21 yanvar 2019, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - - SSRİ-nin süqutu və Azərbaycanın müstəqilliyinə gedən yol
SSRİ-nin süqutu və Azərbaycanın müstəqilliyinə gedən yol
18.10.2011, 13:06

1987-ci ildə SSRİ-nin baş katibi Mixail Qorbaçov tərəfindən başlanan yenidənqurma siyasəti imperiyanın yenidən modernləşdirilməsi ilə yox, süqutu ilə nəticələndi. XX əsrin əsas geosiyasi hadisələrindən sayılan imperiyanın süqutunu Rusiyada hələ də bəzi siyasətçilər özlərinə bağışlaya bilmirlər. Təsadüfi deyil ki, Rusiyanın baş naziri Vladimir Putinin mətbuatda verdiyi müsahibəsində SSRİ-nin süqutunu "XX əsrin faciəsi" hesab etməsi hələ də Rusiyada imperiya təfəkkürünün yaşandığının göstəricisidir. Artıq onların nə düşünməsindən və demələrindən asılı olmayaraq imperiya tarixin arxivindədir.

SSRİ-nin çökməsi prosesi onun tərkibində olan dövlətlərə və bölgələrdə gedən siyasi proseslərə ciddi şəkildə təsir edirdi. Xüsusilə, köhnə iqtisadi sistemin yerini yeni iqtisadi sistem ala bilmirdi. Bölgələrdə mərkəzdənqaçma meylləri güclənirdi və Kremldən gələn qərarlar öz təsir imkanlarını itirməyə başlayırdı. Qısası, SSRİ demokratik dəyişikliklərə hazır deyildi və nə də ölkəni idarə edənlər yeni sistemə keçməyə hazır idilər. Belə olan halda, islahatlar imperiyada böhranı daha da dərinləşdirirdi. Bir növ, islahatalar imperiyanın çökməsi üçün qarşıda baş verə biləcək hadisələri tezləşdirirdi. 

Belə vəziyyətdə SSRİ-nin tərkibində olan Azərbaycan da bu prosesdən kənarda qala bilməzdi. SSRİ-nin süquta uğraması 70 il əsarətdə olan və imperiyanın caynağından canını qurtarmaq istəyən Azərbaycan üçün münbit şərait yaradırdı. çünki ölkənin gələcəyini düşünən ziyalılar, aydınlar SSRİ-nin belə gedişatla uzun müddət davam gətirə bilməyəcəyini görürdürlər. 
80-ci illərin sonundan başlayaraq yavaş-yavaş müstəqillik, istiqlalçılıq məfkürəsi ölkənin siyasi-ictimai mühitini canlandırırdı və ali məktəblərdə müstəqil elmi klubların əsası qoyulurdu. Əsas məqsəd isə bu klublar vasitəsilə ciddi müzakirələr aparıb, proseslərin sonunu necə nəticələnəcəyini aydınlaşdırmaq idi. Həmçinin, klublar sonradan elmi diskussiyalardan daha çox milli düşüncəni əhatə edən söhbətlərin mərkəzinə çevrilirdi. Məqsəd bu yolla müstəqilliyə gedəcək yolda cəmiyyəti, insanları gələcək hadisələrə hazırlamaq idi. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatının avanqardı olan Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin əsas potensial qüvvəsi belə klubların fəallarından təşkil olunmuşdu. 

