28 Sentyabr 2021, Çərşənbə axşamı
2 Sentyabr 2021, 15:18 | Ana Səhifə - Yazılar - Şuşanın məsuliyyət YÜKÜ
Şuşanın məsuliyyət YÜKÜ

Fazil Mustafa

İllərdir Şuşa acısını doyasıya yaşadıq.

Aylardır Şuşa zəfərini sevincini, qürurunu doyasıya yaşayırıq.

İndi mən sizə hələ də doyasıya yaşaya və daşıya bilmədiyimiz Şuşa məsuliyyətindən danışacağam. Yaşamalı və daşımalı olduğumuz dövrün ən həyati əhəmiyyətli yüküdür bu! Adını belə də tələffüz etmək olar: Şuşanın məsuliyyət yükü. Anoloji olaraq bu kod altında bütün Qarabağın, Azərbaycanın məsuliyyət yükünü anlatmağa çalışırıq.

İndi Şuşada o məsuliyyət yükünün daşıyıcıları yol, qaz, işıq, su çəkənlərdir, binaları, evləri, məscidləri bərpa edənlərdir, Şuşa qoruğunu dizayn edənlərdir, icraçı rolu ilə səlahiyyətləndirilmiş məmurlardır, ərazidə çətin şərtlərdə xidmət çəkən əsgərlərdir, polislərdir, tibb işçiləridir. Zəfər yoluna alternativ yol çəkilişi də bu bölgə üzərindəki strateji müəyyənlik anlayışımızın varlığını ifadə edir. Bu strateji müəyyənlik anlayışı həm dövlətlər üçün, həm də cəmiyyətlər üçün çox vacib amillərdəndir. Ancaq bizdə cəmiyyətin alt qatlarında belə bir müəyyənliyin dərk edilməsi üçün ciddi işlər görüldüyünü söyləmək mümkün deyil. Qarabağda bizim bəlkə də qələbədən sonra məğlub olduğumuz əsas məqam xalqın, cəmiyyətin strateji müəyyənlik anlayışına sahib olmamasıdır. Əslində dövlət ilk növbədə bunu təmin etməlidir. Bu həm də yalnız şuşalılar, yalnız gələcəkdə Qarabağda məskunlaşacaq insanlar üçün zəruri deyil, Naxçıvandan, Qazaxdan başlamış Astaraya, Qusara qədər hər bir azərbaycanlının ən azı düşündüyü bir anlayış olmalıdır. Sözün kəsəsi budur ki, yeni bir səbr anlayışı icad etməliyik, bu da Qarabağ səbridir. Qarabağ səbri olmayan bir xalq, bir cəmiyyət hansısa məqamda emosional tələskənliklə bir günün içində qazanılan uğuru yelə verə bilər. Bu gün bizdə sanki strateji müəyyənlik anlayışına sahib bir şəxs var: dövlət başçısı, Ali Baş komandan. Onun baxışlarında o qədər dəqiq və cilalanmış Qarabağ təsəvvürü var ki, hər çıxışının, müsahibəsinin arxasınca yol xəritəsini təsəvvür etmək mümkün olur. İndi biz bu strateji müəyyənlik anlayışını Azərbaycan cəmiyyətinin alt qatlarına yaymadıqca, insanları Qarabağ üzərindən sağlam mühakiməyə yönləndirmək də çətin olacaq. Yəni xalqı bu prosesin aktiv aktyoruna çevirməmiz qarşımızda duran qaçılmaz bir tələb olmalıdır.

Bu həm də ona görə vacibdir ki, bu gün Şuşanın yenidən sahibinə çevrilmiş Azərbaycan dövləti, Qarabağda qalması ilə razılaşmadığı, lakin hamıya məlum olan səbəbdən beynəlxalq dizaynı nəzərə alaraq hesablaşdığı ermənilərin yaşadığı Xankəndinə gedən yola da, Xankəndinin özünə də gözlə rahatca görünən məsafədən yuxarı qayalıqlardan, yüksəkliklərdən, meşəliklərdən baxır. Buna həm də məcazi mənada yuxarıdan baxmaq deyilə bilər. Yuxarıdan baxmanın isə hərbi cəhətdən böyük avantajı ilə yanaşı, psixoloji cəhətdən təhlükəli məqamları da olur. “Yuxarıdan baxanlar” üçün bəlkə də ən təhlükəli simptom arxayınçılıqdır.

