20 iyun 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - REPORTAJ - Şubanı dağlarının "mühasirəsi"ndə: Qobu və qobulular...
Şubanı dağlarının "mühasirəsi"ndə: Qobu və qobulular...
04.11.2009, 10:40

ABŞERONUN FƏRQLİ DANIŞIQ LƏHCƏSİ İLƏ TANINAN KƏNDİNDƏN REPORTAJ  

Mən aşığam Qobuda,
Qobustanda, Qobuda.
Dönəydim sal daşlara,
Qalaydım o Qobuda.
Yolum Qobuyaydı, Bakının 10 kilometrliyində yerləşən Abşeron rayonunun qədim kəndinə. “Bakı kəndləri” silsiləsindən növbəti yazımı buradan hazırlayacaqdım. Yola düşməzdən əvvəl kəndin tarixi, adət-ənənələri haqda bir az bilgi topladım ki, işim asan olsun.

Qobunun tarixi

Tarixçi Sara Aşurbəyli tədqiqatlarında yazıb ki, Qobu kəndi təxminən 700 il əvvəl yaranıb. Bu yaşayış məskəninin adı “çökəklik, müvəqqəti su axarı olan dərə, düzən” mənalarını verir. Qobu hər tərəfdən Şubanı dağları ilə əhatə olunub.
Qobuluları Abşeronun başqa kəndlərinin əhalisindən fərqləndirən bir sıra xüsiyyətlər var. Əsas fərqli xüsusiyyət isə danışıq ləhcəsindəki fərqdir, həmin ləhcə Abşeronda yalnız qobululara məxsusdur. Məsələn qobulular “gələcəyəm” sözünü “gələtdi”, “gedəcəyəm”i “gedətdi”, “biləcəyim”i “bilətdi” kimi işlədirlər. Yəni bu kəndin sakinlərinin ləhcəsində işlədilən fellər “ətdi, itdi, atdı, utdu” sonluğu ilə bitir. Bu isə bir qədər şirin və baməzə alınır.
Qobunun əhalisi hazırda 10 min nəfərə yaxındır. Yerli əhalinin bir hissəsi  vaxtilə Quba, Şamaxı və Gədəbəydən gələnlərdi. Onları 1937-ci ildə Qobu ərazisinə sürgün ediblər.
Qobulular əsasən əkinçilik, maldarlıq, dəvəçiliklə məşğul olurlar. Hazırda Azərbaycanda ən böyük dəvəçilik təsərrüfatı da Qobuda yerləşir. Hazırda kənd əhalisinin bir qismi neft sənayesində çalışır.

Adət-ənənələr

Qobu ağsaqqalları mənimlə söhbət zamanı bildirdilər ki, kənddə milli adət-ənənələr qorunub saxlanılır. Məsələn, toy mərasimində kişilər və qadınlar ayrı-ayrılıqda otururlar. Qobulular süfrələrində bozbaş, düşbərə, qutab, buğlama, saciçi kimi milli xörəklərə, eyni zamanda ağartıdan hazırlanan yeməklərə üstünlük verirlər.
Ağbirçəklərdən öyrəndim ki, Qobu sakinləri Novruz bayramında elə bir büsat, elə bir məclis qururlar ki, onun iştirakçısı olan adam özünü qədim zamanlarda hiss edir. Belə ki, Qobuda hər bir gəlin bayram günündə ata evindən pay gözləyər. Hətta gəlinin 100 yaşı olsa belə. Qobu camaatı üçün dəvəsiz Novruz olmur. At, eşşək minmək, xoruz döyüşdürmək də öz yerində. Hər kəs bu adətlərə əməl etməlidir. Bir adət də var: Novruz bayramında qızlar gəlinlər ağbirçəklərin məclisinə gedib, onlardan xeyir-dua alar. Bayram günündə hər kəsin evində süfrə açılır. Bundan başqa, kəndin mərkəzində ləziz xörəklər bişirilir. Adətə görə, bu xörəkdən hamı yeməlidir. Sonra da böyüklü-kiçikli - hər kəs tonqal ətrafında qol götürüb oynamalıdır. Cavanlar bayram günü meydana çıxıb öz gücünü göstərməlidirlər. Heç kəs bu adətlərə xələl gətirə bilməz. Beləcə, qobulular milli adət-ənənələri yaşadıb bir nəsildən o biri nəsilə ötürür və milli özünəməxsusluqların sıradan çıxmasına imkan vermirlər.
Qobuda bir qayda da var, qəbirləri hasarlamaq olmaz. Onu da Qobu bələdiyyəsi tətbiq edib.
Kənd öz ənciri ilə də məşhurdur.