Sadəcə olaraq, bir qığılcım lazım idi potensial qüvvənin meydana çıxması üçün. Belə qığılcım 1988-ci ildə ermənilərin Dağlıq Qarabağda törətdiyi hadisələr, ondan qabaq isə Qərbi Azərbaycanda yaşayan Azərbaycan türklərinin deportasiya edilməsi və üstəlik, Qarabağda Topxana meşəsində ağacların kəsilməsi hadisələrin alovlanmasına səbəb oldu. Qeyd etməliyik ki, Topxana meşəsi ilə bağlı başlanan mitinqlər heç kimin gözləmədiyi vəziyyətdə milli müstəviyə keçməyə başladı. Düzdür, müstəqilliklə bağlı fikirləri 1988-ci il hadisələrinə bağlamaq olmaz. Hələ 1944-cü ildə İsmixan Rəhimov, Gülhüseyn Hüseynoğlu və s. ziyalılarımız "İldırım" adlı təşkilat yaradaraq gizli yolla Azərbaycanın müstəqilliyini təbliğ etmək istəyirdilər. Onların deşefrə olunması, təşkilat üzvlərinin Sibirə sürgün olunması ilə nəticələndi. Buna baxmayaraq, zaman-zaman müstəqilliklə bağlı fikirlər gizli yolla təbliğ edilirdi. Ondan sonra isə Azərbaycanın müstəqillik ideyasının yenidən gündəmə gəlməsi və ya milli düşüncənin formalaşması 60-ci illərdə məhrum prezident, milli-azadlıq hərəkatının lideri Əbülfəz Elçibəyin Bakı Dölvət üniversitetində təhsil aldığı illərlə sıx bağlıdır. O zaman Elçibəy Azəraycanın müstəqil dövlət olacağını təbliğ edir, milli düşüncənin yayılması üçün geniş çalışmalar həyata keçirirdi. 

Topxana meşəsi ilə bağlı başlanan hadisə Azərbaycan Milli-Azadlıq Hərəkatına çevrildi. Bu hadisə, Azərbaycan tarixində 18 oktyabr müstəqillik aktının qəbul olunması ilə nəticələndi və Azərbaycan ikinci dəfə müstəqil dövlət olaraq öz varlığını dünyaya elan etdi. 

***
Artıq müstəqilliyimizin 20 illiyini qeyd edirik. Biz müstəqiyimizi qanlar bahasına, Qarabağın itirilməsi ilə nail olsaq da, müstəqilliyimizi qoruyub saxlaya bildik. Bu gün Azərbaycan dünyada yaşayan soydaşlarımızın potensial birləşmə mənbəyinə çevrilib. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərin bir subyekt kimi bir çox regional və qlobal təşkilatın daimi və həqiqi üzvüdür. Azərbaycan beynəlxalq səviyyədə öz sözünü deyir və dünyada gedən geosiyasi proseslərdə öz layiqli yerini tutmağa çalışır. 
Danimarka parlamentinin sabiq üzvü, Sosial-Demokratlar Partiyasının funksioneri Hüseyn Arac bizimlə söhbətində Azərbaycanın müstəqilik tarixini belə qiymətləndirir:
"Azərbaycanın öz müstəqilliyini əldə etmək üçün hansı əziyyətli və tarixin çətin sınağından necə üzüağ çıxdığını yaxşı bilirik. Eyni zamanda müstəqillik Azərbaycana havayı yox, minlərlə azərbaycanlı oğul və qızların şəhid edilməsi bahasına başa gəlib. Bu, Azərbaycanın istiqlal tarixinə yazılan şərəfli günlərdən biridir və bunu heç kim inkar edə bilməz. Bu gün Azərbaycan müstəqilliyinin 20 illiyini yüksək səviyyədə qeyd edir və Azərbaycan uğurlu strategiya yürüdərək, müstəqilliyinin güclənməsi istiqamətində böyük layihələr həyata keçiririr".

Daha bir müsahibimiz Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Cümhuriyyət Xalq Partiyasının İstanbuldan olan millət vəkili Ali Özgündüz Azərbaycanın müstəqilliyi ilə bağlı fikirlərini bölüşərkən bunları bildirdi: "Mən bir azərbaycan türkü olaraq müstəqil Azərbaycanla qürur duyuram və Azərbaycanın daha da güclənməsi üçün əlimizdən gəldiyi qədər köməyimizi göstərəcəyik ki, o üç rəngli bayraq bir daha yüksəkliklərdən enməsin". 

