14Aprel | Ana Səhifə - Yazılar - Bəsit bir qurğunun əsarətində itirilənlər
Bəsit bir qurğunun əsarətində itirilənlər

Vəfa Allahverdiyeva

Ən qədim əyyamların xəbər aparıb-gətirən gözəl gözlü, ağ-qara, boz göyərçinləri bir gün yerini  poçt qutusuna, poçtalyonlara, daha sonra telefona, geniş ictimai xəbərləşmə müstəvisi televizora, radioya verəndə, insan rabitənin bu dinamik, sivil  inkişafında sahib olduğu  müsbət keyfiyyətlərinin heç birini itirmədi, əksinə daha da kamilləşdi.

İbtidai xəbərləşmə üsulu məktub nümunəsində  yazını, ana dilini, əzizlərə qayğını, sevginin, hörmətin xoş  həyəcanını  öyrənə bildi.

Telefon ixtirası ilə kəlmələrinə təmizlik, sözünə dəqiqlik qatmağa, başqa sözlə, nitq mədəniyyətinə sahibləndi.

Üstəlik, yaxın insanların arasındakı əlaqələr bu nazik sim tellər  üzərinə düşən birləşdirici rolla bir az da möhkəmlənmiş oldu. 

Televizor və radio insanı geniş xəbər qanadında hər yerə, hər məsələyə daşıdı; onun mənəvi zövqlərə-kinoya, musiqiyə, gərəkli sosial-elmi diskussiyalara  yolunu açdı.

Amma bütün bu etaplarda insan nə məktub yazmaq xəstəsinə çevrildi, nə televiziya, nə radio düşkününə.

Saatlarla asılı qaldığı telefon dəstəyi də qeybətdən daha artıq dərdləşmək, yaxın olmaq niyyətlərinə xidmət etdi.

İnsan bunun da  əsarətinə heç düşmədi.    

Əski texnoloji inkişaf güman etməzdi ki, bir gün televiziyanın, radionun, teleqrafın, məktubun- hamısının rolunu kiçicik bir qurğu özündə daşıyıb, təkcə texnoloji dəb, yeni zövq, rahatlıq, çevik informasiya məsələsini ortaya qoymayacaq, eyni zamanda, insanı insanlığından ayırıb, tamam başqa bir məxluqa, heykələ çevirəcək; başqa bir hala salacaq.

Günümüzün vahim tərəfi budur və həyəcan siqnalını çalanlar heç də haqsız deyillər.   

Balaca mobil qurğunun içərisində sanki şeytan əməlli dostluq proqramları, özünü gözəsoxma və yazışma funksiyaları deyil kitab dəbi, çap mətbəəsi, deyil rahat qoltuqda seyr edilən böyük ekran- cihaz, deyil aybaay mənasız yerə aylığı ödənən ev telefonlarının əhəmiyyətini, başlıcası insanın öz əzizlərinə, doğmalarına münasibətini də dəyişir.

Balaca qurğuya bitib-tükənməz eşq ailə eşqini öldürür.

Saatlarla mobil qurğuya sarılıb, kim nə etdi, nə yazdı, nə paylaşdı, qarabaqara izləməyin, sutkanın yarıdan çoxunu bu macəra ilə keçirməyin  sonucu gəncləri təhsildən, atanı evdən, ananı ev qayğılarıdan qoparıb, təsəvvürəgəlməz mənəvi problemlərin ortasına atır.

Çünki texnologiyanın pis tərəflərinə immunitet güclü deyil. O yanlış, təhlükəli cəhətləri özündən, ailədən kənar tutmağa iradə çatmır.

Əksinə, ailənin kiçik fərdlərinə də texnoloji qurğunun içərisindəki həngamələr  sevgisinə yolu, bəsit əyləncənin əlinə əsir düşmüş böyüklər özü açır.

Nəticədə dərs auditoriyasında gizli feysbuk, vatsap yazışmaları ucbatından  45 dəqiqəlik dərsdən hafizəyə faydalı bir damla düşə bilmir.

Sonra deyirlər, təhsil niyə belə bərbad gündədir!       

Vahimiyyət hələ burda nədir ki!

Bir texnoloji rahatlıq əskisini kölgədə qoya, onun tamamilə önünə keçə bilər, amma insanları öz əsirinə çevirməsindən və cazibəni büsbütün öz üzərinə çəkməklə, yaxınlar arasında uzaqlaşma yaratmasından, insanı özünəqapanan, lal, tənbəl, ətrafa laqeyd bir məxluqa çevirməsindən, ailə institutunu ciddi zədələməsindən  böyük dəhşət ola bilməz!

