Pekinin İran neftinin alınmasını dayandırmaqla bağlı ABŞ-nin təzyiqinə tabe olmaq niyyətində olduğuna dair heç bir əlamət yoxdur. Çin bildirir ki, ABŞ-nin birtərəfli sanksiyalarını qəbul etmir və iki ölkə arasındakı ticarət yalnız onların öz işidir.
Modern.az "Al-Jazeera"-yə istinadən xəbər verir ki, Çin İranın ən böyük xam neft müştərisidir və İranın neft ixracının təxminən 80 faizini alır. Neftin böyük hissəsi mənşəyini gizlətməyə imkan verən tanker şəbəkələri vasitəsilə daha kiçik “teapot” (çaydan) neft emalı zavodlarına göndərilir.
Çin İran neftindən həddindən artıq asılı deyil və Vaşinqton kifayət qədər təzyiq göstərsə, nəzəri olaraq İran neftinin alışını dayandıra bilər. Lakin bu addım Prezident Si Cinpinin siyasi baxımdan ciddi xərc çəkməsinə səbəb ola bilər. Çünki Pekin ABŞ-nin təzyiqi qarşısında “baş əyməyə və ya tabe olmağa” hazır olduğu mesajını vermək istəmir. Bu isə həm ölkə daxilində, həm də beynəlxalq səviyyədə təhlükəli presedent yarada bilər.
Bu mübahisə Si Cinpinin 24 sentyabrda Vaşinqtona planlaşdırılan səfərindən əvvəl baş verir. Çin texnologiya şirkətlərinə qarşı ABŞ məhdudiyyətləri və ölkələrə süni intellekt yarışında tərəf seçmələri üçün edilən təzyiqlər kimi digər gərginliklər də artıq görüşə kölgə salır.
Bununla belə, indiyədək bu gərginliklərin səfərin baş tutmasına mane olacağına dair heç bir işarə yoxdur. Vaşinqton üçün əsas məqsədlərdən biri Çindən kritik nadir torpaq minerallarının tədarükünün davam etməsini təmin etməkdir. Pekin isə ticarət atəşkəsini qorumaq və gömrük tariflərini aşağı səviyyədə saxlamaq istəyir.
Nicar Rüstəm