Sonda fikirlərimizi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradıcısı, böyük dövlət xadimi Məmməd Əmin Rəsulzadənin qərb mətbuatında verdiyi müsahibəsi ilə bitirmək istərdim. Jurnalist Rəsulzadəyə SSRİ-nin sonunu necə görməsi ilə bağlı sual ünvanlayır, böyük öndər cavab olaraq bu sözləri bildirir: "SSRİ bütün imperiyalar kimi süqut edəcək, O zaman Azərbaycanın yenidən müstəqil olması üçün gözəl şərait yaranacaq. Xalqımız bundan istifadə edib azadlığını elan edə bilsə, Azərbaycan yenidən müstəqil olacaq. Əks-halda, yaranmış şəraitdən istifadə edə bilməsə, xalqımız qul kimi yaşamağa məcbur olacaq".


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
mətləb
20.10.2011, 15:29

Mən bütün mitinqlərdə iştirak etmişəm. Yazırsınız Topxana meşəsinin Ermənilər tərəfindən kəsilməsi.... Azərbaycanda MİLLİ AZADLIQ hərəkatına çevrildi.... Xatırladıram ki, o tarixi mən gözlərimlə müşahidə etmişəm, o mitinqlərdə iştirak etmişəm....TOPXANA MEŞƏSİNİN KƏSİLMƏSİ, BÜTÜN AZƏRBAYCAN XALQININ SƏBR KASASINI COŞDURDU, BÜTÖVLÜKDƏ AZƏRBAYCAN XALQI, TÜRK DƏ DAXİL OLMAQLA AYAĞA QALXIB, AZADLIQ MEYDANINA TOPLAŞDI....MEYDANIN AZƏRBAYCAN XALQI İLƏ DOLMASINI GÖRƏN ELÇİBƏY VƏ ONUN ƏTRAFI, "AZƏRBAYCAN XALQ" hərəkatının adını "MİLLİ AZADLIQ" hərəkatı ilə ƏVƏZLƏDİ....Sonradan isə, azsaylı xalqların lider nümayəndələrini hətta AXC -İH-dən də uzaqlaşdırıldı...Sonrada, hakimiyyətin "PARÇALA, HÖKÜM SÜR"! siyasəti mexanizmi işə düşdü. BU GÜN DƏ O MAŞIN, SAZ VƏZİYYƏTDƏ İŞLƏYİR...GÖRDÜYÜMÜZ TARİXİ "PRİPİSKA" etmək heç kimə başucalığı gətirməz. Bu gün müstəqilliyimizin ildönümü münasibəti ilə bəziləri yazır; " BAYRAMIN MÜBARƏK, AZƏRBAYCAN TÜRKÜ"(?) BƏS MƏNƏ BU BAYRAMDAN PAY DÜŞMÜR...(?) ....MƏHZ BELƏ SİYASƏTİN NƏTİCƏSİDİR Kİ, QARABAĞ MƏSƏLƏSİ PROBLEM OLARAQ QALMAQDADIR...VƏ HƏLLİ DƏ MÜMKÜNSÜZ VƏZİYYƏTDƏDİR.... XALQ BİR OLSA...

RAMİL
24.10.2011, 13:58

MƏTLƏB BƏY! AZƏRBAYCAN BU ÖLKƏDƏ YAŞAYAN BÜTÜN XALQALRIN VƏTƏNİDİR.HƏR BİRİMİZ BU ÖLKƏYƏ MƏNSUBUQ.AYRI-SEÇKİLİK SALANLAR ÖLKƏMNİZİ İSTƏMƏYƏN İNSANLARDIR.BİZİM DÖVLƏTDƏ BÜTÜN XALQLAR BİR-BİRİYLƏ HƏMİŞƏ MEHRİBAN YAŞAYIB.BU SAHƏDƏ AZƏRBAYCAN BÜTÜN DÜNYAYA NÜMUNƏDİR.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Damcılı mağara düşərgəsinə yeni yol çəkilir
21.01.2019, 13:14

Damcılı mağara düşərgəsinə yeni yol çəkilir

Azərbaycanda yeni diaspor saytı fəaliyyətə başladı
21.01.2019, 13:09

Azərbaycanda yeni diaspor saytı fəaliyyətə başladı

İmişlidə 3 uşaq anası intihar edib
21.01.2019, 12:58

İmişlidə 3 uşaq anası intihar edib

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ   
21.01.2019, 12:56

Sabah hava necə olacaq? - PROQNOZ  

İrandan Azərbaycana narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı
21.01.2019, 12:54

