17 noyabr 2018, Şənbə
Ana Səhifə - - SSRİ-nin süqutu və Azərbaycanın müstəqilliyinə gedən yol
SSRİ-nin süqutu və Azərbaycanın müstəqilliyinə gedən yol
18.10.2011, 13:06

1987-ci ildə SSRİ-nin baş katibi Mixail Qorbaçov tərəfindən başlanan yenidənqurma siyasəti imperiyanın yenidən modernləşdirilməsi ilə yox, süqutu ilə nəticələndi. XX əsrin əsas geosiyasi hadisələrindən sayılan imperiyanın süqutunu Rusiyada hələ də bəzi siyasətçilər özlərinə bağışlaya bilmirlər. Təsadüfi deyil ki, Rusiyanın baş naziri Vladimir Putinin mətbuatda verdiyi müsahibəsində SSRİ-nin süqutunu "XX əsrin faciəsi" hesab etməsi hələ də Rusiyada imperiya təfəkkürünün yaşandığının göstəricisidir. Artıq onların nə düşünməsindən və demələrindən asılı olmayaraq imperiya tarixin arxivindədir.

SSRİ-nin çökməsi prosesi onun tərkibində olan dövlətlərə və bölgələrdə gedən siyasi proseslərə ciddi şəkildə təsir edirdi. Xüsusilə, köhnə iqtisadi sistemin yerini yeni iqtisadi sistem ala bilmirdi. Bölgələrdə mərkəzdənqaçma meylləri güclənirdi və Kremldən gələn qərarlar öz təsir imkanlarını itirməyə başlayırdı. Qısası, SSRİ demokratik dəyişikliklərə hazır deyildi və nə də ölkəni idarə edənlər yeni sistemə keçməyə hazır idilər. Belə olan halda, islahatlar imperiyada böhranı daha da dərinləşdirirdi. Bir növ, islahatalar imperiyanın çökməsi üçün qarşıda baş verə biləcək hadisələri tezləşdirirdi. 

Belə vəziyyətdə SSRİ-nin tərkibində olan Azərbaycan da bu prosesdən kənarda qala bilməzdi. SSRİ-nin süquta uğraması 70 il əsarətdə olan və imperiyanın caynağından canını qurtarmaq istəyən Azərbaycan üçün münbit şərait yaradırdı. çünki ölkənin gələcəyini düşünən ziyalılar, aydınlar SSRİ-nin belə gedişatla uzun müddət davam gətirə bilməyəcəyini görürdürlər. 
80-ci illərin sonundan başlayaraq yavaş-yavaş müstəqillik, istiqlalçılıq məfkürəsi ölkənin siyasi-ictimai mühitini canlandırırdı və ali məktəblərdə müstəqil elmi klubların əsası qoyulurdu. Əsas məqsəd isə bu klublar vasitəsilə ciddi müzakirələr aparıb, proseslərin sonunu necə nəticələnəcəyini aydınlaşdırmaq idi. Həmçinin, klublar sonradan elmi diskussiyalardan daha çox milli düşüncəni əhatə edən söhbətlərin mərkəzinə çevrilirdi. Məqsəd bu yolla müstəqilliyə gedəcək yolda cəmiyyəti, insanları gələcək hadisələrə hazırlamaq idi. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatının avanqardı olan Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin əsas potensial qüvvəsi belə klubların fəallarından təşkil olunmuşdu. 

Sadəcə olaraq, bir qığılcım lazım idi potensial qüvvənin meydana çıxması üçün. Belə qığılcım 1988-ci ildə ermənilərin Dağlıq Qarabağda törətdiyi hadisələr, ondan qabaq isə Qərbi Azərbaycanda yaşayan Azərbaycan türklərinin deportasiya edilməsi və üstəlik, Qarabağda Topxana meşəsində ağacların kəsilməsi hadisələrin alovlanmasına səbəb oldu. Qeyd etməliyik ki, Topxana meşəsi ilə bağlı başlanan mitinqlər heç kimin gözləmədiyi vəziyyətdə milli müstəviyə keçməyə başladı. Düzdür, müstəqilliklə bağlı fikirləri 1988-ci il hadisələrinə bağlamaq olmaz. Hələ 1944-cü ildə İsmixan Rəhimov, Gülhüseyn Hüseynoğlu və s. ziyalılarımız "İldırım" adlı təşkilat yaradaraq gizli yolla Azərbaycanın müstəqilliyini təbliğ etmək istəyirdilər. Onların deşefrə olunması, təşkilat üzvlərinin Sibirə sürgün olunması ilə nəticələndi. Buna baxmayaraq, zaman-zaman müstəqilliklə bağlı fikirlər gizli yolla təbliğ edilirdi. Ondan sonra isə Azərbaycanın müstəqillik ideyasının yenidən gündəmə gəlməsi və ya milli düşüncənin formalaşması 60-ci illərdə məhrum prezident, milli-azadlıq hərəkatının lideri Əbülfəz Elçibəyin Bakı Dölvət üniversitetində təhsil aldığı illərlə sıx bağlıdır. O zaman Elçibəy Azəraycanın müstəqil dövlət olacağını təbliğ edir, milli düşüncənin yayılması üçün geniş çalışmalar həyata keçirirdi. 

