Sebail Bölge Mahkemesi, Devlet Güvenlik Hizmetleri'nde (DTX) yürütülen ceza davası kapsamında bir dizi tanınmış kişi hakkında ihtiyati tedbirlerin süresinin uzatılmasına karar verdi.
Mahkeme, soruşturma organının taleplerini değerlendirerek AXCP Genel Başkanı Ali Kerimli ve AXCP Başkanlık Divanı üyesi Memmed İbrahim hakkında seçilen tutukluluk tedbirinin süresini 5 ay uzattı.
Aynı zamanda, Cumhurbaşkanlığı İdaresi'nin eski başkanı Ramiz Mehdiyev hakkında seçilen ev hapsi tedbirinin süresinin artırılmasına ilişkin soruşturma organının talebi de kabul edildi. Mahkemenin kararına göre, Ramiz Mehdiyev hakkında ev hapsi tedbiri 5 ay daha uzatıldı.
Peki, soruşturma süresinin ve ihtiyati tedbirlerin uzatılması hangi hukuki anlamı taşıyor? Bu kararlar, soruşturmanın gidişatı ve suçlanan kişilerin gelecekteki hukuki kaderi hakkında hangi sonuçları çıkarmaya olanak tanıyor?
Modern.az'a açıklamasında hukukçu, Anayasa Araştırmaları Vakfı Başkanı Alimemmed Nuriyev, soruşturma organının işi henüz tamamlanmış saymadığını belirtti:
"Ağır suçlarla itham edilen kişilerle ilgili soruşturma süresinin ve tutukluluk tedbirlerinin uzatılması, soruşturma organının işi henüz tamamlanmış saymadığını gösteriyor. Genellikle bu tür kararlar, dava üzerinde ek soruşturma işlemlerinin yapılmasına, yeni delillerin toplanmasına, mevcut delillerin doğrulanmasına ve bilirkişi sonuçlarının elde edilmesine ihtiyaç duyulduğunda alınır. Yani burada temel mesele delillerin toplanması ve değerlendirilmesidir. Bu açıdan soruşturma süresinin uzatılması, araştırmanın henüz nihai sonuca ulaşmadığını gösterir. Soruşturma süresinin uzatılması, yeni kişilere karşı ceza davalarının açılacağı veya suçlama kapsamının mutlaka genişleyeceği anlamına gelmez. Soruşturma devam ettikçe yeni gerçeklerin ve ek olayların ortaya çıkması dışlanmasa da, kararlar varsayımlara değil, elde edilen delillere dayanarak alınmalıdır. Bu nedenle mahkemenin soruşturma süresinin uzatılmasına ilişkin kararında hukuki bir mantık vardır."
Onun sözlerine göre, işin karmaşıklığı da bu kararın alınmasında önemli rol oynuyor:
"Bu kişiler ağır suçlarla itham ediliyorlar. Ek delillerin toplanmasına ve değerlendirilmesine, yeni kişilerin sorgulanmasına ihtiyaç duyulabilir. Ayrıca, suçlama kapsamının genişletilmesi veya daraltılmasıyla ilgili bazı konuların netleştirilmesi zorunluluğu ortaya çıkabilir. Bütün bunlar soruşturma süresinin uzatılmasına dayanak oluşturan durumlardır. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun gerekleri açısından bu, tamamen yasal bir prosedürdür."
Uzman, Ramiz Mehdiyev'in ev hapsinin bir kez daha uzatılmasına da değindi.
Mahkemenin şimdiye kadar seçilen ihtiyati tedbirin değiştirilmesi için yeterli gerekçe görmediğini belirtti:
"Bu, onun yaşı veya sağlık durumuyla ilgili faktörlerle bağlantılı olabilir. Eğer başka durumlar ortaya çıksaydı, daha sert bir ihtiyati tedbirin seçilmesi de mümkün olabilirdi. Bu nedenle, mevcut aşamada onun mutlaka tutuklanacağı sonucuna varmak hukuki açıdan yeterince gerekçelendirilmiş görünmüyor. Soruşturma süresinin uzatılması ile ihtiyati tedbirin sertleştirilmesi arasında doğrudan bir ilişki yoktur. Bunlar farklı usul kurumlarıdır ve her biri için ayrı hukuki dayanaklar gereklidir. Ev hapsinin tutuklulukla değiştirilmesi için soruşturma organı mahkeme önünde ek riskleri ve argümanları gerekçelendirmelidir. Belki de böyle riskler mevcut değildir veya kişinin sağlık durumu, yaşı gibi faktörler dikkate alınmaktadır. Şu anda çıkarılabilecek temel sonuç, soruşturmanın devam etmesidir. Bu, önümüzdeki dönemde hem işin fiili durumları hem de hukuki değerlendirilmesiyle ilgili yeni bilgilerin ortaya çıkabileceğini gösterir. Hukuk devleti ilkesine göre, soruşturmanın sonucu hakkında önceden hüküm vermek doğru değildir. Nihai hukuki değerlendirme ancak mahkeme araştırması tamamlandıktan sonra verilebilir."
Uzman, mevcut aşamada olaylara duygusal veya siyasi mülahazalarla değil, usul faktörlerine dayanarak yaklaşılması gerektiğini düşünüyor:
"Gerçekler, soruşturmanın devam ettiğini ve iddia makamının araştırmayı tamamlamak için ek zamana ihtiyaç duyduğunu gösteriyor. Bu aşamada kesin sonuçlar çıkarmak hukuki açıdan aceleci bir adım olurdu. Aynı zamanda kesin olarak söylenen fikirler, soruşturmanın gidişatına müdahale olarak değerlendirilebilir."
