16Noyabr | Ana Səhifə - Yazılar - ...Sabir Rüstəmxanlıdan utanmaq
...Sabir Rüstəmxanlıdan utanmaq

 Vəfa Allahverdiyeva 

Jurnalistikadan tanıdığımız, bu aralar orda-burda rast gəldiyimiz  köhnə imzaların çoxunun düşüncələrində dərin bir pessimizm var.  

İrəliləmiş yaşında əməlli-başlı bir iş, maaş, qonorar olmadığına, həm də artan qeyri-peşəkarlığın sənəti uçuruma gətirib çıxarmasına kəskin kədər ifadə olunur.   

İşimizin hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyətindən də vacib və qüsuru olan hər sahənin, nüfuzlu hər kəsin canına qorxu salan bir funksiyanı daşıdığı dönəmlər var idi.  

Statusu olan insan ictimai rəyin mühakiməsinə  bizim peşənin tənqidi ritorikası ilə verilirdi.

İctimai rəyin dilinə düşməksə hüquqi elitanın mühakiməsinə verilməkdən çox ağır bir aqibətdir.   
  

Qələm hüquqa uduzub; o qorxunu, o çəkinmə hissini naqisliyə səbəb olanların içinə sala bilmir.

Hörmətini  itirib, çünki.

Kükrəyə bilmir; coşğun ola bilmir.

Hər gün bir az da fağırlaşır. Pessimizmin kökündəki budur.  

Ortada professionallıq deyilən bir şeyin qalmaması da bədbinləşmə üçün ciddi əsasdır.   

“Qurd” kimi imzalar jurnalistikadan vəzifəyə keçid axtarışına başlarkən, çeşidli nədənlərdən küsüb, bezib, yorulub bir qırağa çəkilərkən, söz meydanına güclü olmaq, peşəkar formalaşmaq prinsipi ilə yox, baş girləmək hədəfsizliyi ilə bir yığın imza axışdı, onların içərisində isə yalnız ədəbi və publisistik istedadı olanlar özlərini təsdiqləyə bildilər.

Söz yox ki, insan bəlli bir yaşdan sonra, fiziksəl səbəblərdən reportyor ola bilmir; yollara düşüb, payi-piyada müsahibə arxasınca getməyə psixoloji komplekslər keçirir; xəbər jurnalistikasını öz “boy”u, təcrübəsi üçün dar sayır; geniş arenalara, yüksək pillələrə can atır.  

Amma jurnalistikada belə bir məcburiyyət, şərt, yaş çərçivəsi, başqa tələblər  varmı...yoxdur...

Təqaüd çağında da əlində diktafon, mikrofon olması təbii. Yetər ki, sənətin romantikası azalmasın.

Az qonorara işləsən də, yaradıcılığa düşkünlük itməsin.

Yoxsa ki, pul heç yerdə yoxdur, indi. Hətta babat bir vəzifə də karlı pul vəd etmir, bu saat...    

...Türkiyənin Şanlıurfası qarış-qarış gəzilir, bölgə əməlli araşdırılır,  ortaya maraqlı, uzun bir reportaj qoyulur və bunu oxucu üçün edən 40-45 yaşlı Əli, Vəli adlı yazar yox, 71  yaşlı, titulu ustad  Sabir Rüstəmxanlı  edir.

Bu, sadəcə bir səyahətin verdiyi ziyarət imkanı ola bilər, amma bu yaşda onu beynin səhifələrində, göz yaddaşında  saxlamaq mümkünkən, oxucu üçün hazırlamaq-bütün təfərrüatı, şirinliyi ilə- bu, artıq jurnalistikadır və Sabir Rüstəmxanlı yerindən tərpənib, fakt arxasınca getməyə ərinən yeni imzaları, yekələnib kabinet yaradıcılığını seçənləri, həm də fiziki sarıdan bu ağır işi öz “boy”unun ölçüsü saymayan peşəkar qismi də utandıra bilər, utandırır da, əslində...    

Heç kəs Hacı Zaminə köşələr yazma, ya da “parelel tədbirlərə də get” deyə bilməz, seçim ixtiyarı onundur. 

Amma bu da var ki, onun getdiyi mətbuat konfranslarında Əli İnsanov, Səfər Əbiyev  bir nazir  olaraq  medianın gözünə ehtiyatla kül üfürə bilirdi; hazırlıqlı olurdu tərs reaksiyaya.    

Əli Əhmədov, Anar Cəbrayıllı, Vüqar Bayramovun olduğu iqtisadi tədbirlərdə nazir(lər)in ürəyi açılırdı-səviyyəli, bilgili suallar verən var idi, ona görə.   