Əslində Azərbaycan cəmiyyətinin böyük əksəriyyətində Qarabağda qazanılan böyük uğura “yuxarıdan baxma” meylləri özünü addımbaşı hiss etdirir. Uzun illər işğal olunmuş torpaqlarımızın hüdudlarının bizlərin yaddaşında xəritə üzərindən təsviri də öz təsirini burada göstərir. Orta məktəb siniflərindən tutmuş diplomatik məkanlara qədər “Dağlıq Qarabağ və ətrafındakı yeddi rayon işğal olunub” tavtologiyasını illərdir əzbərlədiymizə görə, xəritə üzərində bir dağdan, bir meşə massivindən, bir qayalıqdan, bir çaydan digərinə atlamanın da rahatlığını hələ də yaddaşımızdan kənara ata bilmirik. İndi-indi Şuşaya, Kəlbəcərə, Laçına, Qubadlıya, Suqovuşana baş çəkdiyimizdə canlı döyüş səhnəsinin əngin ölçülərini dolğun təsəvvür etmə fürsətini qazanmağa başlayırıq.

Unutmayaq ki, savaşın hərb mərhələsi bitib. Hazırda savaşın əsəb mərhələsindəyik. Əsəb savaşı deyirlər ha, bax günün Qarabağında yaşanan məhz odur. Təbiidir ki, erməninin əsəbi ilə bizimkinin fərqli durumu var və bu da anoloji olaraq qələbənin və məğlubiyyətin aurasından doğan fərqliliklərdir.

Şuşada ilk öncə asfalt örtülü yolun daşıları sökülüb dağılmış səkisi ilə yoxuşu qalxmağa başladım. Cəmi 700-800 metr bir yol. Və təngənəfəs dayanmalı oldum. İdmanla az-çox məşğul olan, üzərində heç bir ağır geyim daşımayan bir adamın hansı zorluqla irəlilədiyini necə deyərlər, öz dərimdə hiss etmiş oldum. Yayın qızmar istisində qalxa bilmədiyim bu yolun sonu gəlib sıldırım qayalığa dirənirdi. Və bu qayalıqlardan payızın soyuq günlərində insanın necə buraya qalxdığını anlamaq üçün hərəkətimin müqayisə aparmağa nə qədər uyğun olduğunu sezdim.

Anladığım, oxuduğum Şuşa iki təbii coğrafi obrazda göz önündə canlanır: Daşaltı və Qayaüstü. Görünür ərazinin coğrafi məntəqələrinin inzibati ad seçimində bu relyefi diqqətə alıblar. Daşaltı hələ ermənilərin işğal palanını gerçəkləşdirməyə başladığı vaxtlarda qorumaq üçün savaşdığımız mühüm məntəqələrdən biridir. Burada çoxlu şəhidlər vermişik və məhz Daşaltının itirilməsindən sonra Şuşanın qorunması müşkül məsələyə çevrilib. Burada savaşın ilk vaxtlarında Vətən üçün şəhid olanlar 44 günlük zəfərimizdən sonra artıq daş altında qalmayıblar, onlar hamımızdan daha artıq qaya üstünə qalxıblar, şəhədlik zirvəsinə yerləşiblər...

Düşünürəm ki, Şuşanın bu relyefinə uyğun olaraq Azərbaycanda bu böyük savaşda qazanılanlara münsibətdə də ikili insan obrazlarını görə bilirik. Daş altında qalanlar və Qaya üstünə çıxanlar. Bu iki mövqedən baxışların strateji müəyyənlik əmsalı irəlidəki dövrlərdə də hökmən bir-birindən fərqlənəcək.

Buraya sənət adamlarını, yazarları, diaspora təmsilçilərini tanışlıq üçün yığıb gətirirlər. Buraya “Xankındindən, Xocalıdan niyə danışmırsınız?” deyib ittihamedici tonda qələbəni heçləşdirməyə, önəmsizləşdirməyə çalışan sosial kommuna uşaqlarını da yığıb gətirmək olar. Ancaq onlardan Daşaltıdan ayaqla Şuşaya qalxmalarını tələb etmək şərt olmalıdır. Bu mövqeni ələ keçirmənin nə qədər möcüzəli bir qəhrəmanlıq olduğunu görmələri, anlamaları üçün. Fiziki və mənəvi təngənəfəslik yaşamaları üçün. İnanın ki, Qarabağda qələbəmizin dəyərini, ölçüsünü, möcüzəsini kiçiltməyə çalışanlar sözün bütün mənasında daş altında da qalacaqlar. Şəhidlərin bizlərə qazandırdığı Zəfər yolunu yürüyəcək yetərincə qayaüstü Zəfər adamları olmalıdır ki, fərqli bəhanələrdə daş altında qalanlar gələcəyimizi, hədəflərimizi belə rahatlıqla daşlamasınlar.

Bu da bir reallıqdır ki, burada sülhməramlılar, rusməramlılar, erməniməramlılar mövcuddurlar. Mahiyyətcə sülhməramlı bizik, çünki bu torpağın sahibi biz olduğumuza görə, burada savaşın olması bizim torpaqların dağıdılması deməkdir. Bu dağıdılmış ərazilərin yalnız mənəvi-psixoloji deyil, həm də maddi bədəlini Azərbaycan vətəndaşı ödəyir. Ona görə də bizim qarşımızda mümkün qədər savaşsız, ağılla, diplomatiya ilə rusməramlılara və erməniməramlılara dərs vermək məramı durur. Məram politoloji ədəbiyyatda proqram kimi anlaşılır və kimin burada kimin doğru, dolğun məramı olacaqsa, o da proseslərin yönləndiricisinə çevrilə biləcəkdir.

