2 Dekabr 2020, 10:34 | Ana Səhifə - Yazılar - Qarabağ müharibəsi... revanş olmayacaq
Qarabağ müharibəsi... revanş olmayacaq

Qəzənfər Həmidoğlu

30 illik savaşın sonu: ermənidə nə şans qaldı, nə resurs...


"Hər hansı müharibə ilk 30 günü ərzində populyar olur". Amerikanın görkəmli tarixçi-intellektualı Artur Meyer Şlezinger belə hesab edirdi.


Müharibə fəlsəfi və siyasi aspektləri ilə əcaib fenomendir. Salvador Dalinin "Hərbin üzü" (isp. La Cara de la Guerra) adlı məşhur rəsmi var. Dəhşətin tablosudur: ölü kəlləsi, kəllənin göz və ağız boşluqlarında kəllələr, onlarında içində də kəllələr...


Artur Nevill Çemberlen insan faktoru baxımdan hesab edirdi ki, "müharibədə qaliblər yox, yalnız məğlublar olur". Maraqlıdır ki, İkinci Dünya müharibəsi Çemberlen Böyük Britaniyanın baş naziri (1937-1940) olarkən başlamışdı, tarixin ən qanlı hərbinə aparan yolun Hitler və Stalinlə yanaşı, London da iştirakçısı idi...


Səngərin, cəbhənin hansı tərəfində - udan, yoxsa uduzan tərəfdə olmaq təbii ki, önəmlidir, daha vacib və güclü şərt isə qan-can itkisində ruhən ölməməkdir. Ruhun qırıldısa, savaş bitdi.


Corc Oruellin qəribə tezisi var: "Müharibəni daha tez bitirməyin yolu - onu uduzmaqdır"...


30 il əvvəl hərbi biz başlatmadıq, 26 il sülhə ümid bağladıq. Amma milli düşüncədə müharibəni bitirmədik. Biz ədalət naminə savaş apardıq, tökülən qanın məsuliyyəti birbaşa Ermənistanın, havadarlarının, beynəlxalq vasitəçilərin üzərindədir.


Şlezingerin tezisinə rəğmən, İkinci Qarabağ müharibəsi 44 günə populyarlığını tükətmədi. Azərbaycan insanı və əsgəri dünyaya əzmini-gücünü göstərdi.


2020-ci il müharibəsi və 44 günlük hərb ilk gündən ümummilli anlam daşıdi: Vətənin bir parçasını xilas etməli, milli-mənəvi dəyərimizi - qürurumuzu dirçətməli idik.


Bu fonda İkinci Qarabağ savaşı Vətən müharibəsinə çevrildi. Belə yüksək statusu xalq verir, siyasətə-ideologiyaya ehtiyac hiss etmədən...


Müharibə nəticəsi baxımından elədir ki, ya sən (cəmiyyət) ondan keçirsən, ya da o, səndən keçir. 1991-1993-cü illərdə müharibə bizdən keçdi, çox şeyimizi aldı-apardı, viran qoydu.


2020-ci ilin payızında bu dəfə biz müharibədən keçdik, itirdiklərimizi qaytardıq, düşməni viran etdik...


Amma Birinci Qarabağ müharibəsinin fəlakətində ruhumuz ölmədi, inamımız qırılmadı. Dedik ki, "döyüşü uduzduq, müharibəni mütləq udarıq".


Və udduq, 30 illik savaşı bitirdik. Bəzi detallar qaldı, amma onlar artıq siyasətin problemidir, gec-tez Xankəndi, Xocalı və s. məsələlər yerbəyer olacaq, rus faktoruna da çarə tapılacaq.


Ermənini tanıyırıq, revanşa cəhd və ümidləri davam edəcək. Amma Azərbaycan XX əsrin 20-ci və 90-cı illərdəki Azərbaycan deyil, tarixdən dərslərini alıb, revanşa imkan verməməlidir. Geosiyasi güclərin maşa kimi istifadə etdikləri İrəvanın indilik revanş üçün resursları yoxdur.


Regiondakı geosiyasi tendensiyalar ondan xəbər verir ki, Rusiya Cənubi Qafqazdan sıxışdırılsa, Ermənistan qonşularından asılı dövlətə çevriləcək.


Ermənistan prezidentinin keçmiş baş müşaviri Jirayr Liparityan öz xalqının taleyinə, şansına belə diaqnoz qoyur: "Nə deyilməsindən asılı olmayaraq, biz tarixən məğlub olmağa öyrəşmişik və qələbələrə həsrətik".


Təbii ki, erməni yenə peşmandır: "Hətta Birinci Qarabağ müharibəsindəki qələbəmizi də məğlubiyyətə çevirə bildik. Biz arzularımız, mümkünsüz olan istəklərin ardınca getdik və əldə saxlaya biləcəyimiz şeyləri də itirdik”.


