Birlashgan Millatlar Tashkilotining Oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi tashkiloti (FAO) Oziq-ovqat narxlari indeksi 2026-yil avgustida ko‘tarildi.
Modern.az xabar berishicha, bu haqda FAO ma’lumot tarqatdi.
Qayd etilishicha, global oziq-ovqat mahsulotlarining xalqaro narxlarini kuzatuvchi indeks avgust oyida 133,3 punktni tashkil etgan. Bu iyul oyining qayta hisoblangan ko‘rsatkichidan 2,5 punkt yoki 1,9% ko‘pdir. Indeks o‘tgan yilning shu oyiga nisbatan 3,3 punkt yoki 2,5% yuqori bo‘lsa-da, 2022-yil mart oyida qayd etilgan tarixiy maksimal darajadan hali ham 26,9 punkt yoki 16,8% past. Shu bilan birga, global oziq-ovqat mahsulotlari narxlari avgust oyida 2022-yil oxiridan beri eng yuqori darajaga yetdi.
Avgust oyida FAO tomonidan kuzatilgan barcha asosiy oziq-ovqat guruhlari bo‘yicha narxlar ko‘tarildi. Eng keskin o‘sish shakarda qayd etildi.
Bug‘doy 2,6%, makkajo‘xori 2,5% qimmatlashdi
FAO G‘alla narxlari indeksi avgust oyida 116,3 punktni tashkil etib, oylik taqqoslashda 2,2% ga ko‘tarildi va 2024-yil may oyidan beri eng yuqori darajaga yetdi.
Avgust oyida barcha asosiy g‘alla turlarining xalqaro narxlari oshdi. Bunga kuchli talab, asosiy ishlab chiqaruvchi mintaqalarda hosildorlik bilan bog‘liq ob-havo xatarlari va Qora dengizdan eksport oqimlariga oid noaniqlik ta’sir ko‘rsatdi.
Jahon bozorida bug‘doy narxi bir oyda 2,6%, yillik taqqoslashda esa 15% ga ko‘tarildi. FAO buni Qora dengiz eksport logistikasidagi doimiy uzilishlar, Yevropaning ba’zi hududlarida issiq va quruq ob-havo tufayli ishlab chiqarish prognozlarining zaiflashishi va AQSh dollarining arzonlashishi bilan bog‘laydi.
Makkajo‘xorining xalqaro narxi iyulga nisbatan 2,5% ga oshdi. AQShning “Corn Belt” mintaqasining ba’zi qismlarida hosildorlik bilan bog‘liq xavotirlar, Yevropa Ittifoqida uzoq muddatli issiq va quruq ob-havo, etanol va yem sektoridan kuchli talab, shuningdek, Ukrainadan eksportdagi uzilishlar narxlarni qo‘llab-quvvatladi.
Hurmuz bo‘g‘ozi yopilgandan so‘ng ishlab chiqarish uchun zarur resurslarni yetkazib berish bilan bog‘liq xavotirlar ham makkajo‘xori narxlariga qo‘shimcha yordam berdi. Sorgum narxi 3,9%, arpa narxi esa 2,6% ga ko‘tarildi. FAOning guruch narxlari indeksi ham avgust oyida 0,5% ga oshdi.
O‘simlik yog‘lari 2022-yildan beri eng yuqori darajaga yetdi
FAO O‘simlik yog‘lari narxlari indeksi avgust oyida 196,9 punktni tashkil etdi. Indeks iyulga nisbatan 0,6% ga ko‘tarildi. Bu ketma-ket uchinchi oylik o‘sish bo‘lib, ko‘rsatkichni 2022-yil iyunidan beri eng yuqori darajaga yetkazdi.
Qimmatlashishga asosan palma va soya yog‘larining narxlari oshishi sabab bo‘ldi. Kungaboqar va kolza yog‘larining narxlarida esa ma’lum pasayish qayd etildi.