Nuru Paşanın qərargahı

1918-ci ilin yayında Bakı uğrunda həlledici döyüşlərə hazırlaşan Qafqaz İslam Ordusu bir müddət Qobu kəndində təlim keçib. O zaman Ordu komandanı Nuru Paşa Qobu sakini Kərbəlayi Qasımın evini özünə qərargah seçib. Deyilənə görə, Nuru Paşa və Qafqaz İslam Ordusunun bir neçə yüksək rütbəli zabiti evin ikinci mərtəbəsində yaşayıblar. Kərbəlayi Qasımın böyük ailəsi isə müvəqqəti olaraq, birinci mərtəbədə məskunlaşıb. İngilislərin hədəfindən yayınmaq üçün gecələr evdə lampa yandırmaq qadağan olunubmuş. Nuru Paşa və silahdaşları Qobuda olduqları vaxt evin gəlinlərindən biri uşaq dünyaya gətirir. Nuru Paşa birinci mərtəbədəki səs-küyün səbəbini öyrənəndə dərhal heç vaxt yandırmadığı lampalardan birini aşağı göndərir. Evin sahibinin bu mənzərədən bərk təəccübləndiyini görən zabit Nuru Paşanın arzusunu dilə gətirir: "Paşam dedi ki, qoy, cocuk gözünü işıqlı dünyaya açsın".
İndi Qobuda elə bir adam tapılmaz ki, Kərbəlayi Qasımın evini tanımasın və bu evin Bakının tarixində necə önəmli rol oynadığını bilməsin.

Qoçular

Bütün Bakı kəndləri kimi Qobuda da məşhur qoçular olub. 1918-ci ildə kənd erməni-daşnak qüvvələriin köməyə çağırdığı ingilislərin hücumuna məruz qalıb. Həmin vaxtlarda xilaskar türk ordusu gələnə kimi Məşədi Hilal İsmayıl oğlu, Qoçu Adilin rəhbərliyi altında kəndin say-seçmə kişiləri daşnak-bolşevik, ingilis quldurlarının qabağını ala biliblər. Deyilənə görə, Qoçu Adilin qəhrəmanlığından xəbərdar olan Nuru Paşa hətta ona silah da bağışlayıb. 

Qobulular


Bu kənddən bir çox üləmalar, dərvişlər, ruhanilər, ziyalılar, alimlər çıxıb. Şeyx Əbdülhüseyn, Şeyx Əliməmməd, Şeyx Məmmədkərim, Molla Murad, Molla İmanqulu, Mirzə Abdulla, Mirzə Hacı, Mirzə Cəbrayıl, Mirzə Mirzəbala, Yusif Bayramov, xalq rəssamı Qəzənfər Xalıqov kimi tanınmışlar Qobuda doğulub, boya-başa çatıblar.
Qobuda Böyük Vətən Müharibəsində iştirak edən 400-dən artıq müharibə iştirakçısının xatirəsinə abidə qoyulub. Müharibədə iştirak edənlərdən 4 kişi 1 qadın sağ qalıb.
Qarabağ savaşında isə Qobu kəndindən 170 nəfər iştirak edib, 7 qobulu şəhid, 6-sı əlil olub.

