Türkiye, yurt dışına yasa dışı yollarla çıkarılan kültürel mirasın geri getirilmesi yönünde yeni bir başarıya imza attı. Modern.az haber veriyor ki, İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde düzenlenen etkinlikte Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, ABD'den ülkeye iade edilen 100 tarihi eseri kamuoyuna tanıttı. Etkinlik kapsamında “Çıkış Yolu Yok: Boubon” sergisinin de açılışı yapıldı.
Eserlerin iadesi, Türkiye'nin uluslararası hukuki ve bilimsel işbirliği çerçevesinde yürüttüğü amaç odaklı faaliyetlerin bir sonucudur. Sürecin önemli bir aşaması, Mayıs 2026'da ABD'de bir müzayede evinin Anadolu kökenli tarihi eserleri satışa çıkarmasıyla başladı. Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı, ilgili bilimsel belgeleri Manhattan Bölge Savcılığı'na ve ABD İç Güvenlik Araştırmaları Dairesi'ne (HSI) sundu. Sonuç olarak müzayede durduruldu ve eserlerin Türkiye'ye iadesi sağlandı.
Etkinlikte konuşan Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Manhattan Bölge Savcılığı'nın, HSI'nin, Türkiye Dışişleri Bakanlığı'nın ve New York Başkonsolosluğu'nun desteğini, ayrıca eserlerin taşınmasında “Türk Hava Yolları”nın rolünü özellikle vurguladı. Amacın sadece tarihi eserleri müzelere geri getirmek değil, onları ait oldukları kültürel bağlamda yeniden sunmak olduğunu belirtti.
İade edilen 100 eser arasında Tokat ilinin Horoztepe bölgesinden bulunan, M.Ö. 2300–2000 yıllarına ait 40 örnek özel bir yer tutuyor. Tören müzik aletleri, silahlar ve metal kaplardan oluşan bu koleksiyon, Erken Tunç Çağı'nda Anadolu'da metal işçiliğinin yüksek gelişim seviyesini yansıtmaktadır. Yaklaşık 70 yıl önce ülkeden yasa dışı yollarla çıkarılan eserlerin iadesi, bilimsel araştırmalar ve arşiv belgelerinin karşılaştırılması sonucunda mümkün oldu.
Diğer önemli bir koleksiyon ise Burdur ilinin Düver köyüne ait, M.Ö. VI. yüzyıla ait 44 terakota mimari levhasını içermektedir. Çeşitli ülkelerden aşamalı olarak geri getirilen bu örneklerin son grubu Los Angeles'taki J. Paul Getty Müzesi'nden getirildi. Böylece koleksiyonun bütünlüğü yeniden sağlandı. İade edilen diğer eserler arasında antik Afrodisias şehrine ait bir portre, tiyatro maskeleri ve tanrıça heykelcikleri de bulunmaktadır.
Boubon'un yağmalanmış heykelleri yeniden bir araya getirildi
Etkinliğin dikkat çeken noktalarından biri “Çıkış Yolu Yok: Boubon” sergisinin açılışı oldu. Sergide, Burdur ilinin Gölhisar ilçesinde yer alan antik Boubon şehrinden 1960'lı yıllarda yasa dışı kazılar sırasında yağmalanarak yurt dışına çıkarılan nadir bronz heykeller sergileniyor.
Roma imparatorlarına ve onların aile üyelerine adanmış Sebasteion tapınağına ait bu heykellerin parçaları, on yıllar boyunca çeşitli ülkelerin müze ve özel koleksiyonlarında saklandı. Uzmanlar, yaptıkları araştırmalar, özellikle de kaidelerdeki birleşme izlerinin ve malzeme örneklerinin analizi sonucunda heykellerin kökenini belirlediler.
Böylece, baş, gövde ve diğer parçaları farklı koleksiyonlara dağılmış heykeller yeniden bir araya getirildi. Bunların arasında Roma imparatorları Lucius Verus, Septimius Severus, Caracalla ve Marcus Aurelius'un heykelleri de bulunmaktadır.
Boubon eserlerinin iadesi, antik şehirdeki arkeolojik araştırmalara da yeni bir ivme kazandırdı. 2023 yılında yeniden başlayan kazılar, şu anda Burdur Arkeoloji Müzesi koordinasyonunda devam ettirilmektedir. Bu süreç, Türkiye'nin kültürel mirasın korunması ve tarihi eserlerin yasal sahiplerine iadesi yönündeki tutarlı politikasının önemli bir göstergesidir.
