Այսօր 2026 թվականի սեպտեմբերի 26-ն է:
Բաքվի փողոցներում Formula 1-ի մրցարշավի մեքենաներն են սլանում։ Շարժիչների մռնչյունը խառնվում է քաղաքի ձայնին, նրանց ձայնը աշխարհը դարձնում է Բաքու։
Այս աղմուկի մեջ մեկ այլ ձայն է լսվում՝ ՎԱՂՎԱ ձայնը...
2020 թվականի սեպտեմբերի 26-ից մեզ վեց տարի է բաժանում։ Բայց թվում է, թե այսօր նույն օրն է։ Անցնող ամեն օր մեզ ավելի է մոտեցնում այդ օրվան, ավելի է ստիպում սիրել մեր նահատակներին, ավելի խորն է տալիս մեր հաղթանակի համը, ավելի պարզ է ցույց տալիս Գերագույն գլխավոր հրամանատարի կամքի ուժը։
Ձեզ չգիտեմ, ինձ այս զգացմունքներն են պատում։
Հիշո՞ւմ եք 2020 թվականի սեպտեմբերի 26-ը:
2020 թվականի սեպտեմբերի 26-ին, ինչպե՞ս էր ապրում Ադրբեջանը պատերազմից մեկ օր առաջ:
Միգուցե չենք հիշում, չէ՞ որ այդ օրը չէր սկսվել որպես պատմության մեջ մտնելու օր։ Առավոտ էր բացվել։ Ամեն մեկն իր հոգսի մեջ էր, ոմանք գնում էին աշխատանքի, ոմանք երեխաներին դպրոց էին պատրաստում, ոմանք ընկերների հետ էին հանդիպում, ոմանք էլ վաղվա համար պլաններ էին կազմում։ Ադրբեջանը իր սովորական օրն էր ապրում։ Բացառությամբ լուրերի, ոչ մի բանից տեղյակ չէինք։
Ոչ ոք չգիտեր, որ վաղը ուրիշ վաղը կլինի։ Ոչ ոք չգիտեր, որ սեպտեմբերի 26-ի գիշերը Ադրբեջանը ապրում է 30-ամյա ցավի վերջին գիշերը։
Մենք ոչինչ չգիտեինք...
ՎԱՂԸ կիմանայինք։
ՎԱՂԸ...
Վաղը պատերազմ էր սկսվելու։ Քաջ որդիները նետվելու էին Հայրենիքի պաշտպանությանը։ Վաղը մայրերի սպասելու օրերն էին սկսվելու, հայրերի գիշերները հեռախոսի ձայնից արթնանալու օրերն էին գալու։ Բոլորի աչքերը սևեռվելու էին Գերագույն գլխավոր հրամանատարի ելույթներին։ Վաղը Ադրբեջանը մեկ մարդու պես ոտքի էր կանգնելու։ Վաղը 44 օրվա ընթացքում մեկ ազգի ճակատագիրը նորից էր գրվելու։
Սեպտեմբերի 26-ին դրանցից ոչ մեկը տեղի չէր ունեցել։
Մենք ոչինչ չգիտեինք։
Ի՞նչ էր սեպտեմբերի 26-ը:
Դա մեր տարածքային ամբողջականությանը տանող պատմության նախորդ օրն էր։ Շուշիի ազատագրման ճանապարհի մեկ օր առաջն էր։ Քելբաջարի ազատագրման բարի լուրը տվող օրվա սկիզբն էր։ Դա այն օրն էր, երբ Խանքենդի վերադարձը, Խոջալուի ազատագրումը, Աղդերայի նորից Ադրբեջանի քարտեզում հայտնվելը ապագայում էր։ Դա այն օրն էր, երբ 30 տարի հայրենիքի կարոտը քաշող մարդկանց սպասումը դեռ չէր ավարտվել։ Դա այն օրն էր, երբ մի սերնդի տարիներով իր մեջ կրած «Արդյո՞ք մենք կկարողանանք վերադառնալ Ղարաբաղ» հարցը դեռ անպատասխան էր մնացել։ Դա այն օրն էր, երբ Ղարաբաղը հիշողություն էր, կարոտ։
Սեպտեմբերի 26-ը իրենից տեղյակ չէր։ Սա էր ճշգրիտը։
Այդ օրը չգիտեր, որ վաղը իր անունը պատմության մեջ կմտնի, մի քանի ժամ հետո Ադրբեջանի ժողովրդի հիշողության մեջ նոր օրացույց կսկսվի։ Չգիտեր, որ «վաղը» բառը այսուհետ իր նախկին իմաստով չի լինի։ Վաղվանից հետո «Ղարաբաղ» ասելիս միայն հիշողությունը չէր խոսելու, ՀԱՂԹԱՆԱԿՆ էր խոսելու...