Abidələr

Kənddə tarixi memarlıq abidəsi kimi tanınan hamam var. Deyilənə görə bu hamam XIX əsrdə kəndin xeyriyyəçisi Mirzə Abdulla tərəfindən tikilib. Kənd sakinləri hamamın dağılıb getməsindən narahatdırlar. Onların sözlərinə görə, XIX əsrdə tikilmiş hamam tarixi abidə kimi qorunmalıdır, amma aidiyyatı qurumlar buna biganə yanaşır. Tarixi abidə kimi qorunan sofu Həmid piri, Qırxqızlar piri, Nişangah qala da maraq doğurur.
Deyirlər dağın ətəyində yerləşən Qırxqızlar pirindən hər cümə günü su çıxır.
Kənddə qədimi qəbirstanlıq var ki, oradan aparılan bəzi daşlar indi İçərişəhərdəki karvansarada saxlanılır. Daşların üstündəki yazılar isə şikəstə xətlə yazılıb.

Zooloji Park da burada yaradılacaq

Qeyd edim ki, Azərbaycanda yeni yaradılacaq Zooloji Park məhz Qobu kəndində yerləşdiriləcək. Parkın ərazisi 230 hektar nəzərdə tutulub. Hazırda Zooloji Parkın yaradılması üçün seçilmiş ərazinin istifadəsinin yararlılıq dərəcəsinin öyrənilir.
Ərazidə çalışan mütəxəssislərdən öyrəndim ki,Zooloji Park forma və məzmununa görə dünyada analoqu olmayan bir layihədir və burada tək Azərbaycanın deyil, digər qitələrin də bitki və heyvanat aləmilə tanış olmaq mümkün olacaq. Parkda tikiləcək binaların üzərində Qobustan qayaüstü rəsmləri, paleontoloji materiallar, orta əsr miniatür sənəti və Azərbaycanın heyvanat aləminin tarixi inkişaf dövrü nümayiş etdiriləcək.
Dünya təcrübəsinə əsasən, Zooloji Park bioloji müxtəlifliyin, xüsusən nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsi qarşısında olan fauna növlərinin qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Qobunun şan-şöhrətli xalçası

Sovet dövründə kənddə Quşçuluq fabriki olub. Sakinlər deyirlər ki, fabrik 1992-ci ildə ləğv edilib.
Qobu xalçası öz çeşidinə və öz toxunuşuna görə həmişə Azərbaycanda tanınıb. Burada xalçanı dəvə yunundan hazırlanan, təbii otlarla rənglənən iplərlə toxuyurmuşlar. Vaxtilə  Qobu xalçası hətta xaricə də satılırmış.
Hazırda da qobulular bu sənətlə məşğul olurlar. Kənddəki  Xalçaçılıq fabrik təmirə dayandırılıb. Fabrikin işçiləri bildirdilər ki,  təmir başa çatdıqdan sonra burada 200-ə yaxın işçi çalışa biləcək.
Qobuda 3 məktəb, 2 uşaq bağçası var. Kənddə 45 çarpayılıq xəstəxana da fəaliyyət göstərir.

Problemlər

Qobunun mərkəzləşmiş kanalizasiya sistemi yoxdur, ancaq yağış sularının axıdılması üçün 16 km beton kanal çəkilib. Yaşayış məntəqəsində 16 işıq transformatoru qoyulub.
Qobulular dedilər ki, onların əsas problemi təbii qazın olmamasıdır. Çünki kəndin 30-35%-nə təbii qaz verilir.
Qeyd edim ki, kəndin daxili yolları ilə hərəkət edən avtobus marşrutu açılıb. Bələdiyyə sədri Mübariz Bayramov dedi ki, Qobuda bütün ailələr torpaqla təmin edilib: “Bölgü zamanı yerli sakinlərə həmişə güzəşt edilib. İmkansız ailələrin torpaq sahəsilə təminatı onlara lap asan başa gəlib”.
Qobuda bir dənə də olsun istirahət park yoxdur. Sakinlər isə bunu istəyirlər.
Hazırda kənddə yeni tikililər inşa edilir. Bunlar mədəniyyət kompleksi, musiqi məktəbi, idman kompleksi, məsciddir.