Topxana meşəsi ilə bağlı başlanan hadisə Azərbaycan Milli-Azadlıq Hərəkatına çevrildi. Bu hadisə, Azərbaycan tarixində 18 oktyabr müstəqillik aktının qəbul olunması ilə nəticələndi və Azərbaycan ikinci dəfə müstəqil dövlət olaraq öz varlığını dünyaya elan etdi. 

***
Artıq müstəqilliyimizin 20 illiyini qeyd edirik. Biz müstəqiyimizi qanlar bahasına, Qarabağın itirilməsi ilə nail olsaq da, müstəqilliyimizi qoruyub saxlaya bildik. Bu gün Azərbaycan dünyada yaşayan soydaşlarımızın potensial birləşmə mənbəyinə çevrilib. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərin bir subyekt kimi bir çox regional və qlobal təşkilatın daimi və həqiqi üzvüdür. Azərbaycan beynəlxalq səviyyədə öz sözünü deyir və dünyada gedən geosiyasi proseslərdə öz layiqli yerini tutmağa çalışır. 
Danimarka parlamentinin sabiq üzvü, Sosial-Demokratlar Partiyasının funksioneri Hüseyn Arac bizimlə söhbətində Azərbaycanın müstəqilik tarixini belə qiymətləndirir:
"Azərbaycanın öz müstəqilliyini əldə etmək üçün hansı əziyyətli və tarixin çətin sınağından necə üzüağ çıxdığını yaxşı bilirik. Eyni zamanda müstəqillik Azərbaycana havayı yox, minlərlə azərbaycanlı oğul və qızların şəhid edilməsi bahasına başa gəlib. Bu, Azərbaycanın istiqlal tarixinə yazılan şərəfli günlərdən biridir və bunu heç kim inkar edə bilməz. Bu gün Azərbaycan müstəqilliyinin 20 illiyini yüksək səviyyədə qeyd edir və Azərbaycan uğurlu strategiya yürüdərək, müstəqilliyinin güclənməsi istiqamətində böyük layihələr həyata keçiririr".

Daha bir müsahibimiz Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Cümhuriyyət Xalq Partiyasının İstanbuldan olan millət vəkili Ali Özgündüz Azərbaycanın müstəqilliyi ilə bağlı fikirlərini bölüşərkən bunları bildirdi: "Mən bir azərbaycan türkü olaraq müstəqil Azərbaycanla qürur duyuram və Azərbaycanın daha da güclənməsi üçün əlimizdən gəldiyi qədər köməyimizi göstərəcəyik ki, o üç rəngli bayraq bir daha yüksəkliklərdən enməsin". 

Sonda fikirlərimizi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradıcısı, böyük dövlət xadimi Məmməd Əmin Rəsulzadənin qərb mətbuatında verdiyi müsahibəsi ilə bitirmək istərdim. Jurnalist Rəsulzadəyə SSRİ-nin sonunu necə görməsi ilə bağlı sual ünvanlayır, böyük öndər cavab olaraq bu sözləri bildirir: "SSRİ bütün imperiyalar kimi süqut edəcək, O zaman Azərbaycanın yenidən müstəqil olması üçün gözəl şərait yaranacaq. Xalqımız bundan istifadə edib azadlığını elan edə bilsə, Azərbaycan yenidən müstəqil olacaq. Əks-halda, yaranmış şəraitdən istifadə edə bilməsə, xalqımız qul kimi yaşamağa məcbur olacaq".


