELMİ
16.12.2016, 21:26

Modern.az saytının elmi mövzuda silsilə yazıları davam edir. Bu dəfə təkamül təlimini sübut edən amillərdən danışacağıq.  

 

1. Üçüncü göz qapağı

 

Əgər bir pişiyin göz qırpmasını izləsəniz, ağ bir pərdənin gözü örtdüyünü görəcəksiniz. Buna üçüncü göz qapağı deyilir. Məməlilərdə olduqca nadir görülməklə yanaşı, quşlar, sürünənlər və balıqlarda ortaq olaraq mövcuddur.

 

İnsanlarda da istifadəsi xaric olmuş üçüncü göz qapağı qalığı mövcuddur.

 

Bu insanlarda olduqca kiçilib. Ancaq bəzi cəmiyyətlərdə digərlərinə nisbətən daha diqqətə çarpandır.

 

Bilinən primat növləri içində üçüncü göz qapağını istifadə edən tək primat, Qərbi Afrikada yaşayan Calabar Pottodur (Calabar angwantibo)

 

2. Appendisit

 

Appendisitin müasir insanlarda heç istifadəsi yoxdur və infeksiya formalaşdığı zaman əməliyyatla götürülür. Korlaşmış olmasına görə insan populyasiyası daxilində tez tez xəstələndiyi müşahidə edilir. Hər 200 həzm xəstəliyindən 1 dənəsi appendisit xərçəngidir.

 

Orijinal istifadəsi ilə əlaqədar fərziyyələr mövcud olmasıyla yanaşı, elm adamlarının çoxu Darvinin nəzərdə tutduğu şəkildə, bir zamanlar bol miqdarda yarpaq ehtiva edən qidalarımızdakı sellülozanın fəaliyyətinə köməkçi olduğu fikirindədirlər.

 

Təkamülün istiqaməti ilə, qidalarımız dəyişmiş və appendisitə daha az ehtiyac hiss edilib. Edilən son təhlillərdə, appendisitin təkamül müddəti içərisində bəzi digər vəzifələr götürdüyü təyin edilib. Bu da, korlaşmış orqanların niyə birbaşa yox olmadığını və proses daxilində başqa funksiyalar boynuna götürəcək şəkildə təkamül edəcəklərinə bir nümunədir.

 

3. Büzdüm sümüyü

 

Büzdüm sümüyü bir zamanlar mövcud olan insan quyruğunun qalığıdır. Zamanla bir quyruğa olan ehtiyacımızı itirmisik. Lakin büzdüm sümüklərinə olan ehtiyacı itirmədik.

 

Hal-hazırda müxtəlif əzələlər üçün dəstək quruluşu və oturub arxaya doğru söykənən bir adam üçün dəstək funksiyasına sahibdir. Büzdüm sümüyü eyni zamanda anusun mövqeyində dəstəkləyir.  Büzdüm də, koralmış orqanların zaman daxilində  başqa vəzifələr üzərinə götürməyinə gözəl bir nümunədir.

 

4. “Darvinin nöqtəsi”

 

“Darvinin nöqtəsi” məməlilərin çoxunda var və insanlarda bundan kənar deyil. Bu qulaq əzələləri insanların 10%də müşahidə edilir.

Heyvanlarda böyük ehtimalla səslərə fokuslanmaq, yəni səs qaynağınının yerini tapmaq  üçün istifadə edilir. Ancaq insanlarda artıq hər hansı bir funksiyası yoxdur. Bu nöqtə kiçik qalın bir yumrudur və qulağın yuxarı və orta hissələrinin birləşdiyi yerdə yerləşir.

 

5.  Ağıl dişi

 

İlk insanlar bir çox bitki növü ilə bəslənirdi. Və gün ərzində ehtiyac hiss etdikləri bütün qidaları almaq üçün kafi miqdarda bitkini, kifayət qədər sürətli şəkildə yeməyə ehtiyac hiss edirdilər. Buna görə də, daha geniş bir ağzı daha fəaliyyətli etmək üçün əlavə bir sıra azı dişimiz mövcud idi.

 

Sellüloza bədən tərəfindən kafi şəkildə həzm qabiliyyətindən kənarlaşdığı üçün bu xüsusilə lazımım idi. Təkamül öz seçimlərini etdikcə qidalarımız dəyişdi, çənəmiz uyğun bir şəkildə kiçildi.

 

Azı dişlərimiz lazımsız hala gəldi. İndiki vaxtda bəzi insan icmalarında ağıl dişlərinin çıxması tamamilə dayanmışkən, bəzi icmalarda 100% nisbətdə bu dişlər çıxmağa davam edir.

 

6. Tüklərin ürpərməsi

 

İnsanlar üşüdükləri, qorxduqları, hirsləndikləri və ya utandıqları zaman tükləri biz-biz olur. Bir çox canlı növünün də eyni səbəblərlə görə tükləri biz-biz olur. Məsələn, pişik və ya it tüklərinin qalxması, kirpi tikanlarının çıxması bu səbəblərə görədir.

