1 İyul 2020, 12:25 | Ana Səhifə - Yazılar - Yaltaqlıq MARAFONU
Yaltaqlıq MARAFONU

Firuz Mustafa

Bir biososial varlıq olmaq baxımından insan və onun əməlləri ən müxtəlif bucaqlar altında, ən müxtəlif müstəvilərdə yetərincə təhlil və tədqiqə cəlb edilib. Amma bu sahədə son söz deyilməyib və yəqin ki, deyilməyəcək də. Axı bir qarışqanın mükəmməl “xarakteristikası”nı vermək mümkün deyilsə, “dünyanın əşrəfi” olan insanın bütün fəaliyyət dairəsi hansı adekvat prinsip və qaydalarla, qanun və kanonlarla təsbit edilə bilər. Bütün bunlar öz yerində. Biz də öz yazımızda insan həyatının labirint və paradoksları ilə bağlı gizlinləri” kəşf etmək niyyətində deyilik. Və ümumiyyətlə, belə bir arzuya düşməyin özü anormal və anomalik hadisə kimi qiymətləndirilməlidir. Bəs nədir bizi narahat edən?

İndiki halda mən içində yaşadığımız cəmiyyətdə baş alıb gedən, insanların əxlaqını pozan: böyük mənəvi bəlalarla sonunclanan “fenomen” – yaltaqlıq barədə danışmaq istəyirəm; həm də ümumi, mücərrəd “elmi” postularla yox, adi şüurun imkanları səviyyəsində.

Oxucu yaltaqlıq barədə Krılovun təmsillərindən tutmuş ta Mirzə Cəlilin felyetonlarına qədər, Aristotelin traktatlarından tutmuş ta Səməd Vurğunun mənzumələrinədək çoxlu ibrətamiz mətləblərlə yaxından tanışdır. Bütün bunlar məlum. Amma maraqlı burasıdır ki, zaman kecdikcə ifşa və tənqid hədəfinə çevrilən yaltaqlıq yeni keyfiyyətlər əldə edir, meydana təzə libasda çıxır.

Bu gün məmləkətimizin düçar olduğu bəlalar çoxdur; o qədər çoxdur ki, onları bir-bir sadalamaq xeyli vaxt aparırdı. Həmin bəlalardan biri, bəlkə də ən qorxulusu yaltaqlıqdır. İndi Azərbaycan özünün total yaltaqlıq mərhələsini yaşamaqdadır. Fərqi yoxdur: istər bir tikə çörək, istərsə də bir yağlı vəzifə üçün aşağıdan yuxarı, habelə üfiqi və şaquli xətlər üzrə məmləkətin az qala üzdə olan (və olmayan) əksər sakinləri yaltaqlıq marafonuna çıxmışlar. Qəzet səhifələrindən, efir dalğalarından, ekran güzgülərindən boylanan məddahların köpüklənən, tüpürcəkli ağızlarından löyün-löyün, növbənöv yaltaqlıq “delikatestləri” tökülməkdədir.

İlahi, görəsən nə olub? Bizim əsrlər boyu məğrur, qorxmaz, igid, qəhrəman... kimi təşbehlərlə öyülən, vəsf olunan millətimizə və onun ayrı-ayrı fərdlərinə? Biz yəni bu qədər cılız, bu qədər sısqa, bu qədər ... mənasız olmuşuq?

Məlum məsələdir ki, yaltaqlıq – sədaqət deyil.

... Məlum və sınanmış həqiqətdir. Tarix təkrar olunanda birinci dəfə dramatik təsir bağışlayan hadisə ikinci dəfə məzhəkəni xatırladır. Çox təəssüf ki, biz həm faciənin, həm də məzhəkənin şahidi olmuşuq... Yaltaqlığın mənbəyində sədaqət, etibar yox, rəzalət, qorxaqlıq dayanır.

Ümimiyyətlə, bu gün yaralarından qan sızan Vətənin qoynunda keçirilən allı-güllü bayramlara, sazlı-sözlü yubileylərə tamaşa edənlərin çoxunun yadına yəqin ki, vaxtilə nağıl kitablarında oxuduqları bir əhvalat düşür: qəbiristanlıqda yatan kişi (yad müsafir) gecə zurna-balaban səsinə gözünü açır...

