19 yanvar 2019, Şənbə
Ana Səhifə - - Azərbaycan türkcəsindəki ilk Quranı Osmanlı sultanına təqdim edən azərbaycanlı
Azərbaycan türkcəsindəki ilk Quranı Osmanlı sultanına təqdim edən azərbaycanlı
26.11.2012, 10:23

Azərbaycan türkçülüyü ideyası - XXVI

20-ci əsrin əvvəllərində tanınmış azərbaycanlı-türk mütəfəkkirlərindən biri də Axund Yusif Ziya Talıbzadə (1877-1923) olmuşdur. Tanınmış Azərbaycan mütəfəkkiri, yazıçı Abdulla Şaiqin qardaşı olan Yusif Ziya Talıbzadənin islamçılığa və türkçülüyə bağlılığnın əsasında ilk növbədə, İranda Cənubi Azərbaycan türklərinə qarşı farslaşdırma, çar Rusiyasında Şimali Azərbaycan türklərinə qarşı ruslaşdırma siyasəti olmuşdur. Yəni soydaşlarının bir qisminin islam şiəsi adı altında farslaşdırılması, digər qisminin isə müxtəlif cərəyanların (bolşevizm, menşevizm və s.) təsiri latında ruslaşdırılması Talıbzadənin yaradıcılığında həlledici rol oynamışdır. Şübhəsiz, bu cür antimilli cərəyanlara qarşı Talıbzadə üçün o dövrdə ən uyğunu gələn islam dini və islamçılıq, türk mənəviyyatı və türkçülük idi. Xüsusilə, çar Rusiyasına qarşı mübarizədə islamçılıq cərəyanı daha effektiv idi. Çünki burada din və adət-ənənələr sahəsindəki fərqlər imkan verirdi ki, müsəlmandar islamçılıq adı altında çarizmə qarşı birgə mübarizə aparsınlar.

Bu baxımdan A.Y.Talıbzadənin 20-ci əsrin əvvəllərində qələmə aldığı bir sıra əsərlərində («Həqiqəti-islam», «Təəlümüş-şəriə», «İslam tarixi», Müəllimi-şəriə», «İslam və məzhəb» və b.) islamın əsas yer tutması başa düşüləndir. Çünki o hesab edirdi ki, yalnız islam dinin meydana çıxması ilə bir çox millətlər nicat tapmışlar. Bu gün də islam millətləri yalnız ilkin islama qayıdıb onun mahiyyətini olduğu kimi qavramaqla, dini xurafat və dini mövhumatdan, gerilik və nadanlıqdan qurtula bilərlər. Bir sözlə, Talıbzadə üçün milli və dini məsələ dedikdə, yalnız «islam milləti»nin paroblemləri mövcud idi. Ona görə də, milli məsələyə dini nöqteyi-nəzərdən yanaşan Y.Talıbzadənin əsərlərində «islam» və «millət» anlayışları eyniyyət təşkil edərək «islami-millət» kimi öz əksini tapmışdır. Talıbzadə hesab edirdi ki, islam dini milli dilin, milli adət-ənənələrin, ümumiyyətlə millətlərin təşəkkülü və təsirinin mayası rolunda çıxış edir. O yazırdı: «Məhəmməd (s.) peyğəmbərin gətirdiyi din və ayin üsuli-etiqadiyyələrdə və kitabi-müqəddəs Qurani-Şərifdə təğəyyürdən məsun qaldığı üçün zati bariyənin ittihad… yolundan bir nişanə qalmış deməkdir». Onun fikrincə, Allahını tanıyan fərd millətini, milli birliyini, «ittihad»ını da dərk etmiş olur: «Xudavəndi aləmin… məxluqatı xəlq etməkdə əsl məqsədi xəlayiqi təşkil etməkdir… Bu səbəbdəndir ki, Xudavəndi aləm əsl fitrət insaniyyəni ümuma bir təriqi-müstəqim üzrə xəlq edibdir». Bu baxımdan Talıbzadə hesab edirdi ki, islamiyyət uğrunda mübarizə aparmaq, eyni zamanda türk millətinə, türk birliyinə xidmət etməkdir. Belə ki, türklük və islamlıq bir-birinin sinoniminə çevrilmişdir.

