Azərbaycanda xarici investisiyaların kənd təsərrüfatına cəlb edilməsi istiqamətində yeni layihələrdən biri Ağstafa rayonunda həyata keçiriləcək.
Modern.az xəbər verir ki, Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində Ağstafa rayonunda ABAK-WASSERSTEIN İsveçrə-Azərbaycan plantasiya və emal müəssisələri layihələri üzrə sənəd imzalanıb.
Sənədə Ağstafa Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Seymur Orucov və İsveçrənin “iCsquared GmbH” şirkətinin nümayəndəsi Zoltan Peter Ştuxlik imza atıb.
Bu sənəd xüsusilə ona görə diqqət çəkir ki, söhbət yalnız kənd təsərrüfatı məhsulunun yetişdirilməsindən deyil, plantasiyadan emala qədər uzanan aqrar zəncirin formalaşdırılmasından gedir.
Layihənin adı nə deyir?
ABAK-WASSERSTEIN layihəsi çərçivəsində əsas istiqamətlərdən biri əkin sahələrinin yaradılması, məhsulun yetişdirilməsi, sonrakı mərhələdə isə onun emalı və dövriyyəyə daxil edilməsidir.
Bu layihənin Ağstafa mərhələsində qulançar (asparagus) plantasiyası xüsusi yer tutur.
Belə ki, 2024-cü ildə “iCsquared GmbH” şirkətinin nümayəndə heyətinin Ağstafaya səfəri zamanı yerli hakimiyyətlə görüşdə layihə çərçivəsində ayrılacaq torpaq sahələri, yerli sakinlərin işlərə cəlb edilməsi, suvarma imkanları, texnika, anbarlama və digər məsələlər müzakirə olunub.
Daha sonra layihə üzrə praktiki işlərin də aparıldığı açıqlanıb. Məlumata görə, ABŞ-dan gətirilmiş müxtəlif qulançar sortlarının toxum və ting materialları Azərbaycanda sınaqdan keçirilib və əvvəlcə Kürdəmir rayonunda pilot əkinlər həyata keçirilib. Sonrakı mərhələdə isə qulançar bitkiləri Ağstafa rayonunun Dağ Kəsəmən kəndində yerləşən ABAK-WASSERSTEIN İsveçrə-Azərbaycan qulançar plantasiyasına köçürülüb.
Bu isə layihənin artıq yalnız kağız üzərindəki investisiya təşəbbüsü olmadığını, müəyyən əkin mərhələlərinin həyata keçirildiyini göstərir.
Ağstafada hansı məhsul yetişdirilir?
Layihənin maraqlı tərəflərindən biri Azərbaycanda ənənəvi kənd təsərrüfatı məhsullarından fərqli istiqamətin inkişaf etdirilməsidir.
Məlumata görə, layihə çərçivəsində Atlas F1, Apollo F1, Grande F1, UC 157 F1 və Purple Passion F1 kimi qulançar sortlarından istifadə olunub. Bu sortların bir qismi ABŞ-dan gətirilib və Azərbaycanda Aqrar Xidmətlər Agentliyində qeydiyyatdan keçirilib.
2025-ci ilin sentyabrından isə “iCsquared GmbH”, Azərbaycandakı törəmə strukturu və yerli tərəfdaş ABAK AGRO Alliance MMC ilə birlikdə Azərbaycanda yetişdirilən təzə yaşıl qulançarın yerli pərakəndə sektoruna tədarükünə başlanıldığı barədə məlumat yayılıb.
Bu, layihənin sadəcə əkinçiliklə məhdudlaşmadığını, yerli məhsulun bazara çıxarılması mərhələsinə də keçdiyini göstərir.
Yerli fermerlər də prosesə qoşula bilər
ABAK-WASSERSTEIN layihəsinin diqqətçəkən istiqamətlərindən biri yerli fermerlərlə əməkdaşlıq modelidir. 2024-cü ildə Ağstafada keçirilən görüşdə layihə üzrə yerli sakinlərin özünüməşğulluğunun təmin edilməsi məqsədilə işlərə cəlb olunması məsələsi də müzakirə edilib. Suvarma, texnika və anbarlama imkanları da görüşün əsas mövzularından olub.
Layihənin daha əvvəlki mərhələsində isə yerli fermerlərlə əməkdaşlıqdan istifadə edildiyi açıqlanıb. Bu model çərçivəsində fermerlərin yeni məhsulların yetişdirilməsi prosesinə qoşulması nəzərdə tutulur. Belə yanaşmanın əsas fərqi ondan ibarətdir ki, investor yalnız öz plantasiyasını yaratmaqla kifayətlənmir, eyni zamanda yerli istehsalçıların da yeni məhsul və istehsal texnologiyalarına çıxışını genişləndirə bilər.
“iCsquared GmbH” Azərbaycanda nə edir?
Layihənin digər tərəfi olan İsveçrənin “iCsquared GmbH” şirkəti beynəlxalq ticarət və layihələrin inkişafı ilə məşğul olan şirkət kimi təqdim olunur.
Şirkətin öz məlumatına görə, onun əsas fəaliyyət istiqamətləri İsveçrə məhsullarının xarici bazarlarda təşviqi, ixrac, inkişaf etməkdə olan bazarlardan bio və üzvi məhsulların İsveçrə bazarına idxalı, beynəlxalq ticarət əməliyyatları, layihələrin hazırlanması və həyata keçirilməsi, logistika və müxtəlif sahələrdə investisiya layihələrinin dəstəklənməsidir. Şirkət özünü 70 ölkədən 300-dən çox tərəfdaşla əməkdaşlıq edən struktur kimi təqdim edir.
