Elmi-texniki inkişaf cəmiyyətimizdə insan həyatı üçün təhlükə yarada biləcək texnogen amillərin sayını artırmaqdadır. Bununla yanaşı təbii fəlakətlər və real təhlükə qismində cıxış edən təbii amiilər sanki hər an insaların ehtiyyatsızlığını gözləyir və təssüflər olsun ki, bu ehtiyyatsız davranışların heç birini təbiət bağışlamır. Nəticədə təbi fəlakətlər, bədbəxt hadisələr həyatımızın ayrılmaz bir hissəsinə çevrilir. Ona görə də insanlar həyat və ya məişət təhlükəsizliyi ilə bağlı biliklərini, bacarıqlarını hər gün bir az daha artırmalı və bu bilikləri ətrafdakı insanlara da çatdırmalıdırlar. Təssüf ki, bu gün ölkəmizdə əksər vətəndaşlar bu məsələyə həvəsli görünmür və ya bu sahədə o qədər də maraqlı deyillər. Bu isə insanların elementar təhlükəsizlik qaydalarını bilməmələri və ya onlara əməl etməmələrinə gətirib çıxarır.
Artıq yay fəsli ozünün ən isti üzünü göstərməkdədir. İnsanlar bu istilərdən qorunmaq, sərinləmək üçün çimərliklərə və digər su hövzələrinə üz tuturlar. Amma təəssüf ki, su hövzələrinə istirahət məqsədi ilə üz tutan insanların əksəriyyəti heç bir təhlükəsizlik qaydaları ilə tanış deyil. Təbii ki, bu da son nəticədə bədbəxt hadisələrin baş verməsinə əvvəlcədən zəmin hazırlayır.
Təcrübə göstərir ki, sularda baş verən boğulma hadisələrin səbəbi adətən vətəndaşların çimərlikdə davranış qaydalarını bilməmələri ilə yanaşı, eyni zamanda çimərlikdə fəaliyyət göstərən xilasedicilərin tələblərinə məhəl qoymamaları ilə bağlıdır. Bəzən insanlar o qədər istirahtə, əyləncəyə alüdə olurlar ki, gözlərinin önündəki təhlükəyə fikir belə verm, əyləncə ilə təhlükənin arasında olan o incə, amma dərin səddi görə bilmirlər. Bunu isə ancaq həyatla ölümün arasındakı sərhəddə get-gəl yaşayanda başa düşürlər. Ona görə də unutmaq olmaz ki, İstirahət təhlükənin başladığı anda bitir! Bunu bilməyənlər çoxdur, əməl etməyənlərin əksəriyyəti isə artıq aramızda yoxdur.
Doğurdanmı insanlar istirahət məqsədi ilə çimərliklərə yallanarkən həyatları bahasına olsa belə, elementar davranış qaydalarına əməl etmək istəmirlər?
Bu sualı çimərliyə üz tutan insanlar yola düşməzdən və ya suya girməzdən əvvəl özlərinə versələr daha yaxşı olar...!
Bu günlərdə məktəblərin, təhsil ocaqlarının yay tətilində olmasını fürsət bilən azyaşlılar, valideyinləri ilə və ya təkbaşına, doslarla kütləvi şəkildə çimərliyə (bəzən də çimmək üçün qadağan olunmuş su hövzələrinə) üz tuturlar. Onların əksəriyyəti çimərliyə üzməyə yox oynamağa-qaçmağa vaxtını maraqlı keçirməyə gəlirlər. Məsələn futbol, voleybol.. Bəzən də voleybolu dənizin içərisində oynayırlar. Əslində ilk baxışdan burda təhlükəli bir şey görünmür. Amma... amma ki, hər şey topun dərinliklərə getməsi ilə başlayır. Topu gətirmək üçün üzə bilməyən bir uşağın topun arxasınca suyun dərinliklərinə doğru getməsi isə artıq bədbəxt hadisənin başlanğıcı sayıla bilər! Nəzərə alsaq ki, uşaq dənizə dosları ilə və ya tək gəlib onda demək olar ki, artıq bədbəxt hadisəyə əvvəlcədən zəmin hazırlanmışdır. Təəssüf ki, valideyinləri ilə gələn uşaqlar da bu cür səhvə yol verəndə əksər hallarda nəticə dəyişmir. Çunki həmin vaxt əksər valideyinlərin heç bundan xəbəri olmur. Ona görə ki, onlar gətirdiyi yemək içməklə uşağın qarnını doyurandan sonra işini bitmiş hesab edir və başları öz istirahətlərinə qarışır. Bu isə real təhlükə mənbəyinin valideyinlər tərəfindən yaradılmasından başqa bir şey deyildir.