Talıbzadə bu dövrdə islam dinini müsəlman xalqlarının geriliyinin əsas səbəbi kimi göstərən erməni, rus və başqa xristian inanclı millətlərin ideooloqlarına da tutarlı cavablar vermişdir. Məsələn, 1906-cı ildə erməni şərqşünası İbrahim Əmirxanyans «İrşad» qəzetində (№252-262,  27 oktyabr) nəşr olunan «İslam və tərəqqi» məqaləsində yazırdı ki, müsəlmanlar islam dininin tələbləri əsasında dövrun ümumi qanunlarına uyğun «inkişafa üz tuta bilməycəklər». Çünki müsəlmanların müqəddəs kitabı «Quran» bu müasir məsələlərə doğru yol göstərmək vəziyyətində deyildir: «İslam ruhanilərinin imanları budur ki, əgər müsəlmanlar Avropa millətlərinin əməllərindən birini də əxz edərlərsə, kafir olurlar». Əmirxanyans bir qədər də qabağa gedərək yazırdı ki, müsəlmanlar üçün nəsihətin, elmin və mədəniyyətin faydası yoxdur.

Talıbzadə isə Əmirxanyans kimi müəlliflərə cavab oalraq yazırdı ki, islam heç vaxt dünyəvi elmlərin öyrənilməsinin əleyhinə olmamış, əksinə müasirliklə ayaqlaşmış və özünün yenilikçi ruhunu qoruyub saxlamışdır: «Sizin dediyinizə görə «İslam milləti Avropa mədəniyyətinin düşmənidir». Halbuki İslam dininin müqəddəs kitabı Quranı-şərifə nəzərən ümumən elm və mərifət, tərəqqi və mədəniyyət islamın ümdə əsasıdır. Və islam dinində rəhbaniyyətin haram olduğu və Çinəcən elm dalınca getmək tövsiyəsi bu mətləbə dəxi şahiddir».

Sadəcə olaraq, Talıbzadə hesab edirdi ki, islam millətlərinin hazırda pərişan olmasının sbəbəkarı İslam, onun müqəddəs kitabı Quran və peyğəmbər deyil, yalançı ruhanilər, despotik islam hökmdarları və islama aid olmayan məzhəblərdir. Bu baxımdan Talıbzadənin həmin dövrdə «İrşad» qəzetində nəşr olunmuş «Hürriyyəti-dəyanətə cavab» və yaxud «Axund Yusifzadə ilə müsahibə» başlıqlı məqaləsi diqqətəlayiqdir. Həmin məqaləsində islamın pərişan halda olmasına səbəb kimi məzhəblərarası intiriqaları, ikiüzlü ruhanilərin əməllərini və sairəni nümunə göstərən Talıbzadə yazırdı ki, müsəlmanların sünni və şiə deyə, iki yerə parçalanması islamın əsaslarını sarsıdır: «Aya bu ixtilafdan onların məqsədləri nədir? Məgər Allah-təala onlara ixtilafmı əmr edibdir ki, onlar Allahamı itaət edirlər? Yainki Allah-təala bu ixtilaflardan nəhi edib. Onlar Allaha üsyanmı ediblər? Ya ki, Allah dini naqis göndərib, onlar təkmil etmək istəyirlər. Yainki ehkamda Allah ilə şərik olub, bunlar hər nə desələr Allah da gərək razımı olsun? Ya Allah-təala dini tamam göndərib, Rəsuli-Kərim həzrətləri xəlayiqə təbliğ etməyibdir?».

Bir məsələni də qeyd edək ki, Azərbaycan tarixində ilk dəfə Quranı Azərbaycan türkcəsinə tərcümə etdirən tanınmış xeyirsevər Hacı Zeynalabdin Tağıyev, onu Yusif Ziyanın vasitəsilə 1907-ci ildə İstanbula Sultan Əbdülhəmidə hədiyyə olaraq göndərmişdir. Bu da ondan irəli gəlirdi ki, həmin dövrdə Yusif Ziya din alimləri arasında kifayət qədər nüfuza malik idi. Ancaq burada daha önəmli olanı Yusif Ziyanın Osmanlı İmperatorlğunun Sədarət məqamına tədqim etdiyi məktubdur. Həmin məktubunda özünü üləma ailəsindən gələn, Bakı Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyətinin üzvü və «Təzə Həyat» qəzetinin yazarı kimi tədqim edən Talıbzadə daha sonra başda Cəmiyyətin sədri H.Z.Tağıyev olmaqla, Azərbaycan türklərinin məramlarını onlara çatdırmışdır:

