16 Noyabr 2017, 14:42 | Ana Səhifə - Yazılar - ...Sabir Rüstəmxanlıdan utanmaq
...Sabir Rüstəmxanlıdan utanmaq

 Vəfa Allahverdiyeva 

Jurnalistikadan tanıdığımız, bu aralar orda-burda rast gəldiyimiz  köhnə imzaların çoxunun düşüncələrində dərin bir pessimizm var.  

İrəliləmiş yaşında əməlli-başlı bir iş, maaş, qonorar olmadığına, həm də artan qeyri-peşəkarlığın sənəti uçuruma gətirib çıxarmasına kəskin kədər ifadə olunur.   

İşimizin hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyətindən də vacib və qüsuru olan hər sahənin, nüfuzlu hər kəsin canına qorxu salan bir funksiyanı daşıdığı dönəmlər var idi.  

Statusu olan insan ictimai rəyin mühakiməsinə  bizim peşənin tənqidi ritorikası ilə verilirdi.

İctimai rəyin dilinə düşməksə hüquqi elitanın mühakiməsinə verilməkdən çox ağır bir aqibətdir.   
  

Qələm hüquqa uduzub; o qorxunu, o çəkinmə hissini naqisliyə səbəb olanların içinə sala bilmir.

Hörmətini  itirib, çünki.

Kükrəyə bilmir; coşğun ola bilmir.

Hər gün bir az da fağırlaşır. Pessimizmin kökündəki budur.  

Ortada professionallıq deyilən bir şeyin qalmaması da bədbinləşmə üçün ciddi əsasdır.   

“Qurd” kimi imzalar jurnalistikadan vəzifəyə keçid axtarışına başlarkən, çeşidli nədənlərdən küsüb, bezib, yorulub bir qırağa çəkilərkən, söz meydanına güclü olmaq, peşəkar formalaşmaq prinsipi ilə yox, baş girləmək hədəfsizliyi ilə bir yığın imza axışdı, onların içərisində isə yalnız ədəbi və publisistik istedadı olanlar özlərini təsdiqləyə bildilər.

Söz yox ki, insan bəlli bir yaşdan sonra, fiziksəl səbəblərdən reportyor ola bilmir; yollara düşüb, payi-piyada müsahibə arxasınca getməyə psixoloji komplekslər keçirir; xəbər jurnalistikasını öz “boy”u, təcrübəsi üçün dar sayır; geniş arenalara, yüksək pillələrə can atır.  

Amma jurnalistikada belə bir məcburiyyət, şərt, yaş çərçivəsi, başqa tələblər  varmı...yoxdur...

Təqaüd çağında da əlində diktafon, mikrofon olması təbii. Yetər ki, sənətin romantikası azalmasın.

Az qonorara işləsən də, yaradıcılığa düşkünlük itməsin.

Yoxsa ki, pul heç yerdə yoxdur, indi. Hətta babat bir vəzifə də karlı pul vəd etmir, bu saat...    

...Türkiyənin Şanlıurfası qarış-qarış gəzilir, bölgə əməlli araşdırılır,  ortaya maraqlı, uzun bir reportaj qoyulur və bunu oxucu üçün edən 40-45 yaşlı Əli, Vəli adlı yazar yox, 71  yaşlı, titulu ustad  Sabir Rüstəmxanlı  edir.

Bu, sadəcə bir səyahətin verdiyi ziyarət imkanı ola bilər, amma bu yaşda onu beynin səhifələrində, göz yaddaşında  saxlamaq mümkünkən, oxucu üçün hazırlamaq-bütün təfərrüatı, şirinliyi ilə- bu, artıq jurnalistikadır və Sabir Rüstəmxanlı yerindən tərpənib, fakt arxasınca getməyə ərinən yeni imzaları, yekələnib kabinet yaradıcılığını seçənləri, həm də fiziki sarıdan bu ağır işi öz “boy”unun ölçüsü saymayan peşəkar qismi də utandıra bilər, utandırır da, əslində...    

Heç kəs Hacı Zaminə köşələr yazma, ya da “parelel tədbirlərə də get” deyə bilməz, seçim ixtiyarı onundur. 

Amma bu da var ki, onun getdiyi mətbuat konfranslarında Əli İnsanov, Səfər Əbiyev  bir nazir  olaraq  medianın gözünə ehtiyatla kül üfürə bilirdi; hazırlıqlı olurdu tərs reaksiyaya.    

Əli Əhmədov, Anar Cəbrayıllı, Vüqar Bayramovun olduğu iqtisadi tədbirlərdə nazir(lər)in ürəyi açılırdı-səviyyəli, bilgili suallar verən var idi, ona görə.   

