Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri çərçivəsində imzalanmış ikitərəfli sənədlər iki qardaş ölkə arasında münasibətləri strateji tərəfdaşlıqdan müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltdi. Bu, təkcə ikitərəfli əlaqələrin deyil, bütövlükdə Türk dünyasında inteqrasiya proseslərinin daha da sürətlənməsinə xidmət edən mühüm bir hadisədir.
Rəsmi səfərin ən mühüm nəticəsi Prezident İlham Əliyev və Prezident Sadır Japarov tərəfindən "Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə"nin imzalanması idi. Bununla yanaşı, Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclasının qərarı da təsdiq edildi. Bu sənədlər iki ölkə arasında siyasi dialoqun, təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın və qarşılıqlı dəstəyin yeni hüquqi əsaslarını formalaşdırdı.
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, müttəfiqlik münasibətləri böyük məsuliyyət deməkdir və Azərbaycan bu məsuliyyəti bölüşməyə hazırdır. Dövlətimizin beynəlxalq təşkilatlarda, iqtisadi əməkdaşlıqda və regional təhlükəsizlik məsələlərində Qırğızıstanla qarşılıqlı dəstək siyasəti bundan sonra da davam etdiriləcək.
Azərbaycan-Qırğız İnkişaf Fondunun maliyyə imkanlarının genişləndirilməsi barədə əlavə saziş imzalandı və Fondun kapitalı 200 milyon dollara çatdırıldı. Bu qərar investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsini sürətləndirəcək, yeni istehsal sahələrinin yaradılmasına, sahibkarlığın inkişafına və yeni iş yerlərinin açılmasına mühüm töhfə verəcəkdir.
Səfər çərçivəsində nəqliyyat və logistika sahəsində də mühüm razılaşmalar əldə edildi. Beynəlxalq avtomobil əlaqələri haqqında saziş, yükdaşımalar, gəmiçilik və gəmiqayırma sahəsində əməkdaşlığa dair memorandum imzalandı. Bu sənədlər Orta Dəhlizin inkişafı, regionun tranzit potensialının artırılması və iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin genişlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Enerji sektoru da iki ölkə arasında əməkdaşlığın prioritet istiqamətlərindən biridir. Neft məhsullarının tədarükü sahəsində Anlaşma Memorandumu və 2026–2028-ci illəri əhatə edən energetika üzrə Yol Xəritəsi gələcək əməkdaşlığın konkret istiqamətlərini müəyyənləşdirir. 2024–2029-cu illər üzrə Əməkdaşlıq Proqramının həyata keçirilməsinə dair Yol Xəritəsinin qəbul olunması iki ölkə arasında razılaşdırılmış layihələrin sistemli şəkildə icrasına şərait yaradacaq.
Səfər zamanı statistika, kibertəhlükəsizlik və maliyyə bazarlarının tənzimlənməsi sahələrində də əməkdaşlıq memorandumu imzalandı. Bu sənədlər dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması, informasiya təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və maliyyə sistemləri arasında əlaqələrin inkişaf etdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müasir dövrdə rəqəmsal təhlükəsizlik və informasiya mühafizəsi strateji əhəmiyyət kəsb etdiyindən bu istiqamətdə əməkdaşlıq gələcək üçün mühüm perspektivlər vəd edir.
Səfərin diqqətçəkən nəticələrindən biri də regionlararası əməkdaşlığın genişləndirilməsi oldu. Şuşa ilə Çolpon-Ata, Qəbələ ilə Karakol, Gəncə ilə Oş şəhərləri arasında qardaşlaşma əlaqələrinin yaradılması haqqında memorandumlar imzalandı. Bu addımlar yalnız yerli idarəetmə orqanları arasında əməkdaşlığı deyil, həm də turizm, mədəniyyət, təhsil və humanitar əlaqələrin inkişafını təşviq edəcək.
Sənaye sahəsində də yeni əməkdaşlıq istiqaməti müəyyənləşdirildi. "AzerGold" QSC ilə Qırğızıstanın "Kyrgyzaltyn" şirkəti arasında imzalanmış memorandum faydalı qazıntılar sahəsində təcrübə mübadiləsi, yeni layihələrin həyata keçirilməsi və investisiya imkanlarının artırılması üçün əlverişli zəmin yaradır.
Humanitar əməkdaşlıq isə Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin ayrılmaz hissəsi olaraq qalır. Ağdamda "Manas" adına məktəbin tikilməsi, Bakıda Çingiz Aytmatovun abidəsinin və parkının açılması, Bişkekdə Azərbaycan-Qırğızıstan Dostluq Parkının yaradılması, eləcə də hər iki ölkədə keçirilən Mədəniyyət Günləri ortaq tarixi və mənəvi dəyərlərin yaşadılmasına xidmət edir. Bu layihələr xalqlar arasında dostluğun və qardaşlığın daha da möhkəmlənməsinin parlaq nümunəsidir.
Səfərin rəmzi əhəmiyyət daşıyan hadisələrindən biri Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasının ali dövlət mükafatı 1-ci dərəcəli "Manas" ordeni ilə təltif olunması oldu. Dövlət başçısı bu yüksək mükafatı Azərbaycan ilə Qırğızıstan arasında qardaşlıq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən fəaliyyətə verilən yüksək qiymət kimi dəyərləndirdi. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, ölkələrimiz uzun illər ərzində böyük və şərəfli inkişaf yolu keçərək münasibətlərini strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiblər və bu gün dünyada bundan daha yüksək münasibət formatı mövcud deyil. Dövlətimizin başçısı Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin xalqların rifahı naminə bundan sonra da uğurla inkişaf etməsi üçün bütün səylərini davam etdirəcəyini bildirdi.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarovun rəhbərliyi ilə qardaş ölkədə əldə olunan mühüm nailiyyətləri də yüksək qiymətləndirdi. Ölkə başçımız vurğuladı ki, Azərbaycan Qırğızıstanın inkişafına və iki ölkə arasında qardaşlıq münasibətlərinin möhkəmlənməsinə verilən töhfəni yüksək qiymətləndirir. Bu münasibətin ifadəsi olaraq Prezident Sadır Japarov Azərbaycanın ali dövlət təltifi "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edildi ki, bu da iki dövlət arasında qarşılıqlı hörmətin, etimadın və strateji müttəfiqliyin ən yüksək səviyyədə olduğunu bir daha nümayiş etdirdi.
Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri təkcə növbəti diplomatik görüş deyil, eyni zamanda Azərbaycan-Qırğızıstan münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini təsdiqləyən tarixi hadisədir. İmzalanan sənədlər siyasi dialoqdan iqtisadiyyata, energetikadan kibertəhlükəsizliyə, şəhərlərarası əməkdaşlıqdan humanitar əlaqələrə qədər geniş spektri əhatə edir. Bu isə iki qardaş dövlət arasında müttəfiqlik münasibətlərinin uzunmüddətli və davamlı inkişafının möhkəm təməl üzərində qurulduğunu bir daha təsdiqləyir.
Cavanşir Feyziyev,
Milli Məclisin deputatı