1. İndiyə qədər Qafqaz türkləri yazışmalarında əsasən, farscanı qullanmışlar. Bundan sonra farscanın yerinə ana dilimiz olan türkcənin istifadə olunması və gəlişdirilməsi;

2. Orta məktəb kitablarının osmanlı türkcəsi ilə yazılması;

3. Məktəblərimizin proqramının Osmanlı Maarif proqramına görə yapılması;

4. Mərkəzi idarəsi Bolqarıstanın Varna şəhəri ilə İranın Urmiya şəhərlərində bulunan «Erməni-Amerikan və Erməni-Protestion Komitəsi» Muzırrasının Qafqaz və Azərbaycan türklərini Xilafət məqamına bağlılıqdan və müqəddəs qaye olan İslam ittihadından uzaqlaşdırmaq üçnü ərəbcə, türkcə, farsca və kürdcəyə vaqif olan ermənilər tərəfindən Qafqaza zərərli nəşriyyatlar soxulmaqdadır. Bunları bir an öncə zərərsiz hala gətirmək və Qafqaz müsəlmanlarını etkiləmələrini önləmək üçün qarşı nəşriyyatda bulunulması;

5. İrana, Misirə və Avropaya fərarlilik edib, oralarda tutunamayaraq Qafqaza dönmək istəyənlərə izn verilməməsi;

6. Məktəb müdirləri və öyrətmənlərin Osmanlı hökumətinin də uyğun görməsi ilə İstanbuldan tədarük edilməsi;

7. Dini kitabların təfsirləri, peyğəmbərimizin hədisləri, əxlaqi kitablar və bu konulardakı yararlı tamimlərin yayınlanması.

Qeyd edək ki, H.Z.Tağıyevin bu müraciətindən sonra Türkiyədən Azərbaycana kifayət qədər müəllimlər, jürnalistlər, din alimləri, o cümlədən milli və dini ədəbiyyat göndərilmişdir.

Ümuiyyətlə, bir çox mütəfəkkirlərimiz kimi, A.Y.Talıbzadənin də dünyagörüşündə türkçülük və islamçılıq bir tamdır. Ancaq etiraf etməliyik ki, bütün dövrlərdə istər 1900-1910-cu illərdə, istərsə də 1910-1923-cü illərdə o, daha çox üstünlüyü islamçılığa vermişdir. Talıbzadə həmin dövrlərdə islam xalqlarının inkişafını «İslam birliyi»nin təməli saydığı Osmanlı imeriyasında görürdü.  Xüsusilə, 1910-1918-ci illərdə Osmanlı ordusuun tərkibində əvvəlcə Balkan müharibəsində, daha sonra 1-ci Dünya müharibəsində bir əsgər kimi qulluq etməsi, onun «İslam birliyi» inancını daha da gücləndirmişdir.

Bu baxımdan hökmən qeyd etməliyk ki, 1918-ci ildə Azərbaycan Cümhuriyyətinin hərbi yardım çağrışına uyğun olaraq, Nuru paşanın başçılığı ilə Vətənimizə göndərilən Qafqaz-İslam ordusunun tərkibində olan Talıbzadə «islam birliyi»nin tərəfdarı kimi hesab edirdi ki, Azərbaycan Osmanlı dövləti ilə birləşməlidir. Bu məsələ ilə bağlı Talıbzadənin tədqiqatçıldarından Minəxanım Əsədli yazır: «Heç şübhəsiz ittihadçı və panislamizmin qatı tərəfdarı olan Yusif Ziya birbaşa olmasa da, sonuc etibarilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini istiqlal ideyalarına həmrəy olmamışdır. O da dövrün bir çox böyük türk mütəfəkkirləri kimi, Azərbaycanın qurtuluşunu ən yaxşı halda Osmanlı hüdudlarına qatılmaqda görürdü».