Şuşa nəfəsimizi dərdiyimiz yerdir. Şuşaya gətirən Zəfər yolu hökmən bütün Qarabağda, Zəngəzurda tamamlanmalıdır. Yol isə təngənəfəsliyi sevməz, darqursaqlığı heç sevməz. Yola çıxan adamlar yoldan çıxanlara bunu gecikmədən anlatmalıdırlar.

 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
 Sahibə Qafarova TÜRKPA-nın Şura iclasında çıxış edib 28 Sentyabr 2021, 11:23 Sülhməramlılar Qarabağda dronları havaya qaldırdı 28 Sentyabr 2021, 11:21 “Azəriqaz”ın Baş direktoru istehlakçılara müraciət edib 28 Sentyabr 2021, 11:19 “Şəhidlər və itkinlər xalqımızın seçilmiş övladlarıdır” 28 Sentyabr 2021, 11:17 İctimai TV bu gündən daha bir ilkə imza atdı 28 Sentyabr 2021, 11:14 Qalib sərkərdənin müraciəti: müdriklik və ədalət, inam və cəsarət 28 Sentyabr 2021, 11:08 Qazaxıstanda Nizami Gəncəvi ilə bağlı təqdimat olub 28 Sentyabr 2021, 11:06 Nazirlik kadr potensialını gücləndirir - FOTOLAR 28 Sentyabr 2021, 11:03 Daha bir vaksin maxinasiyası - 6 nəfərə cinayət işi açıldı 28 Sentyabr 2021, 11:00 Protezlə təmin edilən qazilərin SAYI 28 Sentyabr 2021, 10:56 “Yaddaş” kitabı və Memorial.az saytı TƏQDİM OLUNDU 28 Sentyabr 2021, 10:53 Koronavirusun qeydə alınmadığı 5 ÖLKƏ 28 Sentyabr 2021, 10:52 Vilayət Eyvazova ağır itki üz verib 28 Sentyabr 2021, 10:49 Binalarda liftlərin ehtiyat hissələrini oğurlayan dəstə saxlanıldı - VİDEO 28 Sentyabr 2021, 10:44 Dilənçi qadın evdən oğurluq etdi 28 Sentyabr 2021, 10:39 Bakı-Sumqayıt yolunda sıxlıq var 28 Sentyabr 2021, 10:35 Elnur Əşrəfoğlunun anası Birinci vitse-prezidentdən KÖMƏK İSTƏDİ 28 Sentyabr 2021, 10:31 Tovuzda 9 yaşlı məktəblini avtomobil vurub  28 Sentyabr 2021, 10:26 Tanışına 5 bıçaq vurub TƏSLİM OLDU 28 Sentyabr 2021, 10:22 İraqlı nazir Bakı Ali Neft Məktəbində - FOTO 28 Sentyabr 2021, 10:17 Məşhur müğənni insan alverində təqsirləndirilir 28 Sentyabr 2021, 10:13 25 günün qəza statistikası: 45 ölü, 18 yaralı 28 Sentyabr 2021, 10:08 Azərbaycan tarixi ədaləti bərpa etdi 28 Sentyabr 2021, 10:04 UNEC-də XIX Beynəlxalq Türk Dünyası Sosial Elmlər konfransı keçirilib 28 Sentyabr 2021, 10:00 Avqustda qadın pensiyaçılar kişilərdən çox olub 28 Sentyabr 2021, 09:54 Magistral yollarda sürət həddi endirildi 28 Sentyabr 2021, 09:50 Keçmiş kürəkənini bıçaqlayan qayınata TUTULDU 28 Sentyabr 2021, 09:46 Parlament şəhid və qazi ailələrinin məsələsinə yenidən baxacaq 28 Sentyabr 2021, 09:40 DYP-dən taksi sürücülərinə sonuncu XƏBƏRDARLIQ 28 Sentyabr 2021, 09:36 İnternat uşaqları: onları bu müəssisələri tərk edəndən sonra nələr gözləyir… 28 Sentyabr 2021, 09:31 Xəzər dənizində köməksiz qalan 3 nəfər xilas edildi 28 Sentyabr 2021, 09:27 Sabahdan universitetlər və kolleclər açılır 28 Sentyabr 2021, 09:22 Qarabağa “Böyük qayıdış”la bağlı komissiya yaradılır 28 Sentyabr 2021, 09:17 “Brent” neftin qiyməti 80 dolları ötdü 28 Sentyabr 2021, 09:12 Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri 28 Sentyabr 2021, 09:06
SORĞU Hansı vaksinə etibar edirsiniz?