Təqdim olunan bu misal su hövzələrində təhlükəsizlik qaydalarının pozulması ilə bağlı bir hadisəni əks etdirir. Amma hər gün onlarla və ya yüzlərlə insanlar tərəfindən sularda istirahət zamanı müxtəlif təhlükəsizlik qaydalarının kobud şəkildə pozulması hadisəsi baş verir. Bu hadisələri göz önündə canlandırmaq üçün, elə 2014-cü il ərzində ölkəmizdə su hövzələrində baş verən boğulma hadisələri ilə bağlı çoxlu misallar gətirmək olar.
Məsələn;
- Məktəblilər Şəhər və Rayon yerlərində evdən xəbərsiz dənizə, kanala, çaya, gölə çimməyə gedir.
- Şəhərdən qonaq gələn (və ya kənddən) gənclər, yeniyetmələr tanımadıqları su hövzələrinə sərinləmək üçün girirlər.
- Çimərlikdə və ya çimmək üçün qadağan olunan dəniz sahilində, kanal, göl sahilində yeyib-içən insan sərxoş vəziyyətdə elə həmin ərazidə çimmək istəyir.
- Su hövzəsi ətrafında yerləşən kənddən, qəsəbədən bir neçə uşaq nəzarətsiz halda (bəzən də onları heç kim görməsin deyə) heç kimin olmadığı qadağan olunmuş ərazidə çimməyə çalışır.
- Çimərliyə gələn şəxs dəfələrlə xilasedicilərin onlara xəbərdarlıq etməsinə baxmayaraq uzağa üzür, qadağanedici lövhələrin tələblərinə əməl etmir. və.s.
Bu cür hadisələrin əsas səbəbi isə təhlükəsizlik və davranış qaydalarına əməl olunmaması ilə yanaşı valideyinlərin məsuliyyətsizliyi nəticəsində uşaqların nəzarətsiz qalması ilə bağlıdır. Eyni zamanda çimmək üçün qadağan olunan dəniz sahili, çaylar, göllər, kanallar və digər sututar yerlərin yerli icra strukturları (yerli icra nümayəndələri, bələdiyyələr, yerli polis orqanları və.s.) tərəfindən nəzarətsiz buraxılması, insanlar arasında heç bir maarifçilik işinin aparılmaması, həmin ərazidə qadağanedici lövhələrin quraşdırılmaması ilə bağlıdır.
Ümumiyyətlə hər bir istirahətə yollanan şəxsin təhlükəsizlik qaydalarını öyrənməli, harda və necə çimmək olar? sualına cavab tapdıqdan sonra su hövzələrində istirahətə yollanmalıdır.
Çimərlikdə istirahət edən insanlar hansı qaydalara riayət etməlidir.
Çimərlikdə 13 yaşdan aşağı uşaqları nəzarətsiz qoymaq olmaz!
Sərxoş halda çimərlik ərazisinə daxil olmaq və çimərlikdə spirtli içki qəbul edib suya girmək qadağandır!
Qadağan olunmuş yerlərdə çimmək olmaz!
Su obyektləri və onların sahillərini məişət və digər tullantılarla çirkləndirmək qadağandır!
Uşaqlara çimərlikdən yalnız valideynlərin müşayəti ilə istifadə hüququ verilir!
Su hövzələrində, çimərlikdə qadağanedici xəttlərdən uzağa üzmək qadağandır!
Çimərlik ərazisində balıq tutmaq və tor atmaq olmaz!
Çimərlik ərazisinə qayıqların və kiçik həcmli gəmilərin daxil olması qadağandır!
Çimərlik ərazisində xilasedicilərin tələblərinə sözsüz əməl olunmalıdır!
Mansur Piriyev
FHN Dövlət Sularda Xilasetmə Xidmətinin sektor müdiri