Ancaq bəzi hallarda Talıbzadənin Azərbaycan Cümhuriyyətinin müstəqil varlığını müdafiə etdiyni də görürük. Belə ki, 1919-cu ildə «Azərbaycan» qəzetində nəşr olunan «Cəmiyyəti əqvam» məqaləsində Talıbzadə üzünü Versal sülh konfransınının rəhbərlərinə tutaraq, Azərbaycan xalqının müstəqil yaşamağa haqqı olmasından bəhs edir: «Hər kəs bu sülhün nəticəsində həqqini istər və ümum millətləri məsud görmək arzu edər. Bilxassə bu xüsusda vəzifədar olub böylə bir mühüm vəzifə və məsuliyyəti dərhödə etməkdə olan cəmiyyəti əqvam bunu hər kəsdən daha ziyadə düşünməyə məcburdur. Cəbr və ilhaq, istila və nifaq dövrü keçmişdir, əski dünyayə təzə ruh vermək və təzə dünyanın ehtiyacına riayət etmək üçün ruh milliləri tətmin və milliyyətlərin məsud yaşamalarını təmin etmək lazımdır».  

Azərbaycan Cümhuriyyəti Sovet Rusiyası devrildikdən sonra İranla sərhəddə saxlanılaraq Bakıya göndərilən Talıbzadə burada Nərimanovla görüşdən sonra bir müddət Naxçıvanda hərbi komissar vəzifəsində çalışır. Ancaq bolşeviklərin əsil simasını anladıqdan sonra onlarla birgə işləməkdən imtina edən Talıbzadə Nərimanovun sayəsində Sovet İttifaqı sərhədlərini tərk etməsi ilə bağlı rəsmi sənəd əldə edir. Beləliklə, Azərbaycanı tərk edən Talıbzadə çox keçmir ki, «İslam birliyi» inancı ilə, Türküstanda Ənvər paşanın başçılığı ilə bolşevizmə qarşı aparılan «basmaçılar» hərəkatına qoşulur və burada döyüşlərin birində şəhid olur.

Türkçüstandakı «basmaçılar» hərəkatında Talıbzadəni yaxından tanıyan türk dünyasının tanınmış mütəfəkkirlərindən Zəki Vəlidi Toğan «Xatirləri»ndə onu «azərbaycanlı panislamist və pantürkist» kimi dəyərləndirmişdir. Hətta, Z.M.Toğan Talıbzadənin bir fikir adamı və din xadimi olduğunu söyləmişdir: «Axund Yusif Talıbzadə Azərbaycanın fikir həyatında mühüm yer alan mütəfəkkir və yazardı. Onun türkcə əsərləri və liberal fikirləri ehtiva edən qısa Quran təfsiri vardı… O kəlmənin tam mənası ilə bir panislamist və pantürkist idi».


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Abdurrahman
26.11.2012, 11:32

Əlhəmdulilləh. İslamda xurafat və məzhəbçiliyə qarşı dinin öz dili ilə mübarizə aparanlardan Mirzə Ələkbər Sabiri tanıyırdım. O deyirdi: Madam ki, hamiyani zülmət, Xoşlar ki, davam edə cəhalət: Heyhat bilirmi onda millət; Tövhid nədir və ya nübüvvət?! və ya cahilin dili ilə özünə müraciət edərək: Çox da sənin tək deyiləm naxələf, Ta olam aqi-pədərani-sələf! Elmlə övladımı etməm tələf, Min də desən söz belə söhbət belə! Yusif Ziya Talıbzadəni də tanıtdırdığınız üçün sizə təşəkkür edirəm.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Trampla Kim Çen İn fevralda yenidən görüşəcək
18.01.2019, 23:59