Այդ օրը Գերագույն գլխավոր հրամանատարը նույնպես լուռ էր...
Ամբողջ պատասխանատվությունը իր ուսերին կրող Գերագույն գլխավոր հրամանատարը այդ օրը հանգիստ էր։ Ոչ ոք չգիտեր, որ վաղը կայացվելիք որոշումը կփոխի միլիոնավոր մարդկանց կյանքի ռիթմը, Ադրբեջանը որպես պետություն կմտնի իր պատմության ամենածանր, բայց ամենապատվաբեր փորձություններից մեկի մեջ։ Շատ տարօրինակ է, երբեմն պատմությունը իր ամենամեծ որոշումներին սպասում է լռությամբ։ Սեպտեմբերի 26-ի լռության մեջ թաքնված էր սեպտեմբերի 27-ի որոտը։
ՎԱՂԸ...
Վաղը քաղաքներում դրոշներ կհայտնվեին։ Մարդիկ հերթ էին կանգնելու զինվորներին ջուր, հաց, հագուստ և ամեն տեսակի օգնություն տանելու համար։ Սոցիալական ցանցերում «Ադրբեջանի զինվոր, քո կողքին ենք» նախադասությունը միլիոնավոր մարդկանց էր միավորելու։ Մի ժողովրդի մեջ տարիներով կուտակված ցավը վերջանալու էր։ Հիշողության մոբիլիզացիան սկսվելու էր Ղարաբաղի, Քելբաջարի, 30-ամյա կարոտի հիշողությամբ։
Սեպտեմբերի 26-ին...
Մի մայր չգիտեր, որ իր որդին վաղը ճակատ է գնալու։ Մի հայր չգիտեր, որ վերջին անգամ է նայում իր որդու դեմքին։ Մի երիտասարդ չգիտեր, որ իր կյանքի ուղղությունը փոխվելու է։ Մի երեխա չգիտեր, որ իր հորը երկար ժամանակ չի տեսնելու։ Մի զինվոր չգիտեր, թե առաջիկա 44 օրը իրեն ինչ է բերելու։ Ոչ ոք չգիտեր, որ դա վերջին հանդիպումն է, վերջին զրույցը։
Մենք ոչինչ չգիտեինք։
Իսկ պատմությունը գիտեր։
Սեպտեմբերի 26-ի վաղվա մեջ մի ժողովուրդ կար...
Վաղը մի ժողովուրդ իրեն էր վերադառնալու։ Տարիներով մեր մեջ ծանր բեռ դարձած պարտության զգացումի տեղը հպարտությունն էր զբաղեցնելու։ Մեր ինքնությունը, աշխարհին մեր հայացքը վաղը փոխվելու էր։
Վաղը կհասկանայինք, որ Հայրենիքը այլևս քարտեզի վրա գույն չէ, այլ սուրբ անուն է, որն ապրում է մոր աչքի արցունքի մեջ, զինվորի ուսին, նահատակի արյան մեջ, երեխայի հիշողության մեջ, դրոշի ստվերի տակ։
6 տարի անց...
Այսօր 2026 թվականի սեպտեմբերի 26-ն է։
Բաքվի փողոցներում Formula 1-ի մեքենաներն են սլանում։ Ինչ-որ բան է, ինձ թվում է, որ այդ մեքենաների ձայնի մեջ ՎԱՂԸ է երևում։ Բայց այս անգամ մենք գիտենք, թե վաղը ինչ է բերում։
Գիտենք, որ 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված 44-օրյա պատերազմը դարձավ Ադրբեջանի պատմության մեծ շրջադարձային կետը։ Շուշի տանող ճանապարհը բացվեց։ Քելբաջարի, Լաչինի, Ջաբրայիլի, Ֆիզուլիի, Զանգիլանի, Գուբադլիի անունները հիշատակվեցին ազատության լուրերի հետ միասին։
Բայց մի բան չպետք է մոռանանք, չպետք է մոռանանք, որ այս ամենը սեպտեմբերի 26-ին դեռ ապագայում էր։
Կյանքի ամենամեծ օրերը միշտ մեծ չեն թվում։ Ամենամեծ պատմությունները երբեմն սկսվում են ամենասովորական առավոտներից։ Կարծում եմ, սեպտեմբերի 26-ի ամենամեծ գաղտնիքը դրանում է...
Մենք այսօր սեպտեմբերի 26-ին, հետ ենք նայում, իսկ այդ օրը ՎԱՂՎԱՆ էր նայում։ Իմաստությանը նայեք, Աստված, Աստված...
2020 թվականի սեպտեմբերի 26-ը և ՎԱՂԸ...
Այդ օրվանից նոր վաղեր են շարունակվում։ Այդ օրվանից ի վեր ամեն օրը դիմավորում ենք որպես նոր վաղը։ Մի վաղը սովորական վաղը չի կարող լինել։