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
mətləb
20.10.2011, 15:29

Mən bütün mitinqlərdə iştirak etmişəm. Yazırsınız Topxana meşəsinin Ermənilər tərəfindən kəsilməsi.... Azərbaycanda MİLLİ AZADLIQ hərəkatına çevrildi.... Xatırladıram ki, o tarixi mən gözlərimlə müşahidə etmişəm, o mitinqlərdə iştirak etmişəm....TOPXANA MEŞƏSİNİN KƏSİLMƏSİ, BÜTÜN AZƏRBAYCAN XALQININ SƏBR KASASINI COŞDURDU, BÜTÖVLÜKDƏ AZƏRBAYCAN XALQI, TÜRK DƏ DAXİL OLMAQLA AYAĞA QALXIB, AZADLIQ MEYDANINA TOPLAŞDI....MEYDANIN AZƏRBAYCAN XALQI İLƏ DOLMASINI GÖRƏN ELÇİBƏY VƏ ONUN ƏTRAFI, "AZƏRBAYCAN XALQ" hərəkatının adını "MİLLİ AZADLIQ" hərəkatı ilə ƏVƏZLƏDİ....Sonradan isə, azsaylı xalqların lider nümayəndələrini hətta AXC -İH-dən də uzaqlaşdırıldı...Sonrada, hakimiyyətin "PARÇALA, HÖKÜM SÜR"! siyasəti mexanizmi işə düşdü. BU GÜN DƏ O MAŞIN, SAZ VƏZİYYƏTDƏ İŞLƏYİR...GÖRDÜYÜMÜZ TARİXİ "PRİPİSKA" etmək heç kimə başucalığı gətirməz. Bu gün müstəqilliyimizin ildönümü münasibəti ilə bəziləri yazır; " BAYRAMIN MÜBARƏK, AZƏRBAYCAN TÜRKÜ"(?) BƏS MƏNƏ BU BAYRAMDAN PAY DÜŞMÜR...(?) ....MƏHZ BELƏ SİYASƏTİN NƏTİCƏSİDİR Kİ, QARABAĞ MƏSƏLƏSİ PROBLEM OLARAQ QALMAQDADIR...VƏ HƏLLİ DƏ MÜMKÜNSÜZ VƏZİYYƏTDƏDİR.... XALQ BİR OLSA...

RAMİL
24.10.2011, 13:58

MƏTLƏB BƏY! AZƏRBAYCAN BU ÖLKƏDƏ YAŞAYAN BÜTÜN XALQALRIN VƏTƏNİDİR.HƏR BİRİMİZ BU ÖLKƏYƏ MƏNSUBUQ.AYRI-SEÇKİLİK SALANLAR ÖLKƏMNİZİ İSTƏMƏYƏN İNSANLARDIR.BİZİM DÖVLƏTDƏ BÜTÜN XALQLAR BİR-BİRİYLƏ HƏMİŞƏ MEHRİBAN YAŞAYIB.BU SAHƏDƏ AZƏRBAYCAN BÜTÜN DÜNYAYA NÜMUNƏDİR.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Direktor olmaq istəyənlər üçün İMTAHAN başlayır
17.11.2018, 20:42

Direktor olmaq istəyənlər üçün İMTAHAN başlayır

Üç gündə respublika üzrə 120 minədək ağac tingi paylanılıb - FOTOLAR
17.11.2018, 20:25

Üç gündə respublika üzrə 120 minədək ağac tingi paylanılıb - FOTOLAR

Cəlilabadda axtarışda olan narkotacir saxlanılıb
17.11.2018, 20:17

Cəlilabadda axtarışda olan narkotacir saxlanılıb

Azərbaycan - Farer adaları oyununun heyətləri açıqlandı
17.11.2018, 20:09

Azərbaycan - Farer adaları oyununun heyətləri açıqlandı

Çeçenistanda qadın kamikadze özünü partlatdı
17.11.2018, 20:02

Çeçenistanda qadın kamikadze özünü partlatdı

Tramp Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyasından DANIŞDI   
17.11.2018, 19:54

Tramp Fətullah Gülənin Türkiyəyə ekstradisiyasından DANIŞDI  

Cəlilabadda axtarışda olan narkotacir saxlanıldı
17.11.2018, 19:51

Cəlilabadda axtarışda olan narkotacir saxlanıldı

“BMT Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq cinayətkarlarla bağlı təsirli addımlar ata bilər”
17.11.2018, 19:23