Şirkətin hazırkı fəaliyyət modelində Bakı MDB üzrə regional mərkəz kimi göstərilir. “iCsquared” bu mərkəzin fəaliyyət istiqamətləri sırasında aqro-sənaye klasterlərini, yaşıl enerjini və Trans-Xəzər ticarət dəhlizlərini qeyd edir. Şirkətin Azərbaycan kənd təsərrüfatı ilə bağlı fəaliyyəti qulançarla da məhdudlaşmır.
Yerfındığı emalı da gündəmdə olub
“iCsquared GmbH” ilə bağlı Azərbaycanda əvvəlki illərdə açıqlanan layihələrdən biri də yerfındığı emalı zavodunun yaradılması olub.
KOBİA-nın yaydığı materialda qeyd edilir ki, 2024-cü ildə şirkətin Cəbrayıl rayonundakı Araz Vadisi İqtisadi Zonasında illik 100 min ton gücündə yerfındığı emalı zavodu yaratmağı planlaşdırdığı açıqlanıb. Layihənin ilkin mərhələsi kimi Şəmkir rayonunda yerfındığı plantasiyalarının salındığı bildirilib. Eyni mənbədə “iCsquared GmbH”nin Azərbaycan filialının 2019-cu ildən fəaliyyət göstərdiyi qeyd olunur. Bu məlumatlar şirkətin Azərbaycanda kənd təsərrüfatına yanaşmasının yalnız xammal istehsalı ilə deyil, emal və əlavə dəyərin ölkə daxilində yaradılması ilə də bağlı olduğunu göstərir.
Qoz-fındıq ixracı da şirkətin fəaliyyət istiqamətlərindəndir
“iCsquared GmbH” Azərbaycanda qoz-fındıq sektorunda da fəaliyyət göstərir.
“Nutsoil” şirkətinin məlumatına görə, “iCsquared GmbH” onun üzvi və ənənəvi fındıq məhsullarının bir sıra xarici bazarlara eksklüziv ixrac tərəfdaşıdır. Bu bazarlar arasında İsveçrə, Benilüks ölkələri, Böyük Britaniya, İspaniya, Yunanıstan, Skandinaviya ölkələri, Baltik ölkələri, Yaponiya, Kanada və Yaxın Şərq regionu göstərilir. Bu baxımdan Ağstafadakı ABAK-WASSERSTEIN layihəsini də daha geniş bir aqrar istehsal-emal-ixrac zəncirinin tərkib hissəsi kimi nəzərdən keçirmək mümkündür.
Ağstafa niyə seçilib?
Ağstafa Azərbaycanın qərb bölgəsində, Gürcüstanla sərhədə yaxın yerləşir və həm kənd təsərrüfatı potensialına, həm də regional logistika baxımından əlverişli mövqeyə malikdir.
Şirkətin nümayəndələrinin 2024-cü ildə Ağstafaya səfəri zamanı rayonun layihə üçün uyğunluğu müzakirə edilib. Həmin görüşdə torpaq sahələri ilə yanaşı, suvarma, texnika və anbarlama məsələlərinin müzakirəyə çıxarılması təsadüfi deyil. Çünki intensiv və kommersiya yönümlü plantasiyaların yaradılmasında bu amillər əsas şərtlərdən hesab olunur. Digər tərəfdən, Ağstafanın Gürcüstan sərhədinə yaxınlığı istehsal olunan məhsulların regiondakı bazarlara və daha geniş ixrac istiqamətlərinə çıxarılması baxımından əlavə logistika imkanları yarada bilər.
Əsas məsələ: əkin sahəsindən ixraca qədər zəncir
ABAK-WASSERSTEIN layihəsinin Azərbaycan üçün əhəmiyyətini yalnız yeni plantasiyanın yaradılmasında axtarmaq düzgün olmaz.
Əsas məsələ məhsulun yetişdirilməsi-çeşidlənməsi-saxlanması-emalı-qablaşdırılması-daxili bazara və xarici bazarlara çıxarılması zəncirinin qurulmasıdır.
Əgər bu model genişləndirilərsə, Ağstafada yalnız müəyyən məhsulların yetişdirildiyi kənd təsərrüfatı sahələri deyil, onların emalı və kommersiyalaşdırılması ilə bağlı daha geniş aqrar klaster formalaşa bilər. Bu isə yerli fermerlərin yeni məhsullar üzrə ixtisaslaşmasına, kənd yerlərində məşğulluğun artmasına, emal sənayesinin genişlənməsinə və ixrac potensialının yüksəlməsinə şərait yarada bilər.
Hazırda imzalanan sənədin maliyyə həcmi, layihənin tam investisiya məbləği, yeni yaradılacaq istehsal və emal müəssisələrinin gücü, həmçinin layihənin yekun icra müddətləri barədə bütün detallar açıqlanmayıb. Buna görə həmin göstəricilər üzrə konkret rəqəmlər yalnız rəsmi açıqlama verildikdən sonra təqdim edilə bilər. Lakin artıq məlum olan məlumatlar göstərir ki, Ağstafada söhbət sadəcə yeni əkin sahəsinin salınmasından getmir - məqsəd xarici təcrübə, yerli torpaq və əmək resursları, emal və ixrac imkanlarını birləşdirən aqrar biznes modelinin qurulmasıdır.
