08Noyabr | Ana Səhifə - Yazılar - Bunu unutmayaq...
Bunu unutmayaq...

Elçin Alıoğlu


Depressiyanın nə olduğunu hamımız bilirik. Ruh düşkünlüyü, qəmginlik, ümidsizlik, əsəb, nevroz. Hamısı bir yerdə.

Depressiyada olan insana əsla deyilməyəsi sözlər var. Əslində bu kəlmələr xoş məramla deyilir. Fəqət, onlar depressiyada olan adama ünvanlanıbsa, çox təhlükli ola bilər, zərər vura bilər.

Bu səbəbdən də depressiyaya qapılmış insana əsla deyilməyəcək sözlərin və ifadələrin siyahısını sizə təqdim edirəm.

1. "Hər şey normaldır, fikir vermə, hamıda depressiya olur". Gerçək odur ki, hamıda depressiya olmur. Əlbəttə, insanlar bəzən qəmlənir, kədərlənir, qüssələnirlər. Lakin qüssə və qəm hissdir, depressiya isə xəstəlikdir. Onlar fərqlidir. Çox fərqli.

Niyə? Çünki depressiya xroniki xəstəlikdir. Qüssə, kədər və qəm isə müvəqqətidir, keçib gedir. Kədər və qüssənin həmişə səbəbləri var. O səbəb həmişə xarici olur.

Depressiyanın simptomları kənar amillərdən asılı olaraq güclənə bilər. O amillər öz-özlüyündə depressiyaya səbəb olmur. Depressiya xəstəlikdir. Orqanizmdəki kimyəvi, bioloji, ekoloji və ya genetik amillərdən yaranan nasazlıqdır.

2. "Sadəcə, gülümsə və özünü əla hiss edəcəksən". Xərçəng xəstəsinə gülümsəyərək mərəzə qalib gəlməyi məsləhət görərdiniz? Bəs ayağı sınmış adama sınığı bağlayıb sevinməyi və ya sınığa baxıb gülümsəməyi deyərsiniz? Təbii ki, yox.

Absurddur və hamı da dərk edir. Travmalar, sınıqlar və xəstəliklər həkim müdaxiləsini tələb edir. Yaraları və sınıqları sadəcə, iradə ilə müalicə etmək olmur.

Problem odur ki, depressiya psixonevroloji xəstəlik olduğundan çoxları onu şüur və ya iradə nəsnəsi sayırlar. Çoxları düşünür ki, seçim məsələsi və ya iradə gücü problemidir. Sən demə, depressiyanı unutmaq da olarmış.

Depressiya belə deyil. Onunla nə qədər sərt və qətiyyətlə mübarizə aparırsansa, hisslərinlə nə qədər çarpışıb gülümsəməyə çalışırsansa, özünü o qədər pis hiss edirsən. İnanın, hər şey belə asan olsaydı, depressiyadakı insanlar daim gülümsəyərdilər.

3. "Niyə belə qəmlisən? Niyə depressiyaya qapılıbsan?" Sarsaq suallardır. Adam niyə qəmləndiyini bilmir ki. Daha doğrusu, çox istərdi səbəbini desin, amma bacarmır.

Depressiya da başqa mərəzlər təki xəstəlikdir. Təbii, bu mərəzə tutulan "Niyə mən?!" soruşa bilər. Amma lütfən, insanı bu suala vadar etməyin. Sual insanı sağaltmır, daha şən etmir.

4. "Hər şey daha pis ola bilərdi". Hə, təbii ki, ola bilərdi. Depressiya var, ya yox - hər şey pis ola bilərdi. Depressiyanın ağırlığı kənar amillərlə ölçülmür. Hansısa biliklər, depressiya barədə məlumatlar insanı əzabdan xilas etmir.

5. "İdmanı, meditasiyanı, duaları sınamısanmı? Bəlkə pəhriz saxlayasan? Ya ot çayları?" Alternativ təbabətin və ya praktikaların əleyhinə deyiləm.

Əslində, bütün bunlar depressiya ilə mübarizə aparana simptomların öhdəsindən gəlməyə yardım edə bilər. Eynən xroniki xəstəliyin tutmalarının öhdəsindən gəlmək istəyən bir başqa birisinə də. İdmanla məşğul olmaq insanı depressiyadan xilas etmir, edə də bilməz.

Səbəb - depressiya bioloji əsaslıdır. Səbəbi də kimyəvi disbalansdır. Depressiya tibbi müdaxilə tələb edən xəstəlikdir. Şəkərli diabet və ya ürək çatışmazlığı kimi.

6. "Sevinməli və minnətdarlıq etmək gərəkdiyin o qədər nəsnə var ki... Niyə bədbinsən?!" Bu da "hər şey daha pis ola bilərdi" kimi səslənir. Hə, depressiyadakı insanın gözəl övladları, yaxşı işi, dostları ola bilər. Amma minnətdarlıq və ya şükranlıq əfsuslar olsun ki, xəstəliyi müalicə etmir.

7. "Depressiyalı insana bənzəmirsən". Fotonuzu çəkəndə və ya çəkdirəndə nə edirsiniz? Əlverişli rakurs arayır, gülümsəyir, yoxsa absurd mimika ilə kameraya baxırsınız? Bəlkə o fotolar arasından yalnız ən yaxşıları seçib sosial şəbəkələrdə paylaşmırsınız? Belə edirsiniz.