Afaqın, Lalənin (keçmiş “Azaqlıq”çılar) qatıldığı tədbirlər şou aləmini ciddiləşirdi; Polad Bülbüloğlu da, Əbülfəs Qarayev də ictimai rəyə daha sanballı açıqlama ötürürdü.

Məlahət Rzayevanın ( “Şərq”çi )  qapısını açdığı yaradıcı adamlar uğurlu bir müsahibə üçün daxili dünyasını, ilginc ictimai baxışlarını  ortaya tökürdü.  

 Rauf Arifoğlu yazanda, cəmiyyətə çox şey çatdırır, mediaya peşə baxımından çox şey öyrədə bilirdi. İndi o da yazmır. Yuxarıdakı imzalar kimi...    

Estafetin önünə heç bir maneə qoymaq olmaz. Köhnələr  öz əlləri ilə ötürməsələr də, yenilər onu köhnələrin əllərindən təhvil alacaq mütləq. 

Diletantlığı isə bir müddət bağışlamaq olar, illər sonra naşı kimi qalmaq, xam kimi görünmək bağışlanmaz, peşə gözdən düşər, çünki. 
 

Dövlət qurumlarındakı mətbuat konfranslarında illərin yetişdirə bilmədiyi jurnalistlərə çarəsizlikdən suallar paylanırsa, bu, mətbuat adına utancdır. Bu utanclıqda yeri görünən nə qədər imza var-yuxarıda sadaladığım kimi...

Ən yeni nəsil, jurnalistikanın prinsip, tələb və şərtlərini bir kənara qoyaraq, fakta, hadisəyə yeni yanaşma “icad” edib:  olaya, prosesə, şəxsiyyətə yaxınlaşarkən, bilgisiz olmaq.   Sonucda sual verə bilməmək, faktı dəqiqləşdirməmək   kimi bir mənzərə.

Bu,  yenilərin qüsuru kimi dillərə düşsə də, ümumən jurnalistikanın səviyyəsini anladır. 

Jurnalistika faktın başında, hadisənin mərkəzində deyil, olay yerindən, sübutlardan kənarda, masalar arxasında “inkişaf” edirsə, xəbəri tapmaq da, yazmaq da ovuc içinə düşürsə, ünsiyyət göz-gözə deyil, kiçik bir qurğunun simli, simsiz tellərindən yaranırsa, hadisə yerindən müxbir vəzifəsini adi bir yoldan ötənin əl telefonundakı kamera görürsə,  bu, sənəti  bəsitləşməyə, qürub çağına  aparan bir haldır.     

Janrların ölməməsi bu işlə məşğul olanın zəhmətinə, peşəkarlığına, sevgisinə bağlıdır. Əvəzində janr özü də jurnalist olmaq istəyənə çox şeylər qaytarır: onu tanıdır, özünə inamlı edir. Ona görə də ədəbiyyat, publisistika sahəsi istisna olmaqla, jurnalistikaya uğurlu imzalar çətinliklə daxil olur və mətbuat konfransları nazirlərin, komitə sədrlərinin monoloquna çevrilir.   

Birisi zamanında canlı ünsiyyətdən yoğrulan şirin, axıcı, dolğun, iti, məzmunlu bir müsahibə ilə yaddaşlarda özünə yer qazanıb. Birisi hadisə yerindən hazırladığı mükəmməl  reportajlarla.

Daha başqası analitik təfəkkürün gücündən süzülüb gələn təhlil yazılarla.

Qeyriləri xəbəri əldə etmək, onu çəkici hazırlayıb oxucuya çatdırmaqla.

Yenilərlə gələn və bərkiyən yaramaz “yaradıcılıq” ənənəsini qəbul etməyib, bədbinləşənlər peşəkarlıq mərhələsini vaxtilə keçə bilmiş insanlardır.     

Amma bir şey aydındır ki,  tənbəllikdən, pulsuzluqdan, vəzifə karyerası, inzibatçı olmaq  arxasınca qaçmaqdan, yəni, bizim müxtəlif istək və bəhanələrimizdən meydan boş qalır.

Meydan boş qalanda isə oraya xamlar, naşılar toplaşır.