Trampla Kim Çen İn fevralda yenidən görüşəcək

Əllə oynayan futbolçulara yeni cəza
18.01.2019, 23:42

Əllə oynayan futbolçulara yeni cəza

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı
18.01.2019, 23:31

Azərbaycan nefti bir qədər də ucuzlaşdı

Terrorçuluğa qarşı əməliyyatda 43 nəfər yaxalandı   
18.01.2019, 23:07

Terrorçuluğa qarşı əməliyyatda 43 nəfər yaxalandı  

Qəzzada qarşıdurma: 30 yaralı
18.01.2019, 22:47

Qəzzada qarşıdurma: 30 yaralı

Bakıda itkin düşən uşaq tapıldı
18.01.2019, 22:30

Bakıda itkin düşən uşaq tapıldı

“Qalatasaray” heyətinə yeni futbolçu qatdı
18.01.2019, 22:16

“Qalatasaray” heyətinə yeni futbolçu qatdı

Fransada aksiyaların yeni mərhələsi başlayır
18.01.2019, 21:59

Fransada aksiyaların yeni mərhələsi başlayır

Azərbaycanın axtarışa verdiyi şəxs Rusiyada tutuldu
18.01.2019, 21:44

Azərbaycanın axtarışa verdiyi şəxs Rusiyada tutuldu

Yaponiyada güclü zəlzələ
18.01.2019, 21:24

Yaponiyada güclü zəlzələ

“Oksigen” klinikasında yanğın
18.01.2019, 21:10

“Oksigen” klinikasında yanğın

Müdafiə nazirləri Brüsselə toplanır
18.01.2019, 20:56

Müdafiə nazirləri Brüsselə toplanır

Məhkumlardan 96 mobil telefon götürülüb
18.01.2019, 20:43

Məhkumlardan 96 mobil telefon götürülüb

“Gördün... Elmira Qafarova kişi qızıdır”
18.01.2019, 20:42

“Gördün... Elmira Qafarova kişi qızıdır”

Neftçalada üç uşaq anası itkin düşdü - FOTO
18.01.2019, 20:32

Neftçalada üç uşaq anası itkin düşdü - FOTO

ABŞ-ın bombaladığı şəhərdə 20 nəfər öldü
18.01.2019, 20:27

ABŞ-ın bombaladığı şəhərdə 20 nəfər öldü

Qeydə alınan prezidentliyə namizədlərin sayı 10-a çatdı
18.01.2019, 20:18

Qeydə alınan prezidentliyə namizədlərin sayı 10-a çatdı

Xəstəxanada girov saxlanılan qadın azad edildi
18.01.2019, 20:02

Xəstəxanada girov saxlanılan qadın azad edildi

Əhali bir ildə ərzaq, içki və siqaretə 18,6 milyard manat xərcləyib
18.01.2019, 20:00

Əhali bir ildə ərzaq, içki və siqaretə 18,6 milyard manat xərcləyib

DİQQƏT! Bu yol nişanlarında dəyişiklik edilir
18.01.2019, 19:46

DİQQƏT! Bu yol nişanlarında dəyişiklik edilir

Robert Koçaryanın həbs müddəti uzadıldı
18.01.2019, 19:34

Robert Koçaryanın həbs müddəti uzadıldı

Rəsmi Bakıdan Rusiyaya ETİRAZ: Azərbaycanla ultimativ tərzdə danışmaq qəbuledilməzdir
18.01.2019, 19:25

Rəsmi Bakıdan Rusiyaya ETİRAZ: Azərbaycanla ultimativ tərzdə danışmaq qəbuledilməzdir

Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsində 20 Yanvar qurbanları anılıb
18.01.2019, 19:14

Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsində 20 Yanvar qurbanları anılıb

Sınaq imtahanlarına qeydiyyat sabah başa çatır
18.01.2019, 19:08

Sınaq imtahanlarına qeydiyyat sabah başa çatır

Zimbabvenin Prezidenti Azərbaycana işgüzar səfərə gəlib
18.01.2019, 18:55

Zimbabvenin Prezidenti Azərbaycana işgüzar səfərə gəlib

Bu nazirliyin qurumlarından 3-ü birləşdirilir - SİYAHI
18.01.2019, 18:48

Bu nazirliyin qurumlarından 3-ü birləşdirilir - SİYAHI

Çaylarda suyun səviyyəsi artıb
18.01.2019, 18:36

Çaylarda suyun səviyyəsi artıb

Bu nazirliyin tərkibindəki qurum ləğv edildi
18.01.2019, 18:28

Bu nazirliyin tərkibindəki qurum ləğv edildi

ÜST: Gürcüstanda “donuz qripi” adlı virus yoxdur
18.01.2019, 18:19

ÜST: Gürcüstanda “donuz qripi” adlı virus yoxdur

Sərnişini xilas etmək üçün əlverişsiz havada uçuş həyata keçirildi
18.01.2019, 18:11