Afaqın, Lalənin (keçmiş “Azaqlıq”çılar) qatıldığı tədbirlər şou aləmini ciddiləşirdi; Polad Bülbüloğlu da, Əbülfəs Qarayev də ictimai rəyə daha sanballı açıqlama ötürürdü.

Məlahət Rzayevanın ( “Şərq”çi )  qapısını açdığı yaradıcı adamlar uğurlu bir müsahibə üçün daxili dünyasını, ilginc ictimai baxışlarını  ortaya tökürdü.  

 Rauf Arifoğlu yazanda, cəmiyyətə çox şey çatdırır, mediaya peşə baxımından çox şey öyrədə bilirdi. İndi o da yazmır. Yuxarıdakı imzalar kimi...    

Estafetin önünə heç bir maneə qoymaq olmaz. Köhnələr  öz əlləri ilə ötürməsələr də, yenilər onu köhnələrin əllərindən təhvil alacaq mütləq. 

Diletantlığı isə bir müddət bağışlamaq olar, illər sonra naşı kimi qalmaq, xam kimi görünmək bağışlanmaz, peşə gözdən düşər, çünki. 
 

Dövlət qurumlarındakı mətbuat konfranslarında illərin yetişdirə bilmədiyi jurnalistlərə çarəsizlikdən suallar paylanırsa, bu, mətbuat adına utancdır. Bu utanclıqda yeri görünən nə qədər imza var-yuxarıda sadaladığım kimi...

Ən yeni nəsil, jurnalistikanın prinsip, tələb və şərtlərini bir kənara qoyaraq, fakta, hadisəyə yeni yanaşma “icad” edib:  olaya, prosesə, şəxsiyyətə yaxınlaşarkən, bilgisiz olmaq.   Sonucda sual verə bilməmək, faktı dəqiqləşdirməmək   kimi bir mənzərə.

Bu,  yenilərin qüsuru kimi dillərə düşsə də, ümumən jurnalistikanın səviyyəsini anladır. 

Jurnalistika faktın başında, hadisənin mərkəzində deyil, olay yerindən, sübutlardan kənarda, masalar arxasında “inkişaf” edirsə, xəbəri tapmaq da, yazmaq da ovuc içinə düşürsə, ünsiyyət göz-gözə deyil, kiçik bir qurğunun simli, simsiz tellərindən yaranırsa, hadisə yerindən müxbir vəzifəsini adi bir yoldan ötənin əl telefonundakı kamera görürsə,  bu, sənəti  bəsitləşməyə, qürub çağına  aparan bir haldır.     

Janrların ölməməsi bu işlə məşğul olanın zəhmətinə, peşəkarlığına, sevgisinə bağlıdır. Əvəzində janr özü də jurnalist olmaq istəyənə çox şeylər qaytarır: onu tanıdır, özünə inamlı edir. Ona görə də ədəbiyyat, publisistika sahəsi istisna olmaqla, jurnalistikaya uğurlu imzalar çətinliklə daxil olur və mətbuat konfransları nazirlərin, komitə sədrlərinin monoloquna çevrilir.   

Birisi zamanında canlı ünsiyyətdən yoğrulan şirin, axıcı, dolğun, iti, məzmunlu bir müsahibə ilə yaddaşlarda özünə yer qazanıb. Birisi hadisə yerindən hazırladığı mükəmməl  reportajlarla.

Daha başqası analitik təfəkkürün gücündən süzülüb gələn təhlil yazılarla.

Qeyriləri xəbəri əldə etmək, onu çəkici hazırlayıb oxucuya çatdırmaqla.

Yenilərlə gələn və bərkiyən yaramaz “yaradıcılıq” ənənəsini qəbul etməyib, bədbinləşənlər peşəkarlıq mərhələsini vaxtilə keçə bilmiş insanlardır.     

Amma bir şey aydındır ki,  tənbəllikdən, pulsuzluqdan, vəzifə karyerası, inzibatçı olmaq  arxasınca qaçmaqdan, yəni, bizim müxtəlif istək və bəhanələrimizdən meydan boş qalır.

Meydan boş qalanda isə oraya xamlar, naşılar toplaşır.

