«Կապույտ մզկիթը պատմական ադրբեջանական հուշարձան է, որը կառուցվել է Երևանի խանության ժամանակաշրջանում։ Այն, թե որ երկրի ֆինանսավորմամբ է այն վերակառուցվել, չի փոխում նրա պատմական պատկանելությունը»։
Այս մասին Modern.az-ին տված հարցազրույցում հայտարարել է պատգամավոր Փարվանա Վելիևան։
Պատգամավորը նշել է, որ մզկիթը կառուցվել է 1765-1766 թվականներին՝ Երևանի խան Հուսեյնալի խանի օրոք։
«Կապույտ մզկիթ, Կապույտ Ջամի և Հուսեյնալի խանի մզկիթ անուններով հայտնի այս հուշարձանը եղել է Երևան քաղաքի մուսուլման բնակչության հիմնական կրոնական և հասարակական կենտրոններից մեկը։ Նրա ճարտարապետության մեջ արտացոլված են Սեֆյան դարաշրջանի առանձնահատկությունները։ Հուշարձանի տեղը Ադրբեջանի պատմության մեջ կապված է նրա հետ, որ Երևանի խանությունը եղել է ադրբեջանական խանություններից մեկը»։
Փարվանա Վելիևայի խոսքով՝ խորհրդային շրջանում մզկիթի կրոնական գործունեությունը դադարեցվել է, շենքն օգտագործվել է թանգարանային և այլ աշխարհիկ նպատակներով։
«Հայաստանի անկախությունից հետո օրակարգ է բերվել մզկիթի կրոնական գործունեության վերսկսման հարցը։ 1991 թվականին Բնության թանգարանը, իսկ 1994 թվականին՝ Պատմության թանգարանը դուրս են բերվել մզկիթային համալիրից։ 1995 թվականին Իրանի և Հայաստանի միջև ստորագրված համաձայնագրի համաձայն՝ Իրանի կառավարությունը ստանձնել է վերակառուցման ծախսերը։ Աշխատանքները հանձնվել են Իրանի բարեգործական հիմնադրամին, և ավարտական աշխատանքներն ավարտվել են 2006 թվականին»։
Պատգամավորը կարծում է, որ վերականգնողական և վերակառուցման աշխատանքների ընթացքում փոփոխվել են հուշարձանի սկզբնական ճարտարապետական առանձնահատկությունները և պատմամշակութային ինքնատիպությունը։
«Կապույտ մզկիթի օրիգինալ ճարտարապետական առանձնահատկությունները պարսկացվել են։ Ներկայումս Հայաստանի պաշտոնյաների կողմից հուշարձանը օտարերկրյա հյուրերին որպես «Պարսկական մզկիթ» ներկայացնելը ծառայում է նրա ադրբեջանական ժառանգության ստվերում պահելուն։ Վերականգնումը ֆինանսավորելը չի կարող հիմք հանդիսանալ հուշարձանի պատմական ինքնությունը փոխելու համար»։
Փարվանա Վելիևան ընդգծել է, որ Կապույտ մզկիթի անվան և պատմական պատկանելության տարբեր ներկայացումը պատմության կեղծում է։
«Այս փորձերը Հայաստանում ադրբեջանական ժառանգության համակարգված և նպատակաուղղված ոչնչացման, պատկանելության փոփոխման և կեղծման քաղաքականության բաղկացուցիչ մասն են։ Կապույտ մզկիթը ադրբեջանական պատմական հուշարձան է։ Նրան նոր անուն տալով հնարավոր չէ ջնջել նրա պատմությունը և ադրբեջանական ժողովրդին պատկանելությունը»։