Tək köşə yaradıcılığı ilə məhdudlaşıb, reportaji, müsahibəni, xəbəri, mətbuat konfranslarını “bizlik deyil”,- deyib qaçsaq,  Sabir Rüstəmxanlının jurnalistika həvəsindən, bu yaşdakı reportaj qoçaqlığından utanmasaq,  pessimizm bizim içimizdə uzun bir yol gedəcək. 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Co Baydenin Administrasiyası Azərbaycanda hansı partiyanı tanıyır... 25 Yanvar 2021, 16:48 ABŞ səfiri Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə çağırıldı 25 Yanvar 2021, 16:38 Bu səfər o qədər də Zərif deyil... - ŞƏRH 25 Yanvar 2021, 16:32 Şəhid ailələri və qazilər 5 ilə mənzillə təmin olunacaqlar - RƏSMİ 25 Yanvar 2021, 16:29 “Böyük İyirmilik” sammiti Azərbaycana  yeni investisiya imkanları yaradacaq 25 Yanvar 2021, 16:23 Nazirlikdən qar uçqunu ilə bağlı əhaliyə müraciət - VİDEO 25 Yanvar 2021, 16:11 Putinə gizli sarayı ilə bağlı sual verildi: “Mənə məxsus deyil” 25 Yanvar 2021, 16:05 Rəsmi Bakı rusiyalı deputatın adını “qara siyahı”ya saldı 25 Yanvar 2021, 16:04 AŞPA erməni deputatların diversant-terrorçularla bağlı təklifini rədd etdi 25 Yanvar 2021, 15:58 İranın nüvə proqramı təhlükədirmi?.. - TƏHLİL 25 Yanvar 2021, 15:52 Mehriban Əliyeva yenidən Gimnastika Federasiyasının prezidenti seçildi 25 Yanvar 2021, 15:47 30 prokurorluq işçisi CƏZALANDIRILIB 25 Yanvar 2021, 15:42 Lavrovla Zərif Qarabağı müzakirə edəcək 25 Yanvar 2021, 15:36 Türkiyədə 80 yaşdan yuxarı şəxslərin vaksinasiyasına başlanıldı 25 Yanvar 2021, 15:30 AŞPA-ya yeni prezident seçildi 25 Yanvar 2021, 15:25 SOCAR-ın maliyyə işlərini nəzarətdə saxlamağa ehtiyac var - Deputat 25 Yanvar 2021, 15:21 Öldürülən dənizçinin cənazəsi tezliklə Azərbaycana göndəriləcək - Çavuşoğlu 25 Yanvar 2021, 15:16 Baş Prokurorluq xaricdə gizlənmiş 30 nəfərin ekstradisiyasına nail olub 25 Yanvar 2021, 15:11 Naftalanda COVID-19-a qarşı vaksinasiyaya başlanılıb - FOTO 25 Yanvar 2021, 15:06 Masallının baş həkimi belə həbs edilib - VİDEO 25 Yanvar 2021, 15:01 Azərbaycan Livana NOTA VERİB 25 Yanvar 2021, 14:56 Azərbaycan xalqına qarşı müharibə cinayəti törədənlər AXTARIŞA VERİLİB 25 Yanvar 2021, 14:45 Koçaryan siyasətə qayıdır - Baş nazir olmaq İSTƏYİR 25 Yanvar 2021, 14:42 Komitə sədri gördüyü işlərdən danışdı 25 Yanvar 2021, 14:38 Azərbaycan və Türkiyə “feyk-nyus”larla birgə mübarizə aparacaq 25 Yanvar 2021, 14:33 “Ümidvaram ki, tezliklə çay üzərindən yeni körpünün təməli qoyulacaq” 25 Yanvar 2021, 14:28 “Sizin təklifinizə uyğun olaraq, 6 ölkəni ziyarət edəcəyəm” -  Cavad Zərif 25 Yanvar 2021, 14:22 “AzerGold” ölkə iqtisadiyyatına 187 milyon manat vəsait cəlb edib 25 Yanvar 2021, 14:16 Prezident müharibə əlilləri və şəhid ailələri ilə bağlı sərəncam İMZALADI 25 Yanvar 2021, 14:10 Bakıda evdən 2 600 manatlıq oğurluq edildi 25 Yanvar 2021, 14:04 Baş həkim bu əməllərinə görə həbs edilib 25 Yanvar 2021, 13:58 İrfan Sapmaz illər sonra xəbər müxbirliyinə QAYITDI 25 Yanvar 2021, 13:54 Milli Məclisin komitəsi Qarabağda İCLAS KEÇİRƏCƏK 25 Yanvar 2021, 13:50 Ermənistan diaspor dayağını necə itirib? 25 Yanvar 2021, 13:47 Azərbaycanda 281 vəzifəli şəxsin işi məhkəmələrə göndərilib 25 Yanvar 2021, 13:43