Ermənilərin bu ruh halı ilə nəinki yaxın, ortamüddətli perspektiv üçün də revanş şansı sıfıra yaxın görünür. Amma tale bizə elə "xortlanan və 
xortladılan" qonşu bəxş edib ki, başımızın çarəsi üçün uzaq perspektivi də proqnozlaşdırmalı, plan-proqram hazırlamalıylq.

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Ermənilərin Xocavənddə cəsəd axtarışı nəticə vermədi 12 Aprel 2021, 11:19 MTRŞ-nin üzvü ürək tutmasından ÖLDÜ 12 Aprel 2021, 11:13 Pensiya alanlara ŞAD XƏBƏR 12 Aprel 2021, 11:08 “YAŞAT” fondu mühüm humanitar missiyanı yerinə yetirir 12 Aprel 2021, 11:04 Aşıq Ələsgərin 200 illiyinə həsr olunmuş virtual konfrans keçirilib 12 Aprel 2021, 11:00 Səhhətinə görə Türkiyəyə gedən Vahid Əhmədov DANIŞDI: “Müalicə davam edir” 12 Aprel 2021, 10:57 Bakıda avtomat satan şəxs tutuldu - FOTO 12 Aprel 2021, 10:52 Milli Qəhrəmanın anası koronavirusdan vəfat etdi - FOTO 12 Aprel 2021, 10:47 Həkimdən peyvənd olunanlara vacib MƏSLƏHƏT: “Çalışıb bunları edin!” 12 Aprel 2021, 10:41 Elektrik dirəyindən yıxılaraq ÖLDÜ 12 Aprel 2021, 10:39 Milli Konservatoriyada dərslər DAYANDIRILDI 12 Aprel 2021, 10:37 Yas mərasimində iştirak edən 5 nəfər məsuliyyətə cəlb olundu 12 Aprel 2021, 10:32 Sərhədsiz xeyirxahlıq və yaxşılıqlar sahibi - Sərhəd Qasımov 12 Aprel 2021, 10:27 Daha bir həkim koronavirusdan vəfat etdi 12 Aprel 2021, 10:22 Yevlax və Sabirabadda toy edənlər CƏRİMƏLƏNDİ 12 Aprel 2021, 10:17 Ötən gün 17 COVID-19 xəstəsi SAXLANILDI 12 Aprel 2021, 10:12 Deputat turizm mövsümü ilə bağlı qaydalara dəyişiklik İSTƏDİ 12 Aprel 2021, 10:06 Marketə çörək almağa gedən koronavirus xəstəsi YAXALANDI 12 Aprel 2021, 10:00 “Respublika” qəzetinə baş redaktor təyin olundu 12 Aprel 2021, 09:55 Lənkəranın məşhur restoranlarında toy edənlər CƏRİMƏLƏNDİ 12 Aprel 2021, 09:49 Polisin işi artıb: toy mərasimləri ara vermir 12 Aprel 2021, 09:44 Neft yenidən bahalaşdı 12 Aprel 2021, 09:40 Ronaldo bu dəfə formasını yerə atdı 12 Aprel 2021, 09:34 “Bu yaşımda saçım ağarmasaydı, xəcalətimdən cəmiyyət içinə çıxa bilməzdim” - Fəzail İbrahimli 12 Aprel 2021, 09:28 Qarabağ məsələsi Gürcüstan parlamentində 12 Aprel 2021, 09:24 “Şuşa” restoranında toy edənlər CƏRİMƏLƏNDİ 12 Aprel 2021, 09:21 Manatın xarici valyutalara qarşı MƏZƏNNƏSİ 12 Aprel 2021, 09:18 Bakıda istirahət mərkəzində YANĞIN 12 Aprel 2021, 09:13 Beynəlxalq reytinq agentliyi SOCAR-ın reytinqini təsdiqlədi: “Mənfi” 12 Aprel 2021, 09:10 Dünyanı silkələyən SƏYAHƏT - Adi fəhlə oğlu necə məşhurlaşdı... 12 Aprel 2021, 09:06 Azərbaycanın ən uzun asma körpüsü tikilir - FOTO 12 Aprel 2021, 09:00 Bakıda avtomobilə silahla atəş açılıb - FOTOLAR 12 Aprel 2021, 08:37 Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 136 milyonu ÖTDÜ 12 Aprel 2021, 08:30 Balakəndə gecə nişan mərasimi keçirənləri polis YAXALADI 12 Aprel 2021, 08:25 Bakıda azyaşlı bağlı qapı arxasında qalıb 12 Aprel 2021, 08:20