Manyetik fırtınalar hakkında düzenli olarak konuşulur. Baş ağrısı, halsizlik, uykusuzluk ve tansiyon değişikliklerine neden olduğu söylenir.
Modern.az'ın bilgisine göre, aslında manyetik fırtınaların etkisi insanlardan çok teknolojide hissedilir.
Manyetik fırtına nasıl oluşur?
Manyetik fırtınalar Güneş'in aktivitesi sonucunda başlar. Güçlü Güneş patlamaları sırasında uzaya yüklü parçacık akışları salınır. Eğer bu parçacıklar Dünya'ya doğru yönelirse, genellikle 1-3 gün içinde Dünya'ya ulaşır ve gezegenin manyetik alanının normal durumunu bozar.
Manyetik fırtına atmosferde değil, Dünya'nın etrafındaki uzayda meydana gelir. Birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilir.
Peki bu durumda teknolojiye ne olur?
Güçlü manyetik fırtınalar uyduların çalışmasını bozabilir, GPS'in doğruluğunu azaltabilir ve radyo iletişiminde parazitler yaratabilir. Nadir durumlarda elektrik şebekelerine düşen yükü de artırabilir. İşte bu yüzden uzay ajansları, enerji şirketleri, havayolları ve uydu operatörleri Güneş'in aktivitesini sürekli izlerler.
Manyetik fırtınaların güzel sonuçlarından biri ise kutup parıltısıdır (aurora). Yüklü parçacıklar atmosferin üst katmanlarında gazlarla çarpıştığında gökyüzü yeşil, kırmızı, mor veya mavi renklere boyanır. Özellikle güçlü fırtınalar sırasında kutup parıltısını normal zamandan daha güneyde de görmek mümkündür.
Bu süreç insan sağlığını nasıl etkiler?
Manyetik fırtınaların insanların sağlığını doğrudan kötüleştirdiğine dair ikna edici bilimsel kanıtlar henüz yoktur.
Bazı araştırmalarda güçlü manyetik fırtınalar ile kalp krizi, felç ve kalp ritmi bozukluğu vakalarının artması arasında zayıf bir ilişki bulunmuştur. Diğer araştırmalar ise böyle bir ilişkiyi doğrulamamaktadır. Bunun nedeni, insan sağlığını aynı anda uykusuzluk, sıcak hava, stres, nem, atmosfer basıncı ve kronik hastalıkların da etkilemesidir. Bu nedenle manyetik fırtınanın rolünü belirlemek zordur.
Doktorlar manyetik fırtınayı hastalıkların bağımsız bir nedeni olarak görmezler. Bununla birlikte, kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon ve diğer kronik hastalıkları olan kişilere durumlarını daha dikkatli izlemeleri tavsiye edilir.
Manyetik fırtınaya önceden hazırlanmak gerekir mi?
Manyetik fırtınalardan korunmak için özel bir ilaç veya kanıtlanmış bir korunma yöntemi yoktur. Güçlü jeomanyetik değişiklikler tahmin ediliyorsa, genellikle günlük hayatı değiştirmeye gerek yoktur.
Temel tavsiyeler şunlardır:
yeterince uyumak;
yeterince su içmek;
doktorun reçete ettiği ilaçları almayı bırakmamak;
kendini kötü hissettiğinde fiziksel olarak aşırı yüklenmemek.
Manyetik fırtına tahmini sadece Dünya'nın manyetik alanının durumunu gösterir. Belirli bir kişinin baş ağrısı veya tansiyonunun yükseleceğini önceden belirlemez.
Manyetik fırtına sırasında uçakla seyahat tehlikeli midir?
Sıradan yolcular için manyetik fırtına seyahati erteleme nedeni değildir. Yalnızca çok güçlü olaylar sırasında uçakların kutup rotalarında radyo iletişimi ile ilgili sorunlar yaşanabilir. Böyle durumlarda havayolları uçuş rotasını değiştirebilirler. Çoğu yolcu ise bunu hiç hissetmez.
Belirtmek gerekir ki, manyetik fırtınaların çoğu ciddi sonuçlara yol açmadan geçer. Ancak en güçlüleri gerçekten de zarar verebilir. 1989 yılında meydana gelen jeomanyetik fırtına Kanada'nın Quebec eyaletinde büyük bir elektrik kesintisine neden olmuştu. Yaklaşık 6 milyon insan 9 saat boyunca elektriksiz kalmıştı.
Bugün güçlü manyetik fırtına uydulara, navigasyona, iletişime ve enerji sistemlerine etki edebilir. Bu nedenle bilim insanları Güneş'in aktivitesini izler ve bu tür olayların önemli olduğu hizmetleri önceden uyarırlar.