Tək köşə yaradıcılığı ilə məhdudlaşıb, reportaji, müsahibəni, xəbəri, mətbuat konfranslarını “bizlik deyil”,- deyib qaçsaq,  Sabir Rüstəmxanlının jurnalistika həvəsindən, bu yaşdakı reportaj qoçaqlığından utanmasaq,  pessimizm bizim içimizdə uzun bir yol gedəcək. 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 32 mini ötüb 24 Oktyabr 2020, 14:58 ABŞ-da döyüş təyyarəsi qəzaya uğrayıb 24 Oktyabr 2020, 14:50 Adil Qeybulla: "Məğlubiyyət ermənilərə güclü psixoloji təsir edir" 24 Oktyabr 2020, 14:42 Təhsil naziri erməni terrorunun qurbanı olan şagirdlərdən YAZDI 24 Oktyabr 2020, 14:35 Dağlıq Qarabağda referendum heç vaxt olmayacaq 24 Oktyabr 2020, 14:27 Şəmkirdə yaşayan erməni qadın danışdı - VİDEO 24 Oktyabr 2020, 14:20 Xilaskar ƏSGƏRİM 24 Oktyabr 2020, 14:13 Ermənistandan Laçın və Qubadlı raket atəşinə tutulur - Müdafiə Nazirliyi 24 Oktyabr 2020, 14:06 “Çəkilən videoları yaymaq əvəzinə Müdafiə Nazirliyinə təhvil vermək daha faydalıdır” - Deputat    24 Oktyabr 2020, 14:00 Düşməndən növbəti etiraf: “Azərbaycandan çox geri qalmışıq” 24 Oktyabr 2020, 13:55 Yaponiya noyabrda təxirə salınan olimpiadaların bilet pulunu qaytara bilər 24 Oktyabr 2020, 13:50 Bakıda mənzildən 30 min manatlıq oğurluq olub 24 Oktyabr 2020, 13:42 Əkrəm İmamoğlu koronavirusa yoluxub 24 Oktyabr 2020, 13:35 Azərbaycan nefti yenidən ucuzlaşdı 24 Oktyabr 2020, 13:29 Düşmən terroru nəticəsində 8 şagird həlak olub, 16-sı yaralanıb 24 Oktyabr 2020, 13:22 Goranboyda evin həyətinə düşüb partlamayan erməni raketi - FOTO 24 Oktyabr 2020, 13:15 “Ermənistan Azərbaycan torpaqlarının qanunsuz işğalına son qoymalıdır” - Türkiyə MN 24 Oktyabr 2020, 13:07 Biz Şuşanı da dezinfeksiya etməyə hazırıq - FOTO   24 Oktyabr 2020, 13:00 Çili mətbuatında ermənilərin Kəlbəcərdə soydaşlarımıza yaşatdıqları faciədən bəhs edilib 24 Oktyabr 2020, 12:55 Ön cəbhədə döyüşən əsgərin avtomobil arzusu gerçəkləşdirildi - FOTO/VİDEO 24 Oktyabr 2020, 12:48 Azərbaycanlılar “Guardian” nəşrinin binası qarşısında aksiya keçirib 24 Oktyabr 2020, 12:42 Qırğızıstanda prezident seçkilərinin tarixi açıqlandı 24 Oktyabr 2020, 12:36 Bakıda onlayn yolla narkotik satan qadın saxlanıldı 24 Oktyabr 2020, 12:29 Rusiya vətəndaşı Gəncədə erməni terrorunun qurbanı oldu - FOTO 24 Oktyabr 2020, 12:22 Məhkəmə Eldar Həsənovla bağlı qərar verdi 24 Oktyabr 2020, 12:16 Hikmət Hacıyev: “İşğal olunmuş ərazilərdə yaşayan mülki insanları hərbi obyektlərdən kənar durmağa çağırırıq” 24 Oktyabr 2020, 12:11 Sabahın hava PROQNOZU 24 Oktyabr 2020, 12:05 Oktyabr ayı üzrə bütün müavinət, təqaüd və kompensasiyalar ödənilib 24 Oktyabr 2020, 12:00 “Gəncəyə edilən hücumlara görə onlar məsuliyyət daşıyacaqlar” - Prezident  24 Oktyabr 2020, 11:54 Avtobuslarda sıxlıq vətəndaşlara hansı çətinlikləri yaradır? - SORĞU 24 Oktyabr 2020, 11:47 Ermənistanda son sutkada 2 213 nəfər virusa yoluxub - 12 nəfər ölüb 24 Oktyabr 2020, 11:40 Gorusdan Qubadlı rayonu artilleriya atəşinə tutulur - Müdafiə Nazirliyi 24 Oktyabr 2020, 11:33 Gəncədə raket atəşi nəticəsində yaralananlardan daha biri vəfat etdi 24 Oktyabr 2020, 11:30 Ermənistanın raket atəşi nəticəsində 16 yaşlı mülki vətəndaş həlak oldu 24 Oktyabr 2020, 11:26 Düşmən Naftalan və Tərtəri “YARS”la atəşə tutur - Müdafiə Nazirliyi 24 Oktyabr 2020, 11:22