“BMT Təhlükəsizlik Şurası beynəlxalq cinayətkarlarla bağlı təsirli addımlar ata bilər”

Fazil Məmmədovun müalicədən sonra ilk FOTOSU 
17.11.2018, 19:09

Fazil Məmmədovun müalicədən sonra ilk FOTOSU 

Əli Kərimli və Cəmil Həsənli saxlanıldı
17.11.2018, 18:39

Əli Kərimli və Cəmil Həsənli saxlanıldı

Yasamalda oğurluq edən şəxs tutulub
17.11.2018, 17:55

Yasamalda oğurluq edən şəxs tutulub

“9531 şəhid vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək”
17.11.2018, 17:37

“9531 şəhid vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə veriləcək”

Samuxda yarımstansiyada baş verən qəzada yaralanan montyor öldü
17.11.2018, 17:30

Samuxda yarımstansiyada baş verən qəzada yaralanan montyor öldü

Türkiyə ABŞ-dan YPG ilə əlaqəni kəsməsini tələb edir
17.11.2018, 17:13

Türkiyə ABŞ-dan YPG ilə əlaqəni kəsməsini tələb edir

Azərbaycanla Gürcüstan arasında ticarət dövriyyəsi 450 milyon dollar təşkil edib
17.11.2018, 17:00

Azərbaycanla Gürcüstan arasında ticarət dövriyyəsi 450 milyon dollar təşkil edib

Suriyada daha 40 dinc sakin həlak oldu
17.11.2018, 16:46

Suriyada daha 40 dinc sakin həlak oldu

Prezident Dövlət Gömrük Komitəsi kollegiyasının yeni tərkibini təsdiq edib
17.11.2018, 16:34

Prezident Dövlət Gömrük Komitəsi kollegiyasının yeni tərkibini təsdiq edib

Deputat: “Fransanın həmsədrlikdən uzaqlaşdırılması müzakirə oluna bilər”
17.11.2018, 16:07

Deputat: “Fransanın həmsədrlikdən uzaqlaşdırılması müzakirə oluna bilər”

Ermənistan ordusunun zabitləri cəzalandırılıb
17.11.2018, 15:38

Ermənistan ordusunun zabitləri cəzalandırılıb

Gömrükdə Ermənistanda istehsal edilən məhsullar ələ keçirildi - FOTOLAR
17.11.2018, 15:22

Gömrükdə Ermənistanda istehsal edilən məhsullar ələ keçirildi - FOTOLAR

Azərbaycan Fransaya etiraz notası verib
17.11.2018, 15:14

Azərbaycan Fransaya etiraz notası verib

“Böyük siyasət sənə küçə deyil!” - Belarus XİN-i Paşinyana sərt cavab verdi
17.11.2018, 14:59

“Böyük siyasət sənə küçə deyil!” - Belarus XİN-i Paşinyana sərt cavab verdi

İsrailin Müdafiə Nazirliyinə Netanyahu rəhbərlik edəcək
17.11.2018, 14:56

İsrailin Müdafiə Nazirliyinə Netanyahu rəhbərlik edəcək

Təbriz-Zəncan magistralında 7 nəfər öldü
17.11.2018, 14:47

Təbriz-Zəncan magistralında 7 nəfər öldü

Gömrükdə sıxlığın aradan qaldırılması üçün növbə sistemi yaradılacaq
17.11.2018, 14:35

Gömrükdə sıxlığın aradan qaldırılması üçün növbə sistemi yaradılacaq

Kürdəxanıda yolu keçən piyadanı maşın vurdu
17.11.2018, 14:33

Kürdəxanıda yolu keçən piyadanı maşın vurdu

Qida Təhlükəsizliyi İnstitutu gəncləri yüksək məvacibli işə dəvət edir
17.11.2018, 14:26

Qida Təhlükəsizliyi İnstitutu gəncləri yüksək məvacibli işə dəvət edir

Naxçıvanda “Xüsusi təyinatlı İBAD-2” filminin təqdimatı oldu   
17.11.2018, 14:20

Naxçıvanda “Xüsusi təyinatlı İBAD-2” filminin təqdimatı oldu  

Rəsmi Bakı Fransadan narazılıq etdi: “Bunun qarşısı alınmalıdır”
17.11.2018, 13:50