Əla.

İndi deyin: axı nədən ən yaxşı fotoları paylaşırsınız? Çünki hamınını sizi belə görməsini irstəyirsiniz, belə qəbul etmələrini arzulayırsınız. Depressiyalı insanlarda da eyni vəziyyətdir. Bundan başqa, depressiyalı insanlar arasında az adam var ki, telereklamlardakı "depressiyalı insan" obrazına bənzəsin.

8. "Hamısı beynindədir, rahat ol". Bu ifadə tamamilə yanlışdır, pisdir, təhlükəlidir. Çünki ifadənin mənası odur ki, depressiyadan əziyyət çəkən insanın xəstəliyi üzərində nəzarəti olmalıdır. Yəni o, xəstəliyinə xəstə olduğuna görə yox, iradəsiz olduğuna və ya istəmədiyinə görə nəzarət edə bilmir.

Belə düşüncə tərzi çox təhlükəlidir. "Depressiyadan niyə qurtula bilmirəm? İradəsizəm, zavallayım. Yəqin ağlımı itirirəm. Həyatımın öhdəsindən gələ bilmirəm. Aman, Allahım..."

Depressiyadakı insan üçün ya hər şey var, ya heç nə yoxdur. İfrata varmaq var.

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
Prezident qəza yerinə gedəcək 26 Sentyabr 2020, 00:56 Ermənistanda müxalifət lideri həbs edildi 26 Sentyabr 2020, 00:42 Təyyarə qəzasında ölü sayı 22-yə çatdı - VİDEO, YENİLƏNİB 26 Sentyabr 2020, 00:23 Paytaxtda daha iki gün ictimai nəqliyyat işləməyəcək 26 Sentyabr 2020, 00:04 Soyğunçuluq edən şəxsin əlavə cinayəti üzə çıxdı 25 Sentyabr 2020, 23:55 Ermənilər bu yola da əl atdı 25 Sentyabr 2020, 23:18 ÜST-dən XƏBƏRDARLIQ: koronavirusdan 2 milyon insan ölə bilər 25 Sentyabr 2020, 23:01 Ucarda yük avtomobili yandı 25 Sentyabr 2020, 22:33 “Çempionat yeni başlayıb, heç də asan olmayacaq” - Qurban Qurbanov 25 Sentyabr 2020, 22:21 İsrail xaricə uçuşları dayandırdı 25 Sentyabr 2020, 22:04 Türkiyədə koronavirusdan daha 73 insan öldü 25 Sentyabr 2020, 21:52 Qadın keçmiş əri tərəfindən bıçaqlandı 25 Sentyabr 2020, 21:35 Nüfuzlu televiziyada Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı sənədli film yayımlandı - VİDEO 25 Sentyabr 2020, 21:22 ABŞ səfirliyi amerikalıları Abşerondan kənara çıxmamağa çağırıb 25 Sentyabr 2020, 21:09 Deputat kafedə müştərini döydü – VİDEO 25 Sentyabr 2020, 20:49 İranda təyyarə qəzası 25 Sentyabr 2020, 20:32 Baş Prokurorluqdan İnstaqradakı sual-cavabla bağlı açıqlama 25 Sentyabr 2020, 20:19 Məşhur aviaşirkət mindən çox pilotu ixtisar edəcək 25 Sentyabr 2020, 20:03 Koronavirusla bağlı sürətli test yaradıldı 25 Sentyabr 2020, 19:57 Ədliyyə işçiləri və məhkumlar arasında 13 nəfərdə koronavirus aşkarlandı 25 Sentyabr 2020, 19:48 2 min nəfər vaxtından əvvəl cəzadan azad olunub 25 Sentyabr 2020, 19:39 Elektron qolbaq daşıyan məhkumların sayı açıqlandı 25 Sentyabr 2020, 19:30 Naqif Həmzəyev növbəti dəfə seçiciləri ilə görüşdü - VİDEO FOTO 25 Sentyabr 2020, 19:28 Nazirlik “Araz market” və “Al market”i CƏRİMƏLƏDİ 25 Sentyabr 2020, 19:19 Deputat Məzahir Əfəndiyev Bosniya Parlamentinə məktub göndərdi 25 Sentyabr 2020, 19:10 Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin səlahiyyətləri artırıldı 25 Sentyabr 2020, 19:01 Gömrüklə bağlı ən çox verilən suallar cavablandırıldı 25 Sentyabr 2020, 18:55 Tələbə köçürülməsi qaydaları dəyişdi - Baş nazirdən qərar 25 Sentyabr 2020, 18:49 Tibb Universitetinə yeni prorektor təyin olundu 25 Sentyabr 2020, 18:43 Dollar yeni həftəyə belə başlayacaq 25 Sentyabr 2020, 18:35 Deputat: “Beynəlxalq təşkilatlar Ermənistanın təxribatlarına adekvat cavab verməlidirlər” 25 Sentyabr 2020, 18:27 İlin sonunadək daha 5 yeni qəsəbə istifadəyə veriləcək - Dövlət Komitəsi 25 Sentyabr 2020, 18:20 Mikayıl Cabbarov Gəncədə sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti ilə tanış oldu - FOTO 25 Sentyabr 2020, 18:14 Direktor olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ 25 Sentyabr 2020, 18:06 Mehmanxanalarda reydlər APARILIR 25 Sentyabr 2020, 18:00