Qobu burdan başlayır


 Kəndin ümumi mənzərəsi

 

Qobu vulkanı

Şəhidlik
 
Qobu məktəbi
Məscid


 Təmirə dayandırılan xalçaçılıq fabriki


Fabrikdə xalça toxumaq üçün avadanlıq (hanalar)

 Yeni tikilən məscid


 Məktəbəqədər tərbiyə müəssisəsi


Şəhid abidəsi

Qobuda pir

Pirin içərisindəki dəvə abidəsi

Qədim tikili

Uçub-dağılmaqda olan qədim hamam

13 metr dərinliyi olan qədimi su quyusu

Xəstəxana

 Bu da orta məktəbdi


Günay MUSAYEVA


 


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
nadir
17.11.2009, 19:53

salam

Nail_Rosan
12.01.2010, 21:13

Xebere gore sag olun

Aygun
02.02.2010, 22:21

sag olun xeber gore

Aygun
02.02.2010, 22:48

Qobu haqqinda cox sehf yazmisiniz.Kim deyir ki Qobu kendinin ehalisinin ekseriyyetini Samaxi Gedebey)))))))))))cammati teshkil edir?1937-il))))))))).Qobunun ehalisinin ekseriyyeti ele qedim Qobululardir.

ELGUN
03.03.2010, 21:09

SALAM MELUMATA GORE TESEKKUR EDIREM Qobu haqqinda cox sehf yazmisiniz.Kim deyir ki Qobu kendinin ehalisinin ekseriyyetini Samaxi Gedebey)))))))))))cammati teshkil edir?1937-il))))))))).Qobunun ehalisinin ekseriyyeti ele qedim Qobululardir.

EMIN
10.03.2010, 17:33

QOBUDQ PERVIZ abadliq isleri ile helede davam edir ama bilmirem neqeder edecek

pərvanə
16.05.2010, 09:29

Qobu haqqında səhv fikirlər yürüdürsünüz. Qobu elə qədim Qobulluların yaşadığı ərazidir.

Cavid_Jewellery
01.06.2011, 22:24

Evvela Qobu haqqinda melumat topladiginiza gore cox sag olun.Amma bezi melumatlari sehv ve az yazmisiz.Meselen:Yerli əhalinin bir hissəsi vaxtilə Quba, Şamaxı və Gədəbəydən gələnlərdi.Ve mesqul olduglari sahe:Qobuda esasen senetkarliq sahesilede mesgul olurlar.Bu sahelerin icinde inkisaf etmis senetin biride Zergerlik senetidi.Qedimden bu senet ile mesqul olunur bu gune kimi.Basqa sahelerde oldugu kimi Zergerlik senetindede Qobu zergerlerinin ozune mexsus yeri var.

Qobulu
28.08.2011, 01:01

sagolun melumata gore ancag bu melumatdan sora gedebeyliler diyeceyki QOBUNU biz tikmiwiy

Famil Corat
29.08.2011, 11:39

Ey qobu ehli deyilen fikrlerle razilawmalisiniz. Bunlar faktlarla ireli surulen fikrler ve yazilardir.

Gülyetər Mikayıl qızı
04.10.2011, 10:35

Melumatlara gore cox saq olun. Men yeddi nesilimi taniyan eslen Qobuluyam. Hacilar,ziyalilar neslinin numayendesi kimi qeyd ede bilerem ki, hansi bir eraziden gelib meskumlasmaqda eyiblik yoxdur,ancaq qeyd olunan erazilei tarixi daha qedim olmalidir,Qobuda gelmelerin olmasi barede esitmemisem

EMIL AGALIYEV
28.01.2012, 21:10

EVVALA SALAM ALLAH CANINI SAG ELESIN SEKILLERI YERLESDIRENIN MELUMAT YAZANIN OLENLERI CENNETLIK OLSUN AMIN INSAALLAH

gunay
02.03.2012, 11:18

məlumatlarda heç bir səhv yoxdur,sadəcə Qobulular əhali ilə baglı məlumatları inkar edirlər.Mən Qobu əhalisi haqqinda mənbələrlə tanışam,tam səhih,düzgün məlumatlardır.Qeyd edim ki,şərait həqiqətən də ürək açan deyil,lakin bundan çox yerli əhalinin gəlmələrə münasibəti daha acınacaqlıdır.Belə münasibət yalniz bədxah erməni qonşularımız üçün xarakterikdir.Torpaq millətindir,konkret kəndin deyil və onu qorumaq hər bir azərbaycanlının borcudur!