Baxıb görür ki, əcaib-qəraib canlılar (cin, şeytan, əcinə və s.) əl-ələ verib yallı gedir, mahnı oxuyur. Kişi bu qəribə məxluqlardan birini tutub qulağına iynə sancır və əcinnələr... dağılır. Məmləkətimiz bu gün toy-büsatlı məzarıstana bənzəyir. Bu qəbirstanlıqda – meyitlərin və məzarların üstündə bir qrup məxluq yallı gedir...

... Və mən təəssüf edirəm ki, “yaltaq” və “yallı” sözlərinin kökü eyni leksemdən ibarətdir.

“Yallanmaq”, “yalmanmaq”, “yallama”, “yalaq” sözləri də “yal” ismindən tərtib. Hər halda, “yal” sözü yaltağa daha çox yaraşır.

Razılaşırsızmı?

 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Paytaxtın bu ərazisində tıxac yaranıb - FOTO 11 May 2021, 20:35 Heydər Əliyevin Belqrad və Buxarest şəhərlərindəki abidəsi ziyarət edildi - FOTO 11 May 2021, 20:28 Rusiya Rumıniya diplomatını ölkədən çıxarır 11 May 2021, 20:18 İran və ABŞ dənizçiləri arasında insident 11 May 2021, 20:04 Buffon ayrılıq qərarı verdi 11 May 2021, 19:20 Gümüş və bürünc medalçılar da müəyyənləşdi 11 May 2021, 19:12 Şəmkir sakini bibisi oğlunu GÜLLƏLƏDİ 11 May 2021, 19:05 40 kilometrlik "Zəngəzur dəhlizi" mütləq açılacaq 11 May 2021, 18:58 Prezident və xanımı Tatarıstan liderinə başsağlığı verdi 11 May 2021, 18:50 İlham Əliyev Putinə başsağlığı verdi 11 May 2021, 18:43 ANS-i ANS edən kim olub: Mirşahin, Vahid Naxış, yoxsa... 11 May 2021, 18:36 Formula 1 Türkiyə Qran-Prisi ləğv oluna bilər 11 May 2021, 18:29 “Spartak” Ayaz Quliyevlə yollarını ayırdı 11 May 2021, 18:22 Bacısı qızını boğaraq öldürən dayı HƏBS EDİLDİ 11 May 2021, 18:15 Lavrov Bakıdakı Müqəddəs Məryəm kilsəsində - FOTOLAR      11 May 2021, 18:08 Azərbaycanda deputat millət vəkillərinin maaşının azaldılmasını təklif etdi - ÖZƏL 11 May 2021, 18:00 Messi “Barselona” ilə danışıqlara başlayıb 11 May 2021, 17:54 Bakının əsas küçə və prospektlərində sıxlıq var 11 May 2021, 17:48 Çavuşoğlu Tatarıstan prezidenti ilə DANIŞDI 11 May 2021, 17:41 İspaniya və İsveçdə Heydər Əliyev yad edilib 11 May 2021, 17:34 Ukraynanın Baş nazirinin Azərbaycana səfəri planlaşdırılır 11 May 2021, 17:27 Ceyhun Bayramov və Lavrovun görüşünün təfərrüatı AÇIQLANDI 11 May 2021, 17:20 Avropa Şurası ilə birgə layihəyə başlanıldı 11 May 2021, 17:13 Səfir Bakıda Türkiyə yığması ilə görüşdü 11 May 2021, 17:06 Nantdakı "Qarabağ" məktəbinin şagirdlərinə ümummilli liderin fəaliyyətindən danışılıb 11 May 2021, 16:59 Prezidentin Naxçıvandan verdiyi mesajlardan Ermənistan nəticə çıxarmalıdır 11 May 2021, 16:52 Məktəblilər təlim mərkəzlərindəki praktiki məşğələlərdə iştirak ediblər - FOTOLAR 11 May 2021, 16:45 Ölkəmizdə daha 18339 nəfərə vaksin vuruldu 11 May 2021, 16:38 Koronavirus Azərbaycanda bu gün -  STATİSTİKA 11 May 2021, 16:31 Bolqarıstan parlamenti buraxıldı 11 May 2021, 16:24 Böyük Britaniyada vaksin pasportları tətbiq olunacaq 11 May 2021, 16:17 Çətənə yetişdirən şəxs saxlanıldı 11 May 2021, 16:10 Tatarıstanda matəm elan olundu 11 May 2021, 16:04 Türkiyə XİN Rusiyaya başsağlığı verdi 11 May 2021, 15:57 Jurnalistlər Qubadlıda DSX-nin hospitalı ilə tanış olublar - FOTO 11 May 2021, 15:50