Նրանք չեն ցանկանում, որ TRIPP-ը գործարկվի
2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև ձեռք բերված համաձայնությունը կարևոր հեռանկարներ է խոստանում ոչ միայն երկու երկրների միջև երկարատև խաղաղության ապահովման, այլև Հարավային Կովկասի ապագայի համար:
Վաշինգտոնում Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևի և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի միջև ձեռք բերված համաձայնագրի հիմնական ուղղություններից մեկը, խաղաղության օրակարգի հետ մեկտեղ, Զանգեզուրի միջանցքի կամ դրա պաշտոնական անվան՝ TRIPP (Թրամփի միջազգային խաղաղության և բարգավաճման երթուղի) նախագիծն է, որը նախատեսում է տարածաշրջանում տրանսպորտային և հաղորդակցական կապերի վերականգնում:
Նախագծի իրականացումը կարող է հանգեցնել ոչ միայն Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև տնտեսական կապերի ընդլայնմանը, այլև Հարավային Կովկասի նոր տրանսպորտային քարտեզի ձևավորմանը, տարածաշրջանի տարանցիկ հնարավորությունների ավելացմանը և երկար տարիներ տևած հակամարտությունից հետո տնտեսական համագործակցության նոր հնարավորությունների ստեղծմանը:
Սակայն այս նախաձեռնությունը, որը քաղաքական կայունություն և տնտեսական զարգացում է խոստանում տարածաշրջանին, բոլորի կողմից միանման չի ընդունվում:
Վերջին շրջանում ուշադրություն է գրավում որոշակի քաղաքական կենտրոնների հետ կապված ուժերի և Հայաստանի ներսում ռևանշիստական դիրքեր պահպանել փորձող անձանց ակտիվացումը TRIPP նախագծի դեմ: Նրանք տարբեր հարթակներում նախագծի վերաբերյալ ոչ ճշգրիտ պնդումներ են տարածում՝ փորձելով պատմություններ ձևավորել այն մասին, թե իբր TRIPP-ը սպառնալիք է Հայաստանի ինքնիշխանությանը և պետականությանը:
Հարցի ուշագրավ կողմն այն է, որ նախագծին դեմ արտահայտվողների շարքում կան նաև այնպիսի անձինք, ովքեր բացահայտորեն դեմ են Հայաստան-Ադրբեջան հարաբերությունների կարգավորմանը և տարածաշրջանում նոր իրողությունների ձևավորմանը:
Նրանց թվում հատկապես նշվում են երկու հայտնի իրավաբանների՝ արգենտինացի Լուիս Մորենո Օկամպոյի և ամերիկա-կանադացի Ռոբերտ Ամստերդամի անունները:
Լուիս Մորենո Օկամպո
Միջազգային քրեական դատարանի նախկին գլխավոր դատախազ Լուիս Մորենո Օկամպոն TRIPP նախաձեռնությանը դեմ արտահայտվող անձանցից մեկն է: Նախագծի վերաբերյալ նրա դիրքորոշումը չի սահմանափակվում միայն երթուղու դեմ բողոքով: Օկամպոն իր հրապարակած տեսանյութերից մեկում խոսում է իր գործունեության մասին՝ ուղղված գործող քաղաքական գործընթացների և Հայաստանի ընտրված իշխանության դեմ քաղաքական ճնշում գործադրելուն:
_nԿոռուպցիոն սկանդալներում հայտնված և դրա համար իր պաշտոնը կորցրած Օկամպոն քննադատում է Հայաստանի՝ դեպի Արևմուտք ինտեգրման և Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման քաղաքականությունը: Նա պնդում է, թե իբր իր գործունեությունը ծառայում է տարածաշրջանում նոր խաղաղության օրակարգը կանխելուն:
Ռոբերտ Ամստերդամ
TRIPP-ին դեմ արտահայտվող մյուս հայտնի անձը ամերիկա-կանադացի իրավաբան Ռոբերտ Ամստերդամն է:
Ամստերդամի իրավաբանական ընկերությունը տարբեր տարիներին պաշտպանել է Ռուսաստանի հետ կապված անձանց և կազմակերպությունների շահերը: Նրա հաճախորդների թվում եղել են նաև Ռուսաստանի և Հայաստանի հետ կապված տարբեր քաղաքական շրջանակների հետ կապված անձինք:
Հատուկ պետք է ընդգծել, որ Ամստերդամը ներկայումս ներկայացնում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու շահերը: Ուշադրություն դարձնելով Եկեղեցու պատմական և ինստիտուցիոնալ կապերին Ռուսաստանի հետ՝ պարզ է դառնում, որ Ամստերդամի և Օկամպոյի դիրքորոշումը համընկնում է այն ուժերի դիրքորոշման հետ, որոնք դեմ են Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանը:
Այս անձանց և նրանց աջակցող շրջանակների հիմնական մտահոգությունն է կանխել տարածաշրջանում նոր իրողության՝ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության, տրանսպորտային հաղորդակցությունների բացման և Հարավային Կովկասի ավելի լայն տարածաշրջանային համագործակցության համակարգին միանալը:
Այս առումով TRIPP-ը պարզապես նոր տրանսպորտային երթուղի չէ: Նախագծի իրականացումը կարող է արագացնել Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորումը, բարձրացնել տարածաշրջանի տնտեսական ներուժը և նոր հնարավորություններ ստեղծել Հարավային Կովկասում երկարատև կայունության համար:
Հենց դրա համար էլ TRIPP-ի գործարկումը չցանկացող ուժերի կողմից նախագծի շուրջ տարբեր մանիպուլյատիվ պատմությունների տարածումը չպետք է անուշադրության մատնվի:
