Son günlər Azərbaycanda vahid məktəbli formasının tətbiqi, xüsusilə də hicabla bağlı məsələlər ictimai müzakirələrə səbəb olub.
Hesab edirəm ki, bu məsələyə emosional deyil, təhsil sistemimizin prinsipləri, uşaqların hüquqları və cəmiyyətimizin maraqları baxımından yanaşmaq lazımdır.
Vahid forma şagirdlər arasında sosial bərabərlik hissinin güclənməsinə, məktəb intizamının və kollektivə mənsubiyyət duyğusunun formalaşmasına xidmət edir.
Hicab məsələsinə gəldikdə isə, burada iki mühüm prinsipi fərqləndirmək lazımdır: dini etiqad azadlığı və dövlət təhsilinin dünyəviliyi.
Vahid məktəbli formasının əsas məqsədi uşaqları zahiri görünüş baxımından eyniləşdirmək deyil, onların bərabər imkanlara malik olduğu, ümumi qaydalara hörmətin və kollektiv məsuliyyətin təşviq edildiyi təhsil mühiti yaratmaqdır. Məktəb sosial fərqlərin nümayiş olunduğu deyil, bilik və bacarıqların inkişafı üçün bərabər şəraitin təmin edildiyi məkan olmalıdır.
Bu yanaşmanın mühüm tərəflərindən biri dünyəvi təhsilin mahiyyətinin düzgün anlaşılmasıdır. Dünyəvilik dinə qarşı münasibət deyil, təhsil sisteminin hər hansı dini və ideoloji təsirdən müstəqilliyinin təmin olunması prinsipidir. Azərbaycanın tarixi və mədəni irsində İslamın mühüm yeri var. Lakin milli kimliyimizi yalnız dini mənsubiyyətlə məhdudlaşdırmaq olmaz. Ana dilimiz, tariximiz, ədəbiyyatımız, mədəniyyətimiz, dövlətçilik ənənələrimiz və ictimai yaddaşımız milli kimliyin ayrılmaz komponentləridir.
Məhz bu baxımdan dini etiqad azadlığı ilə dövlət təhsil müəssisələrində qüvvədə olan ümumi qaydalar arasında süni qarşıdurma yaratmaq düzgün deyil. Hüquq və azadlıqlar qanun çərçivəsində reallaşmalı, ümumi qaydalar isə bütün iştirakçılara bərabər tətbiq edilməlidir. Seçici yanaşma və fərqli münasibət hüquqi normalara etimadı zəiflədir. Eyni zamanda, qaydaların tətbiqi özbaşınalığa deyil, qanunvericiliyə, izaha və ardıcıl idarəetməyə əsaslanmalıdır.
Milli dəyərlərin qorunması məsələsi də zahiri atributlarla ölçülməməlidir. Milli geyim nümunələrinin məktəb tədbirlərində təbliği, tarixi şəxsiyyətlərimizin tanıdılması, ana dilinə və mədəni irsə hörmətin aşılanması milli özünüdərkin daha təsirli vasitələridir. Burada əsas məsələ ənənə ilə müasirliyi qarşı-qarşıya qoymaq deyil, onların sağlam vəhdətini təmin etməkdir.
Mahiyyət etibarilə vahid məktəbli forması daha geniş təhsil və tərbiyə siyasətinin yalnız bir elementidir. Əsas hədəf qanuna hörmət edən, milli kimliyini qoruyan, mənəvi irsinə bələd olan, eyni zamanda müstəqil düşünən və informasiyanı tənqidi qiymətləndirməyi bacaran gənclik yetişdirməkdir. Güclü milli kimlik məhz bilik, şüurlu seçim və dövlətçilik məsuliyyəti üzərində formalaşır.
Azər Kərimli
Milli Məclisin deputatı