eliko
13.03.2012, 13:20

bakinin 32 kendi var ama cox vaxt bakililra bir brinin terefini tutmur hele bir birinin ayaqinin altin qazib indiki zamanede beledu ama cox cujqalar gormujem ki bir birine patdeyjqa verib bizder bir birmize tirqa vermujug

Əhmədova Rəhilə Həmid qızı
26.04.2012, 09:37

Günay xanım sizin yazdıqlarınız yalandır .Sizin tapdığınız mənbələr düzünü yazmır necəki azərbaycan tarixi haqqında yazılarda səhvdir.ona qalsa ermənilər Əmircan kəndinin də özününki hesab edirlər , həmişə azərbaycanın yaxşı vəzifələrində içləyən ermənilər olduğu üçün Bakının bir kəndləri haqqında məlumatlar yalandır..

emin ibragimov
21.05.2012, 21:49

fexr eliyedem de (eliyirem) bu torpagnan

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Türkiyə seçkiləri - Ərdoğan öndə gedir, Akşenersə İncenin kölgəsində qalıb
20.06.2018, 13:13

Türkiyə seçkiləri - Ərdoğan öndə gedir, Akşenersə İncenin kölgəsində qalıb

Kanadada marixuana leqallaşdırıldı
20.06.2018, 13:09

Kanadada marixuana leqallaşdırıldı

Deputat ərazi partiya təşkilatı sədrləri ilə görüşüb
20.06.2018, 13:06

Deputat ərazi partiya təşkilatı sədrləri ilə görüşüb

“Türkiyədə şagirdlərə daha ev tapşırığı verilməyəcək” - Nazir
20.06.2018, 13:01

“Türkiyədə şagirdlərə daha ev tapşırığı verilməyəcək” - Nazir

Sabah havanın temperaturu 36 dərəcəyə YÜKSƏLƏCƏK
20.06.2018, 12:43

Sabah havanın temperaturu 36 dərəcəyə YÜKSƏLƏCƏK

Paşinyan rəqiblərini “siyasi meyit”ə çevirir - Növbəti hədəf kim olacaq?
20.06.2018, 12:39

Paşinyan rəqiblərini siyasi meyit”ə çevirir - Növbəti hədəf kim olacaq?

Ramin Hacılı hələlik 2 ay müddətinə həbs edildi
20.06.2018, 12:30

Ramin Hacılı hələlik 2 ay müddətinə həbs edildi

Pambıqçıların zəhərlənməsinin əsas SƏBƏBLƏRİ açıqlandı   
20.06.2018, 12:25

Pambıqçıların zəhərlənməsinin əsas SƏBƏBLƏRİ açıqlandı  

Müdafiə nazirindən əsgər ölümlərilə bağlı KİV-ə ÇAĞIRIŞ
20.06.2018, 12:09

Müdafiə nazirindən əsgər ölümlərilə bağlı KİV-ə ÇAĞIRIŞ

İcra başçısı Xocasən sakinlərinin şikayətlərini dinlədi - FOTO
20.06.2018, 12:07

İcra başçısı Xocasən sakinlərinin şikayətlərini dinlədi - FOTO

Zakir Həsənov son döyüşlərdən DANIŞDI: “Artıq Laçına gedən yola da ordumuz nəzarət edir”
20.06.2018, 11:55

Zakir Həsənov son döyüşlərdən DANIŞDI: “Artıq Laçına gedən yola da ordumuz nəzarət edir”

Bakıda I sinfə şagird qəbulunun II mərhələsi başlayıb
20.06.2018, 11:43

Bakıda I sinfə şagird qəbulunun II mərhələsi başlayıb

“Taliban” 30 hərbçini öldürdü
20.06.2018, 11:41

“Taliban” 30 hərbçini öldürdü

Vaqif Əsədovdan jurnalist binalarının sakinlərinə XƏBƏRDARLIQ: “...Əks halda cərimə olunacaqlar”
20.06.2018, 11:39

Vaqif Əsədovdan jurnalist binalarının sakinlərinə XƏBƏRDARLIQ: “...Əks halda cərimə olunacaqlar”