Palma yog‘ining qimmatlashishiga kuchli global import talabi va El Niño bilan bog‘liq ob-havo sharoitlarining Janubi-Sharqiy Osiyoda ishlab chiqarishga mumkin bo‘lgan ta’siri bilan bog‘liq xavotirlar sabab bo‘ldi.
Go‘sht narxi 1% ga oshdi
FAO Go‘sht narxlari indeksi avgust oyida 127,9 punktni tashkil etib, oylik taqqoslashda 1% ga ko‘tarildi. Parranda go‘shti, cho‘chqa go‘shti va qo‘y go‘shtining xalqaro narxlari oshdi, mol go‘shtining narxlari esa pasaydi.
Parranda go‘shtida qimmatlashish Braziliya eksport narxlarining kuchli global talab fonida tiklanishi bilan bog‘liq. Yevropa Ittifoqida yuqori haroratning hayvonlarning o‘sishini sekinlashtirishi kesish uchun tayyor cho‘chqalarning taklifini kamaytirdi va cho‘chqa go‘shti narxlarining ko‘tarilishiga sabab bo‘ldi.
Mol go‘shti narxlarida esa aks dinamika qayd etildi. Braziliyaning Xitoyning mol go‘shti bo‘yicha himoya import kvotasini deyarli to‘ldirishi va qo‘shimcha yetkazib berishlarga yuqori tariflarning qo‘llanilishi istiqboli eksportni zaiflashtirdi. Avstraliya ham Xitoy va Janubiy Koreyadagi kvota chegaralariga yetdi.
Sut mahsulotlari 4 oylik pasayishdan keyin qimmatlashdi
FAO Sut mahsulotlari narxlari indeksi avgust oyida 119,2 punktga ko‘tarildi. Oylik o‘sish 2,3% ni tashkil etdi va shu bilan indeks to‘rt oylik pasayishdan keyin birinchi marta ko‘tarildi. Shunga qaramay, ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu oyidan 21,7% pastdir.
Yog‘siz sut kukuni narxi 3%, to‘liq yog‘li sut kukuni narxi 2,4%, pishloq narxi esa 2,7% ga oshdi.
Yevropa Ittifoqida sut taklifining kamayishi va bir qator asosiy ishlab chiqaruvchi mintaqalarda issiq va quruq ob-havo narxlarga ko‘taruvchi ta’sir ko‘rsatdi.
Shakar bir oyda 11,9% qimmatlashdi
Eng keskin o‘sish shakar bozorida qayd etildi. FAO Shakar narxlari indeksi avgust oyida 106,4 punktni tashkil etdi. Bu iyulga nisbatan 11,3 punkt yoki 11,9% o‘sish demakdir. Indeks shu bilan 2025-yil iyunidan beri eng yuqori darajaga yetdi.
Qimmatlashishning asosiy sababi 2026/2027 mavsumi bo‘yicha global shakar taklifining kamayishi bilan bog‘liq xavotirlar bo‘ldi. Doimiy issiq va quruq ob-havo Yevropa Ittifoqida shakar lavlagi hosildorligi prognozlarining pasayishiga sabab bo‘ldi. Mintaqada ekin maydonlarining ham avvalgi mavsumga nisbatan kamayishi kutilmoqda. El Niño bilan bog‘liq ob-havo sharoitlari Osiyoning asosiy ishlab chiqaruvchi mamlakatlarida ishlab chiqarish istiqbollariga salbiy ta’sir ko‘rsatishda davom etmoqda.
Braziliyaning asosiy shakar ishlab chiqarish mintaqasi bo‘lgan Markaziy-Janubiy mintaqada ishlab chiqarishning kamayishi ham global taklif bilan bog‘liq xavotirlarni oshirdi.
Hindistonning xom shakarning bojsiz importiga ruxsat berishini e’lon qilishi ham xalqaro shakar narxlarining ko‘tarilishiga qo‘shimcha ta’sir ko‘rsatdi. (marja.az)