Sərnişini xilas etmək üçün əlverişsiz havada uçuş həyata keçirildi

İstirahət günlərinin hava proqnozu açıqlandı
18.01.2019, 17:58

İstirahət günlərinin hava proqnozu açıqlandı

Tatlı və Düz Qışlaqda növbəti hesabat yığıncağı keçirildi
18.01.2019, 17:44

Tatlı və Düz Qışlaqda növbəti hesabat yığıncağı keçirildi

20 Yanvar şəhidlərinin müstəqillik arzuları bu gün çin olub
18.01.2019, 17:41

20 Yanvar şəhidlərinin müstəqillik arzuları bu gün çin olub

Mehriban Əliyeva fəxri medalla təltif edildi
18.01.2019, 17:38

Mehriban Əliyeva fəxri medalla təltif edildi

Nazir 2018-ci ilin hesabatını verdi - Pensiyalardan DANIŞDI
18.01.2019, 17:21

Nazir 2018-ci ilin hesabatını verdi - Pensiyalardan DANIŞDI

Sabiq birinci katib vəfat edib   
18.01.2019, 17:14

Sabiq birinci katib vəfat edib  

Manatın üçgünlük MƏZƏNNƏSİ
18.01.2019, 17:12

Manatın üçgünlük MƏZƏNNƏSİ

“... musiqi ilə həyat maraqlıdır” - ABŞ-da təhsil alan azərbaycanlı musiqiçi ilə MÜSAHİBƏ
18.01.2019, 17:08

“... musiqi ilə həyat maraqlıdır” - ABŞ-da təhsil alan azərbaycanlı musiqiçi ilə MÜSAHİBƏ

Deputat həkimlərdən ƏDV tutulmasının əleyhinə çıxdı   
18.01.2019, 16:59

Deputat həkimlərdən ƏDV tutulmasının əleyhinə çıxdı  

Metropoliten gücləndirilmiş iş rejiminə keçir
18.01.2019, 16:54

Metropoliten gücləndirilmiş iş rejiminə keçir

Azercell NNTV xidmətini təqdim edir
18.01.2019, 16:46

Azercell NNTV xidmətini təqdim edir

Səhiyyə komitəsi parlamentin iclaslarına hansı sənədlərlə gedir?
18.01.2019, 16:42

Səhiyyə komitəsi parlamentin iclaslarına hansı sənədlərlə gedir?

Rövşən Rzayev İmişlidə vətəndaşları qəbul etdi
18.01.2019, 16:26

Rövşən Rzayev İmişlidə vətəndaşları qəbul etdi

“İnsanlar növbə gözləyə-gözləyə həyatlarını itirirlər”
18.01.2019, 16:24

“İnsanlar növbə gözləyə-gözləyə həyatlarını itirirlər”

Məlahət İbrahimqızı stomatoloqlara etiraz etdi: “Parlamentdə dinləmə keçirilsin”
18.01.2019, 16:22

Məlahət İbrahimqızı stomatoloqlara etiraz etdi: “Parlamentdə dinləmə keçirilsin”

Qarabağın Azərbaycanlı İcması erməni seperataçılarına cavab verdi
18.01.2019, 16:22

Qarabağın Azərbaycanlı İcması erməni seperataçılarına cavab verdi

Avropa Birliyi Gürcüstandan narazıdır - Şengen vizası bərpa oluna bilər
18.01.2019, 16:18

Avropa Birliyi Gürcüstandan narazıdır - Şengen vizası bərpa oluna bilər

Deputat xəstəliklər, antibiotiklərlə bağlı həyəcan təbili çaldı
18.01.2019, 16:11

Deputat xəstəliklər, antibiotiklərlə bağlı həyəcan təbili çaldı

Putin Təhlükəsizlik Şurasının iclasını keçirdi
18.01.2019, 16:07

Putin Təhlükəsizlik Şurasının iclasını keçirdi

Yaqub Mahmudov: “Fəxr edirəm ki, Bakı Dövlət Universitetinin tarixi adının qaytarılmasına nail oldum”
18.01.2019, 16:02

Yaqub Mahmudov: “Fəxr edirəm ki, Bakı Dövlət Universitetinin tarixi adının qaytarılmasına nail oldum”

ARXİV