Aprel şəhidi haqqında film çəkilir
20.06.2018, 11:34

Aprel şəhidi haqqında film çəkilir

Deputat Adil Əliyev: “Bununla iki məqsəd güdürəm”
20.06.2018, 11:34

Deputat Adil Əliyev: “Bununla iki məqsəd güdürəm”

Bu ilin büdcə kəsiri ilə bağlı yeni RƏQƏM - Daha 31 milyon manat artacaq  
20.06.2018, 11:30

Bu ilin büdcə kəsiri ilə bağlı yeni RƏQƏM - Daha 31 milyon manat artacaq  

Ombudsman: "Azərbaycanda insan hüquqları tam təmin olunur"
20.06.2018, 11:24

Ombudsman: "Azərbaycanda insan hüquqları tam təmin olunur"

Elçibəylə bağlı TƏKLİF: “Mərkəzi prospektlərindən birinə Əbülfəz bəyin adı verilsin”
20.06.2018, 11:12

Elçibəylə bağlı TƏKLİF: “Mərkəzi prospektlərindən birinə Əbülfəz bəyin adı verilsin”

Günnüt kəndi işğaldan necə azad edildi - Müdafiə Nazirliyi yeni VİDEO yaydı
20.06.2018, 10:53

Günnüt kəndi işğaldan necə azad edildi - Müdafiə Nazirliyi yeni VİDEO yaydı

Nazir bu dəfə şikayətçiləri Qəbələyə toplayacaq
20.06.2018, 10:47

Nazir bu dəfə şikayətçiləri Qəbələyə toplayacaq

Amerikalı naziri restorandan qovdular
20.06.2018, 10:46

Amerikalı naziri restorandan qovdular

 “BANM-ın məzunu olmaq çox qürurverici hissdir” - MÜSAHİBƏ
20.06.2018, 10:39

 “BANM-ın məzunu olmaq çox qürurverici hissdir” - MÜSAHİBƏ

Bərə qəzası: 180 nəfər itkin düşüb
20.06.2018, 10:30

Bərə qəzası: 180 nəfər itkin düşüb

İran OPEK ölkələrinin görüşünə qatılmadı
20.06.2018, 10:26

İran OPEK ölkələrinin görüşünə qatılmadı

Eldar Quliyev QDİƏT PA-nın toplantısına gedib   
20.06.2018, 10:16

Eldar Quliyev QDİƏT PA-nın toplantısına gedib  

Diqqət, imtahan gedir! - Video
20.06.2018, 10:15

Diqqət, imtahan gedir! - Video

Sabah 65 minədək şagird buraxılış imtahanı verəcək   
20.06.2018, 10:10

Sabah 65 minədək şagird buraxılış imtahanı verəcək  

BirKart-dan 30%-dək Cash Back imkanı!
20.06.2018, 09:52

BirKart-dan 30%-dək Cash Back imkanı!

Bakıda 16 mərtəbəli binanı icazəsiz tikirmişlər   
20.06.2018, 09:46

Bakıda 16 mərtəbəli binanı icazəsiz tikirmişlər  

Təbiətə zərər verənlərin işi Baş Prokurorluğa göndərildi
20.06.2018, 09:40

Təbiətə zərər verənlərin işi Baş Prokurorluğa göndərildi

Xanım deputat intihar olayı haqda: “Sözün bitdiyi yerdəyəm...”   
20.06.2018, 09:39

Xanım deputat intihar olayı haqda: “Sözün bitdiyi yerdəyəm...”  

Ermənistan atəşkəsi 87 dəfə pozdu
20.06.2018, 09:33

Ermənistan atəşkəsi 87 dəfə pozdu

Dünya Çempionatı-2018: Bu gün daha 3 görüş keçiriləcək
20.06.2018, 09:27

Dünya Çempionatı-2018: Bu gün daha 3 görüş keçiriləcək

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
20.06.2018, 09:23

Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ

ARXİV
SORĞU
Hansı ölkə dünya çempionu olacaq?
Argentina(14.1%)
Braziliya(21.2%)
Almaniya(11.5%)
İngiltərə(4.42%)
Portuqaliya(13.2%)
İspaniya(5.30%)
Fransa(5.30%)
Belçika(1.76%)
Seneqal(3.53%)
Rusiya(19.4%)