Limitsiz internetlə deyil ailəni, millətin evini də yıxmaq mümkündür! Bol-bol internet imkanı daşıyan balaca qurğuya günbəgün artan eşq nələri ala bilər, nələrə bais ola bilər, bir düşünək.    

Əlbəttə, feysbukdakı 500 insanın paylaşdıqlarını yatana qədər izləmək, güdmək, bəyənib-bəyənməmək, nəyəsə həsəd aparmaq, nəyəsə qıcıqlanmaq, cavab yazmaq, cavab gözləmək, eyni şeyləri vatsapda təkrarlamaq, ya da orda baş verənləri təqib etmək ailə üçün ayrılmalı vaxtın mənasızcasına itirilməsi, ailədaxili müzakirələrin arxa plana atılması, ailə daxilində arzuolunmaz mənəvi böhranın başlanması deməkdir.  

Övlad ata-anadan, ər arvaddan, arvad ərdən uzaqlaşır; bir dam altında yadlaşmanın, tənhalığın, soyuq münasibətlərin təməli atılır.

Kimin nə düşünməsi, hansı kədərlə qıvrılması, kiçiklərin nə istəyib-istəmədikləri laqeydlik ucbatından gizli qalanda, bunlar bəsit telefon əyləncəsinin əsirinə çevrilən tərəfin gözünə görünməyəndə, ailə  bir-birindən  qopmağa başlayıb, dərin bir bataqlığa sarı yol alır. 

Hər divan, kreslonu bir adamın zəbt edib, qurğuya bərk-bərk sarılması ənənəvi ailə sevincini, ailə xoşbəxtliyini, ailə dəstəyini dərin bir kədərin, qorxulu sükunətin içinə dəfn edir.

Azərbaycan ailəsi öz nəşəsini, dincliyini bir-birinin dizinin dibində, mərhəmətli baxışlarında, qayğıkeş əlində, təsəllisində yox, sosial şəbəkələrdəki şəkillərdə, sözlərdə, söyüşlərdə, konfliktlərdə axtarır.                

Otağın o biri başındakı oğlunu yeməyə çağıran ananın cavabı mesajla alması, ərin arvaddan çayı vatsap üzərindən istəməsi, vatsap üzərindən gileylər, xahislər, yaxın adamların qayğıkeşliyinin, hal-əhval tutmanın səssizlik, sükunət daşınan ismarıc üsuluna ötürülməsi insanlar arasındakı mənəvi bağların tədricən qırılması, mənəvi kamilliyin azalması, ruhun zəifləməsi  deməkdir. 

Sabah səslər- tanınmaz, danışmayan dillər- küt, insanın kimlik və cazibə  sirri nitq- qüsurlu  olacaq.   

Hər gün baş verən qəddar cinayətlər, səbəbi dəqiq açılmayan intiharlar, çirkinləşən  ailə dəyərlərində insanların bir-birindən qopması, yadlaşması, ruhən zəifliyi, azalan mənəvi kamilliyindən  düşən pay, bəlkə daha artıqdır.

Bunun həyəcan siqnalını çalanları diqqətə almaq birinci parlamentin, müvafiq inzibati qurumların  üzərinə düşən məsuliyyətə  çevrilir.

Tarif Şurası yanacağın qiymətini artırıb israfçılığı düşündüyü kimi, internetin yüksək tarifi ilə də millətin mənəvi kamilliyi, itən ailə dəyərlərini düşünmək zorundadır. 

Ya da bəlkə, başqa qadağalar, məhdudiyyətlər gündəmə daşınmalıdır.   

İnsanın sərbəstlik ixtiyarına qarışma mənasında təpki alan siqaretdən, içkidən tutmuş, zərərli vərdişlərin məhdudlaşmasına xidmət edən qanunlar, toplumun üç gün tez, beş gün gec, bir il erkən, iki  il çox uzaq, amma sonunda tabu, hökm şəklində, ağır şərtlər altında alışacağı bir gerçəklikdir.

Millətin, toplumun xeyrinə olan heç bir sərt qanunun, inzibati yasağın  anti-demokratiya və cahilliklə əlaqəsi ola bilməz.

