Olimlar sun'iy intellekt yordamida murakkab hidlarni raqamlashtirishni o'rganishdi.
Modern.az xabar berishicha, Vayzman instituti olimlari ham ishtirok etgan xalqaro tadqiqot guruhi murakkab hidlarni aniqlash va ularni matematik tarzda tasvirlash uchun mashinani o'rganishdan foydalangan. Tadqiqot natijalari “PNAS” ilmiy jurnalida chop etilgan.
Olimlarning ta'kidlashicha, ranglardan farqli o'laroq, hidlarni tasvirlash uchun hozirgacha universal matematik tizim mavjud emas edi. Buning sababi shundaki, ko'pgina hidlar o'zaro ta'sir qiluvchi o'nlab, hatto yuzlab turli molekulalardan iborat.
Tadqiqotchilar turli hidlar o'rtasidagi o'xshashlikni aniqlay oladigan tizim yaratishga harakat qilishdi. Buning uchun “DREAM challenge” ilmiy tanlovi doirasida 168 ta alohida molekula va 731 ta hid aralashmasidan iborat standart ma'lumotlar bazasi tayyorlandi.
Algoritmlarni ishlab chiqishda 26 ta ilmiy jamoa ishtirok etdi. Ular turli hid juftliklari odamlar tomonidan qanchalik o'xshash qabul qilinishini bashorat qiluvchi modellar yaratdilar. Eng muvaffaqiyatli yondashuvlar birlashtirilgandan so'ng, yuqori aniqlik bilan bashorat qiluvchi modelga erishildi.
Bundan tashqari, algoritmlar hidlarni nafaqat molekulalarning kimyoviy xususiyatlari bilan, balki odamlar uchun ko'proq tanish bo'lgan “mevali”, “shirin” yoki “yog'ochli” kabi xususiyatlar bilan aniqroq tasvirladi. Tadqiqotchilarning fikricha, bu natija hidlarning til orqali tasvirlanishi inson miyasining aromatik ma'lumotlarni qayta ishlash xususiyatlarini aks ettiradi.
Hidlarni raqamlashtirish bir qator sohalarda amaliy ahamiyatga ega bo'lishi mumkin. Tibbiyotda bu texnologiya diabet va jigar kasalliklari, shu jumladan, ba'zi kasalliklarga xos hid markerlarini aniqlashda ishlatilishi mumkin.
Oziq-ovqat sanoatida hidlarning matematik tasviri mahsulotlarning ta'mi va sifatini standartlashtirishga, parfyumeriya sohasida esa yangi atirlarni ishlab chiqishni tezlashtirishga va noyob kompozitsiyalarni saqlashga yordam berishi mumkin.
Tadqiqotchilarning fikricha, bu texnologiya yangi aromatik mahsulotlarni ishlab chiqishda uzoq muddatli sinov va xato jarayoniga bo'lgan ehtiyojni kamaytirishi, uning bir qismini matematik modellashtirish bilan almashtirishi mumkin.