Üşümə vəziyyətində,qalxan tüklər havanı dəri və tüklərin arasında sıxışdırır və beləliklə izolyasiya və istilik verir. Qorxma vəziyyətində, heyvanın daha iri görünməsini, düşmənin qorxub qaçmasını təmin edir. İnsanların artıq tüklərinin ürpməsinə ehtiyacı yoxdur və bu geyimlərimizin olmadığı, təbii düşmənlərimizi qorxutmağa ehtiyacımız olduğu keçmişimizdən miras qalıb.

 

Təbii seçmə sıx tük təbəqələrimizi ortadan qaldırıb. Amma bunlara nəzarət etməyimizə yarayan mexanizmi geridə buraxıb. 

 

7.  Coğrafi sərhədlər

 

Bəzi canlılar, yalnız müəyyən coğrafi bölgələrdə mövcuddur. Sanki coğrafi bölgələr ilə sərhədlənib. Məsələn kisəli heyvanlar, yalnızca Avstraliyada var. Təkamül tarixinə baxdığımız zaman, həqiqətən də "sərhədləndiklərini" görə bilərik.

 

Bu canlılar, Avstraliyanın bir qitə olaraq digərlərindən ayrılmasından sonra təlamül edib və burda “həbs” ediliblər. Əgər ki təkamül kimi təbii bir proses işləməsəydi, belə sərhədlər olmamalıydı. Hər canlı növü hər coğrafiyada olmalı idi. Lakin Dünyada bunu müşahidə etmirik. Coğrafi proseslər, bioloji təkamülü şəkilləndirib.

 

8.  Embrioloji oxşarlıq

 

Bir-birindən tamamilə müstəqil kimi görünən canlıların embrioloji hallarına baxacaq olsanız, təkamülün müzakirəsiz bir gerçək olduğunu görə bilərsiniz.

Bir toyuğun, delfinin, filin və insanın rüşeymlərini ilk bir neçə həftədə ayırd etmək mümkün deyil.

Çünki hamısı, ortaq bir bədən planının, ortaq bir genetik keçmişin məhsuludurlar. İnsanda primatlardan qalma quyruqlar embrioloji mərhələdə meydana gəlir və sonra yox olur. Bənzər şəkildə insanlarda embrioloji mərhələdə qəlsəmə yarıqları əmələ gəlir; sonrasında bunlar fərqliləşərək başqa bədən orqanlarına çevrilir.

 

Taryel ABDULLAYEV

 

 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
CANLI YAYIM
Ermənilər Sarkisyanın istefasını bayram edir
SON XƏBƏR
Bu gün Çempionlar Liqasında ilk yarımfinal olacaq   
24.04.2018, 08:49

Bu gün Çempionlar Liqasında ilk yarımfinal olacaq  

Azərbaycanlı deputat AŞ PA-da diqqəti Ermənistandakı qarşıdurmaya yönəltdi
24.04.2018, 08:39

Azərbaycanlı deputat AŞ PA-da diqqəti Ermənistandakı qarşıdurmaya yönəltdi

Manatın bugünkü MƏZƏNNƏSİ 
24.04.2018, 08:33

Manatın bugünkü MƏZƏNNƏSİ 

Bakıya 1600 yeni vaqon gətiriləcək: yükdaşımalar asanlaşdırılır
24.04.2018, 00:38

Bakıya 1600 yeni vaqon gətiriləcək: yükdaşımalar asanlaşdırılır

Azərbaycanda rektordan maraqlı addım - Bu tələbələrə ikiqat təqaüd verir
24.04.2018, 00:33

Azərbaycanda rektordan maraqlı addım - Bu tələbələrə ikiqat təqaüd verir

Azərbaycanda tibbi sığorta qayqaları dəyişdi   
24.04.2018, 00:28

Azərbaycanda tibbi sığorta qayqaları dəyişdi  

Donald Trampdan Makrona maraqlı hədiyyə   
24.04.2018, 00:24

Donald Trampdan Makrona maraqlı hədiyyə  

Armen Sarkisyan Ermənistan hökumətinin istefasını qəbul etdi
24.04.2018, 00:17

Armen Sarkisyan Ermənistan hökumətinin istefasını qəbul etdi

Neftin qiyməti  75 dollara çatdı - 4 ilin rekordu
24.04.2018, 00:15

Neftin qiyməti  75 dollara çatdı - 4 ilin rekordu

Xərçəng əməliyyatlarında nanobıçaq sınaqdan keçirilir
24.04.2018, 00:09

Xərçəng əməliyyatlarında nanobıçaq sınaqdan keçirilir

Prezident İlham Əliyev Türkiyəyə səfər edəcək
23.04.2018, 23:22

Prezident İlham Əliyev Türkiyəyə səfər edəcək

Minsk qrupunun həmsədrləri yeni bəyanat yaydı
23.04.2018, 23:16

Minsk qrupunun həmsədrləri yeni bəyanat yaydı

Alimlər qadınlarda gizli  qocalıq "xəbərçiləri"ni açıqladılar
23.04.2018, 23:02

Alimlər qadınlarda gizli  qocalıq "xəbərçiləri"ni açıqladılar

Azərbaycana yanvar-mart aylarında bu qədər turist gəlib
23.04.2018, 22:33

Azərbaycana yanvar-mart aylarında bu qədər turist gəlib

Yeni komitə sədri Fuad Muradov - DOSYE 
23.04.2018, 21:56

Yeni komitə sədri Fuad Muradov - DOSYE 

Ərdoğan əsəbiləşib iclası tərk etdi
23.04.2018, 21:53

Ərdoğan əsəbiləşib iclası tərk etdi

"Ermənistanda növbədənkənar parlament seçkiləri təyin ediləcək" - PAŞİNYAN 
23.04.2018, 21:45

