11 İyun 2021, 09:34 | Ana Səhifə - Yazılar - Dədə Qorqud və keçmişimiz…
Dədə Qorqud və keçmişimiz…

Vasif İsmayıl

Çoxunuz “Dədə Qorqud dastanı”nı filmdən bilirsiniz. Amma mən originalını və çağdaş dilimizə düzəlişini dəfələrlə oxumuşam. “Dedi” yerinə “Aydır” yazmaqdan başqa elə də fərq yoxdur. Dilimiz əsrlərə dirənir və dayanır.

Axır vaxtlar Skandinaviya dastanlarına, uşaqlığıma dönmüşəm. Hekayələr, süjetlər eynidir, bircə “ Dədə Qorqud”da tanrılar yoxdur. Skandinaviyada isə tanrılar var.

Dastanımızı müsəlman (Osmanlı sarayı katibləri) yazıb deyə. Dastandan xeyli hissəni itirmişik. Tanrıar hissəsini. Tanrı, Humay, Dəmirdağ, Ağrıdağ hissəsini. Dədə Qorqud məsələn, Qazılıq dağından bəhs edir. Qazıllq dağı kişidir, qadınlar ona baxanda yaşmaqlanırmışlar.

Mənim babam Binnət çoban idi. Canavar onun düşməni idi, neçə dəfə canavarla üz-üzə gəlmiş, çomağı ilə özünü qorumuşdu.
Qorxusuz adam idi. Qayış kimi arıq və qayış kimi möhkəm.

Amma qurd deyəndə mütləq hörmətlə danışardı. Halbuki, eyni heyvandır. “Canavar” deyəndə söyər, “qurd” deyəndə məğrurcasıma susardı. Çoxunuz bilməz.

Çoxunuz bilməz, Qarabağda qurban deyə xoruz kəsirdilər dünənə qədər. Hətta ölkə başçısı Ağdamda bünövrədən əvvəl dağdağan ağacı əkdi. Müqəddəsdir o ağac. Humay ananın timsalıdır sanki. Uşaq vaxtı illərlə dağdağandan qolbağ taxmışam. Artıq məktəbə gedəndə utandım. Başqa uşaqlar qolunda budaq gəzdirmirdilər deyə. Amma çoxunuz bilməz.

Qarğaları sevərdik. Babam qanadı qırıq qarğa gətirmişdi evə. Mən oynayım deyə. Belə baxanda ziyankar quşdur, cücə zad daşıyırdı, amma qıymamışdı ona. Quş da qanadı sağalanda uçdu getdi. Beş yaşım var idi. Mən isə o quşla xəyallar qururdum. Qarğa Skandinaviya tanrısı Odin-in (bəli, rusların odin-bir sözü oradan gəlir) xəbərçisi, müqəddəs heyvan idi.

Dədə Qorqud ciddi mirasdır. Sizə bir hekayə də danışım, sonra dağılışaq. Tofiq Yaqublunun yaxın qohumu Arif Acal danışmışdı. “Dədə Qorqud” filminin ssenariyası ədəbiyyat institutunda ciddi tənqidə məruz qalmışdı. Amma sonra buraxdılar, icazə verdilər. Filmin ssenariyasına görə, Qıpçaq Məlik haqsız idi, düşmən idi. Dastana görə isə Qıpçaq Məlik haqlı idi. Qazan xan isə haqsız.

Anar doğru düşünmüşdü. Sovetin senzurasından ancaq türkün türkə düşmənçiliyi keçə bilərdi. O da dastanı film şəklində geniş kütləyə yaymaq üçün belə saxtakarlığa getmişdi - Qıpçaq Məliyi düşmən, Qazan xanı qəhrəman etmişdi. Ədəbiyyat institutunda bunu anladıqları üçün Mahaçqaladakı senzora müsbət rəy göndərdilər.

Buradan çıxan nəticələr:

-Öz əsərinizi vaxtında özünüz yazın

-Siyasət gələcək üçün məqsəd güdən keçmişin qumarıdır. Siyasətdə qumarbaz olun

-Zəif vaxtı sakit, güclü ikən Oğuz elində toy qurun, şənlik edin

-Hər məsəlınin kökünü öyrənməyə çalışın.