Rəsmi Bakı Fransadan narazılıq etdi: “Bunun qarşısı alınmalıdır”

Bakının bu rayonu susuz qalacaq
17.11.2018, 13:44

Bakının bu rayonu susuz qalacaq

İlham Əliyev Belarusa səfər edəcək
17.11.2018, 13:33

İlham Əliyev Belarusa səfər edəcək

Heydər Əliyev Fondunun daha bir layihəsi –“Yeddi gözəl” sərgisi Moskvada açılır
17.11.2018, 13:28

Heydər Əliyev Fondunun daha bir layihəsi –“Yeddi gözəl” sərgisi Moskvada açılır

“Makers’ Day 2018” gənclər üçün təcrübə və iş imkanı yaradıb
17.11.2018, 13:23

“Makers’ Day 2018” gənclər üçün təcrübə və iş imkanı yaradıb

Oqtay Əsədov İzmirdə TÜRKPA-nın konfransına qatılacaq
17.11.2018, 13:20

Oqtay Əsədov İzmirdə TÜRKPA-nın konfransına qatılacaq

Rəsmi Paris: “Fransa Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejimi tanımır”
17.11.2018, 13:17

Rəsmi Paris: “Fransa Dağlıq Qarabağdakı separatçı rejimi tanımır”

Məleykə Abbaszadə 11-ci sinif şagirdləri və valideynlərinə müraciət etdi
17.11.2018, 13:12

Məleykə Abbaszadə 11-ci sinif şagirdləri və valideynlərinə müraciət etdi

Sabah Bakıda 16 dərəcə isti gözlənilir -  PROQNOZ
17.11.2018, 13:03

Sabah Bakıda 16 dərəcə isti gözlənilir -  PROQNOZ

Bu ölkələrdə Youtube, Facebook, Whatsapp, Twitter qadağandır - SİYAHI
17.11.2018, 12:44

Bu ölkələrdə Youtube, Facebook, Whatsapp, Twitter qadağandır - SİYAHI

DİM: Bu gün dövlət qulluğunda yüksək vəzifələrə sənəd verənlər yoxdur
17.11.2018, 12:31

DİM: Bu gün dövlət qulluğunda yüksək vəzifələrə sənəd verənlər yoxdur

Tramp Heylini vitse-prezident postuna gətirir?
17.11.2018, 12:26

Tramp Heylini vitse-prezident postuna gətirir?

Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyəti Vaşinqtonda - FOTOLAR
17.11.2018, 12:14

Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyəti Vaşinqtonda - FOTOLAR

Bakıda restoran yandı, 20 nəfər təxliyə edildi
17.11.2018, 12:09

Bakıda restoran yandı, 20 nəfər təxliyə edildi

Sumqayıtda avtomobil oğruları yaxalandı
17.11.2018, 12:03

Sumqayıtda avtomobil oğruları yaxalandı

“Ermənistan münaqişənin həllinə çox ciddi problemlər yaradır” - Hikmət Hacıyev
17.11.2018, 11:54

“Ermənistan münaqişənin həllinə çox ciddi problemlər yaradır” - Hikmət Hacıyev

Merkel ən böyük səhvini etiraf etdi, üzr istədi
17.11.2018, 11:45

Merkel ən böyük səhvini etiraf etdi, üzr istədi

Bakıda zibil yeşiyindən silah-sursat tapıldı
17.11.2018, 11:33

Bakıda zibil yeşiyindən silah-sursat tapıldı

DİM sədrindən İTTİHAM: “Vəsaitin yarısı kənardan dəvət edilmiş şəxslərə xərclənib”
17.11.2018, 11:24

DİM sədrindən İTTİHAM: “Vəsaitin yarısı kənardan dəvət edilmiş şəxslərə xərclənib”

Əhliman Əmiraslanov üçün özəl gün - FOTO
17.11.2018, 11:20

Əhliman Əmiraslanov üçün özəl gün - FOTO

MKİ dəqiqləşdirdi: Xaşoginin ölüm əmrini vəliəhd şahzadə verib
17.11.2018, 11:09

MKİ dəqiqləşdirdi: Xaşoginin ölüm əmrini vəliəhd şahzadə verib

“Gələn il keçiriləcək imtahanlarda ciddi dəyişikliklər olacaq”
17.11.2018, 10:58

“Gələn il keçiriləcək imtahanlarda ciddi dəyişikliklər olacaq”

ARXİV