İrandan Azərbaycana narkotik keçirilməsinin qarşısı alındı

60 ölkənin dövlət başçısı Davos Forumuna toplaşır
21.01.2019, 12:52

60 ölkənin dövlət başçısı Davos Forumuna toplaşır

Ördək və qaşqaldaq ovlayanlar saxlanıldı
21.01.2019, 12:29

Ördək və qaşqaldaq ovlayanlar saxlanıldı

Ermənistanda azərbaycanlıya 10 il həbs cəzası verilib 
21.01.2019, 12:26

Ermənistanda azərbaycanlıya 10 il həbs cəzası verilib 

Çin əhalisinin sayı açıqlanıb - 1,395 milyard nəfər
21.01.2019, 12:18

Çin əhalisinin sayı açıqlanıb - 1,395 milyard nəfər

Məmur olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!
21.01.2019, 11:56

Məmur olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!

İslam İnkişaf Bankının təqaüd proqramı açıqlandı
21.01.2019, 11:40

İslam İnkişaf Bankının təqaüd proqramı açıqlandı

Əfqanıstanda 18 nəfər partlayışın qurbanı oldu
21.01.2019, 11:29

Əfqanıstanda 18 nəfər partlayışın qurbanı oldu

Babək prospekti niyə deformasiyaya uğradı...
21.01.2019, 11:28

Babək prospekti niyə deformasiyaya uğradı...

Ermənilər Kəlbəcərdə qəzaya düşdülər: 3 ölü, 1 yaralı
21.01.2019, 11:16

Ermənilər Kəlbəcərdə qəzaya düşdülər: 3 ölü, 1 yaralı

Şəhidlər xiyabanında “səs-küylü hadisə” - Bakı Meriyasından AÇIQLAMA
21.01.2019, 11:03

Şəhidlər xiyabanında səs-küylü hadisə” - Bakı Meriyasından AÇIQLAMA

Futbolçular qəzaya uğradılar: 13 ölü, 20 yaralı
21.01.2019, 10:58

Futbolçular qəzaya uğradılar: 13 ölü, 20 yaralı

“Coşqun ofisiant, mən satıcı işləyir, Azər Axşam və Rafael klounluq edirdi” - Bir qrupun MƏZUNLARI
21.01.2019, 10:58

“Coşqun ofisiant, mən satıcı işləyir, Azər Axşam və Rafael klounluq edirdi” - Bir qrupun MƏZUNLARI

Abituriyentlərin NƏZƏRİNƏ - yeni model üzrə sınaq imtahanı keçiriləcək
21.01.2019, 10:57

Abituriyentlərin NƏZƏRİNƏ - yeni model üzrə sınaq imtahanı keçiriləcək

“Baker Hughes, a GE company” Bakı Ali Neft Məktəbilə əməkdaşlığı genişləndirir
21.01.2019, 10:37

“Baker Hughes, a GE company” Bakı Ali Neft Məktəbilə əməkdaşlığı genişləndirir

Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyasına yeni sədr təyin edilib 
21.01.2019, 10:33