 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Oktyabrdan tələbə kreditlərinin verilməsinə başlanacaq 17 Sentyabr 2021, 11:21 Ermənistanın müşahidəçi, Azərbaycanın partnyor olduğu təşkilat iclas keçirir 17 Sentyabr 2021, 11:19 Bakıda "Nizami Gəncəvi ili"nə həsr olunmuş konfrans keçiriləcək - FOTOLAR 17 Sentyabr 2021, 11:15 Qarabağın dirçəlişində sənin də töhfən olsun 17 Sentyabr 2021, 11:10 Qurban Qurbanovun hərəkətində nə qəbahət var? - Deputat YAZDI 17 Sentyabr 2021, 11:08 Azərbaycanlı Baş katib Rusiyada seçkiləri müşahidə edəcək 17 Sentyabr 2021, 11:05 AccessBank tender elan etdi 17 Sentyabr 2021, 11:00 Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 3 metrdən çox olub - Faktiki hava 17 Sentyabr 2021, 10:57 Ermənilər Mariya Zaxarovadan istədiklərini ala bilmədilər 17 Sentyabr 2021, 10:56 Müştərilərə qəlyan təklif edən istirahət mərkəzi aşkarlandı 17 Sentyabr 2021, 10:50 Dünyanın ən nüfuzlu biznes reytinqi ləğv edildi - Səbəblərdən biri Azərbaycandır 17 Sentyabr 2021, 10:44 ADU-da “Neftçilər günü” ilə bağlı mühazirə təşkil edildi 17 Sentyabr 2021, 10:40 DYP-dən həftəsonu sərnişin daşıyanlara XƏBƏRDARLIQ 17 Sentyabr 2021, 10:36 Rusiya Azərbaycana taxta ixracını dayandırdı 17 Sentyabr 2021, 10:32 Səyyad Əlizadə ECMO aparatına qoşuldu 17 Sentyabr 2021, 10:30 Pakistan Prezidenti azərbaycanlı səfirin etimadnaməsini qəbul etdi - FOTO 17 Sentyabr 2021, 10:25 Polis Akademiyasına bu il qəbul olunanların sayı AÇIQLANDI 17 Sentyabr 2021, 10:19 Azərbaycanda tanınmış alim vəfat etdi - FOTO 17 Sentyabr 2021, 10:13 Paşinyan Rəisi ilə Gorus-Qafan yolunu MÜZAKİRƏ ETDİ 17 Sentyabr 2021, 10:12 Azərbaycanlı kriminal avtoritet müğənni ilə evləndi - FOTO 17 Sentyabr 2021, 10:06 Nazir Təhlükəsizlik Xidmətinə yeni rəis TƏYİN ETDİ 17 Sentyabr 2021, 10:05 KTMT-da sədrlik Ermənistana nə verəcək? 17 Sentyabr 2021, 10:03 Hərbi qulluqçularla görüşlərə məhdudiyyət qoyulub - DSX 17 Sentyabr 2021, 10:00 Füzulidə narkotik satanlar saxlanılıb 17 Sentyabr 2021, 09:55 Naftalanda reydlər davam etdirilir - FOTOLAR 17 Sentyabr 2021, 09:50 Ərdoğandan yeni TƏYİNAT 17 Sentyabr 2021, 09:44 Qızılağac Milli Parkında qanunsuz ov edənlər saxlanılıb 17 Sentyabr 2021, 09:38 Kapital Bank illik 8%-dən başlayan sərfəli ipoteka krediti təklif edir 17 Sentyabr 2021, 09:32 “Azərişıq”ın əməkdaşını cərəyan vurub öldürdü 17 Sentyabr 2021, 09:26 Neft yenidən ucuzlaşdı 17 Sentyabr 2021, 09:21 Bakının əsas küçə və prospektlərində tıxac var - SİYAHI 17 Sentyabr 2021, 09:16 Avropa və Konfrans liqalarında ilk oyunlar - Bütün NƏTİCƏLƏR 17 Sentyabr 2021, 09:10 MTN generalının cinayət işi icraata verildi 17 Sentyabr 2021, 09:06 Xarici valyutaların manata qarşı məzənnəsi 17 Sentyabr 2021, 09:00 Ermənistan sülh müqaviləsi imzalamağa hazırlaşır? - İDDİA 17 Sentyabr 2021, 08:53
SORĞU Hansı vaksinə etibar edirsiniz?