"Ermənistanda növbədənkənar parlament seçkiləri təyin ediləcək" - PAŞİNYAN 

Dövlət Gömrük Komitəsinin yeni sədri kimdir... - DOSYE
23.04.2018, 21:42

Dövlət Gömrük Komitəsinin yeni sədri kimdir... - DOSYE

Daha bir gənc deputata etimad göstərildi - Miqrasiya Xidmətinin rəisi oldu   
23.04.2018, 21:33

Daha bir gənc deputata etimad göstərildi - Miqrasiya Xidmətinin rəisi oldu  

“Ceyhun Bayramov işinə hədsiz məsuliyyəti və kreativ keyfiyyətləri ilə seçilir”
23.04.2018, 21:15

“Ceyhun Bayramov işinə hədsiz məsuliyyəti və kreativ keyfiyyətləri ilə seçilir”

Məşhur türkoloqa "İlin alimi"  mükafatı verdili - AMEA-da 
23.04.2018, 21:05

Məşhur türkoloqa "İlin alimi"  mükafatı verdili - AMEA-da 

Dünyanın ən çox qazanan futbolçusu və baş məşqçisi 
23.04.2018, 20:12

Dünyanın ən çox qazanan futbolçusu və baş məşqçisi 

Turizm Agentliyinin yeni sədrinin uğurlu karyera yolu - BİOQRAFİYA  
23.04.2018, 20:01

Turizm Agentliyinin yeni sədrinin uğurlu karyera yolu - BİOQRAFİYA  

Fuad Muradov Diaspor Komitəsinin sədri təyin edildi  
23.04.2018, 19:28

Fuad Muradov Diaspor Komitəsinin sədri təyin edildi  

Prezident Nazirlər Kabinetinin yeni üzvlərini təyin etdi - SİYAHI
23.04.2018, 19:15

Prezident Nazirlər Kabinetinin yeni üzvlərini təyin etdi - SİYAHI

Soyuq silahların xaricdən qanunsuz yollarla Azərbaycana gətirilməsinin qarşısı alınıb
23.04.2018, 18:55

Soyuq silahların xaricdən qanunsuz yollarla Azərbaycana gətirilməsinin qarşısı alınıb

Ermənistana müvəqqəti olaraq Karen Karapetyan başçılıq edir
23.04.2018, 18:41

Ermənistana müvəqqəti olaraq Karen Karapetyan başçılıq edir

Putin 3 azərbaycanlıya vətəndaşlıq verdi
23.04.2018, 18:35

Putin 3 azərbaycanlıya vətəndaşlıq verdi

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı bəyanat YAYDI
23.04.2018, 18:28

Müdafiə Nazirliyi cəbhədəki vəziyyətlə bağlı bəyanat YAYDI

Yol Polisi sürücülərə XƏBƏRDARLIQ etdi
23.04.2018, 18:14

Yol Polisi sürücülərə XƏBƏRDARLIQ etdi

İranın qadın ağırlıqqaldıranları beynəlxalq yarışa qatılıblar
23.04.2018, 18:09

İranın qadın ağırlıqqaldıranları beynəlxalq yarışa qatılıblar

Ramiz Mehdiyev yeni nazirlərdən danışdı - VİDEO 
23.04.2018, 17:55

Ramiz Mehdiyev yeni nazirlərdən danışdı - VİDEO 

BMT-nin Əhali Fondundan media üçün seminar - qalib Türkiyəyə gedəcək
23.04.2018, 17:54

BMT-nin Əhali Fondundan media üçün seminar - qalib Türkiyəyə gedəcək

Hüseynqulu Bağırovu nazir postunda əvəzləyəcək şəxs məlum oldu - FOTO
23.04.2018, 17:44

Hüseynqulu Bağırovu nazir postunda əvəzləyəcək şəxs məlum oldu - FOTO

Eldar İbrahimov: “Sarkisyanın istefa xəbəri məni də çox sevindirdi”
23.04.2018, 17:31

Eldar İbrahimov: “Sarkisyanın istefa xəbəri məni də çox sevindirdi”

ARXİV
SORĞU
Ali məktəblərə qəbul imtahanlarının qiymətlərinə necə baxırsınız?
İmtahan qiymətləri çox yüksəkdir(7.35%)
İmtahan qiymətləri normalıdr(4.41%)
İmtahan qiymətləri aşağıdır(1.47%)
Qiymətlər ləğv edilməli, imtahanlar pulsuz olmalıdır(73.5%)
İmtahan qiymətləri azaldılmalıdır(4.41%)
İmtahan qiymətləri artırılmalıdır(8.82%)