 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Deputat Trampı öldürənə 3 milyon dollar VƏD EDİR 21 Yanvar 2020, 15:27 Əlilliyin qiymətləndirilməsi qaydaları DƏYİŞDİ  21 Yanvar 2020, 15:26 Nazir müavini: “Ölkəmizdə media təhsili üçün maneə yoxdur” 21 Yanvar 2020, 15:22 Erməni məşhur Azərbaycanın Xalq artistini müdafiə etdi - QALMAQAL 21 Yanvar 2020, 15:18 Saatlılar yenə də akademik Əhliman Əmiraslanova səs verəcəklər - FOTO 21 Yanvar 2020, 15:13 Tağı Əhmədov bəzi deputatları TƏNQİD ETDİ 21 Yanvar 2020, 15:07 Azərbaycanda şagirdlərin elektron yerdəyişməsi DAYANDIRILDI 21 Yanvar 2020, 15:00 Ağalar Vəliyev Milli Qəhrəman və şəhid ailələri ilə görüşdü - FOTO 21 Yanvar 2020, 14:54 Vüsal Qasımlı: “Azərbaycan Davos platformasından səmərəli istifadə edir” 21 Yanvar 2020, 14:53 Jalə Əliyeva seçicilərlə görüşlərini davam etdirir - FOTO 21 Yanvar 2020, 14:47 Azərbaycan diasporuna güc verəcək iş –   TARİXÇİLƏR DANIŞDI 21 Yanvar 2020, 14:42 Deputatlığa namizəd Məşhur Məmmədov qadın seçiciləri ilə görüşüb - FOTOLAR 21 Yanvar 2020, 14:35 Ziyalı namizəddən seçicilərinə video müraciət 21 Yanvar 2020, 14:32 Namizədlərin Şəhid ailələrini ziyarəti: Siyasi texnologiya, sosial sifariş, yoxsa... 21 Yanvar 2020, 14:30 Astaranın Kakalos kəndindən Ziyafət Əsgərova dəstək - FOTOLAR 21 Yanvar 2020, 14:25 Hadi Rəcəbli I qrup əlilin evində - FOTOLAR 21 Yanvar 2020, 14:20 Şərqi Azərbaycanda 43 nəfər dəm qazından boğulub 21 Yanvar 2020, 14:15 Azərbaycan daha bir olimpiadaya ev sahibliyi edəcək 21 Yanvar 2020, 14:09 “Kirayə mənzillər sosial yox, biznes layihəsidir” - NARAZILIQ 21 Yanvar 2020, 14:03 Ekspertlər naməlum virusla bağlı təcili toplanır – Dünya TƏHLÜKƏDƏ 21 Yanvar 2020, 13:57 AŞ PA-nın nümayəndə heyəti sabah Azərbaycana gəlir 21 Yanvar 2020, 13:51 “Viski terroru”nda saxlanılan tələbənin atası Rüstəm Usubovdan  kömək istədi, Ombudsmana təşəkkür etdi 21 Yanvar 2020, 13:45 Prezident İlham Əliyev Mixail Qusmanı təbrik etdi 21 Yanvar 2020, 13:40 İcra Hakimiyyətinin avtomobili piyadanı öldürdü 21 Yanvar 2020, 13:36 İlham Əliyev İsveçrədə görüş keçirdi - FOTO 21 Yanvar 2020, 13:31 Əsgəri intihara təhrik edənlərə cəzalar artırılacaq 21 Yanvar 2020, 13:26 Azərbaycanda naməlum şəhidlərdən birinin kimliyi dəqiqləşdi 21 Yanvar 2020, 13:22 Binəqədidə anım tədbiri keçirilib - FOTO 21 Yanvar 2020, 13:18 Mikayıl Cabbarov karyera qurmağa başlayan gənclərə dəvət ünvanlayıb - VİDEO 21 Yanvar 2020, 13:14 İnterpolun eks-direktoru 13,5 il azadlıqdan məhrum olundu 21 Yanvar 2020, 13:07 Sabahkı hava narahatlıq yaradacaq - Proqnoz açıqlandı 21 Yanvar 2020, 13:02 Goranboyun Yəhərçi Qazaxlar kəndində səyyar qəbul keçirilib - FOTO 21 Yanvar 2020, 12:56 Azərbaycanda axtarışda olan narkotacir saxlanıldı 21 Yanvar 2020, 12:50 Novruz Məmmədov əsəbləşdi: “Belə olmaz axı! Bu cür sözlərə uyub yazmaq olmaz” 21 Yanvar 2020, 12:44 18 nəfər deputatlığa namizədliyini geri götürüb 21 Yanvar 2020, 12:37
SORĞU Yeni parlamentdə kimlər olsun?