Azərbaycan Sığortaçılar Assosiasiyasına yeni sədr təyin edilib 

Kapital Bank-ın müştəriləri “13-cü maaş” qazandı
21.01.2019, 10:10

Kapital Bank-ın müştəriləri “13-cü maaş” qazandı

Hakerlərimiz 2 min erməninin “e-mail”ni ələ keçirdilər  
21.01.2019, 10:10

Hakerlərimiz 2 min erməninin e-mail”ni ələ keçirdilər  

“Güzəştli mənzil” sistemində YENİLİKLƏR   
21.01.2019, 10:07

“Güzəştli mənzil” sistemində YENİLİKLƏR  

Bölgələrdə siçanabənzər gəmiricilərə qarşı mübarizə aparılır
21.01.2019, 10:06

Bölgələrdə siçanabənzər gəmiricilərə qarşı mübarizə aparılır

Son iki günün “yol terroru”: 7 qəza, 2 ölü, 12 yaralı
21.01.2019, 10:02

Son iki günün “yol terroru”: 7 qəza, 2 ölü, 12 yaralı

Ağstafada 20 Yanvar şəhidləri anıldı
21.01.2019, 10:00

Ağstafada 20 Yanvar şəhidləri anıldı

Gəncədə “20 Yanvar” faciəsi şəhidlərinin xatirəsi anılıb
21.01.2019, 10:00

Gəncədə “20 Yanvar” faciəsi şəhidlərinin xatirəsi anılıb

Mustafa Abbasbəyli nazir müşaviri təyin edilib
21.01.2019, 09:59

Mustafa Abbasbəyli nazir müşaviri təyin edilib

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdu
21.01.2019, 09:41

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdu

Milli Məclisin deputatları Strasburqdadır - AŞPA sessiyası BAŞLAYIR
21.01.2019, 09:15

Milli Məclisin deputatları Strasburqdadır - AŞPA sessiyası BAŞLAYIR

Mehman Cavadoğlunun ailəsində ağır itki
21.01.2019, 08:57

Mehman Cavadoğlunun ailəsində ağır itki

Doğum evlərində yeni standartlar tətbiq ediləcək
21.01.2019, 08:55

Doğum evlərində yeni standartlar tətbiq ediləcək

Firuz Mustafanın anası vəfat edib
21.01.2019, 08:48

Firuz Mustafanın anası vəfat edib

Bu ilin ilk Ay tutulması baş verdi
21.01.2019, 08:29

Bu ilin ilk Ay tutulması baş verdi

Amerikadakı Leyli və Məcnun...    
21.01.2019, 08:26

Amerikadakı Leyli və Məcnun...  

Manat yeni həftəyə bu MƏZƏNNƏ ilə başladı
21.01.2019, 08:13

Manat yeni həftəyə bu MƏZƏNNƏ ilə başladı

Sabunçu rayonunda dörd otaqlı ev yandı
21.01.2019, 00:45

Sabunçu rayonunda dörd otaqlı ev yandı

Zəlzələ sonrası iki nəfər ürək tutmasından öldü
21.01.2019, 00:27

Zəlzələ sonrası iki nəfər ürək tutmasından öldü

Tramp vətəndaşları evdən çıxmamağa çağırdı
21.01.2019, 00:04

Tramp vətəndaşları evdən çıxmamağa çağırdı

Rəcəbov heç-heçə etdi, Məmmədyarov uduzdu
20.01.2019, 23:36

Rəcəbov heç-heçə etdi, Məmmədyarov uduzdu

Ağstafada yanğında xəsarət alan qadın öldü
20.01.2019, 23:09

Ağstafada yanğında xəsarət alan qadın öldü

İrana casusluq edən alman zabiti yaxalanıb
20.01.2019, 22:43

İrana casusluq edən alman zabiti yaxalanıb

Ermənilərlə azərbaycanlılar barışa bilərmi? – VİDEO - SORĞU
20.01.2019, 22:22

Ermənilərlə azərbaycanlılar barışa bilərmi? – VİDEO - SORĞU

Rusiya Yaponiya arasında GƏRGİNLİK
20.01.2019, 22:01

Rusiya Yaponiya arasında GƏRGİNLİK

Bakıda sərnişin avtobusu qəza törətdi
20.01.2019, 21:42

Bakıda sərnişin avtobusu qəza törətdi

Qadın əməliyyat zamanı öldü
20.01.2019, 21:22

Qadın əməliyyat zamanı öldü

UEFA Çempionlar Liqası üçün yeni topu təqdim etdi
20.01.2019, 21:06

UEFA Çempionlar Liqası üçün yeni topu təqdim etdi

122,5 min insan işıqsız qalıb
20.01.2019, 20:55

122,5 min insan işıqsız qalıb

Tibetdə 5 bal gücündə zəlzələ oldu
20.01.2019, 20:43

Tibetdə 5 bal gücündə zəlzələ oldu

Azərbaycanın İrana neft ixracı azalıb
20.01.2019, 20:29

Azərbaycanın İrana neft ixracı azalıb

ARXİV