Ադրբեջանի և Վիետնամի միջև բարեկամության պատմությունը տասնամյակների վաղեմություն ունի։ Այս հարաբերությունների հիմքում ընկած են երկու կարևոր պատմական այցելություններ։ 1959 թվականին Վիետնամի առաջնորդ Հո Շի Մինը ժամանել է Բաքու, իսկ 1983 թվականին Հեյդար Ալիևը եղել է Վիետնամում։ Այդ այցելությունները հետագայում զգալի ազդեցություն են ունեցել երկու ժողովուրդների միջև կրթության, գիտության, տնտեսության և մշակույթի ոլորտներում համագործակցության զարգացման վրա։
Սակայն կա ևս մեկ կետ, որը դուրս է մնում ադրբեջանա-վիետնամական հարաբերությունների պաշտոնական պատմությունից։ Այս կապերը տարիների ընթացքում ազդել են նաև մարդկանց անձնական կյանքի, բարեկամության և ընտանեկան հարաբերությունների վրա։ Ադրբեջանում կրթություն ստացած, աշխատած, այստեղ բարեկամական և ընտանեկան կապեր հաստատած վիետնամցիների պատմությունները դեռևս հայտնի չեն լայն հանրությանը։
Modern.az-ը փորձել է պատասխանել այն հարցին, թե որտեղից են սկսվել այս երկու ժողովուրդների միջև բարեկամական կապերը։
Ավելի քան կեսդարյա պատմություն ունեցող այս հարաբերություններն ինչ հետքեր են թողել մարդկային ճակատագրերի վրա։ Որտե՞ղ են հիմա Ադրբեջանում ընտանիք կազմած վիետնամցիները և նրանց երեխաները։ Կա՞ն արդյոք Վիետնամում ադրբեջանական արմատներ ունեցող ընտանիքներ։
Հո Շի Մինի Բաքու այցով սկսված բարեկամություն
1959 թվականի հուլիսի 21-23-ը Վիետնամի Դեմոկրատական Հանրապետության նախագահ Հո Շի Մինը Խորհրդային Միություն կատարած այցի շրջանակներում եղել է Բաքվում։ Վիետնամի առաջնորդի ժամանումը Ադրբեջանի մայրաքաղաք նշանավոր իրադարձություն է դարձել երկու ժողովուրդների հարաբերությունների պատմության մեջ։
Բաքվում գտնվելու ընթացքում Հո Շի Մինը ծանոթացել է Ադրբեջանի նավթային արդյունաբերությանը։ Այդ ժամանակ Ադրբեջանը Խորհրդային Միության նավթի հիմնական կենտրոններից մեկն էր։ Ծովում նավթի արդյունահանման ոլորտում ձեռք բերված փորձը հատուկ հետաքրքրություն էր ներկայացնում նաև Վիետնամի համար։

Այս այցից հետո հիմք դրվեց երկու երկրների միջև նավթային արդյունաբերության, մասնագետների պատրաստման և այլ ոլորտներում համագործակցության զարգացմանը։
Արդեն 1960 թվականից վիետնամցի ուսանողները սկսեցին գալ Ադրբեջան՝ կրթություն ստանալու։ Նրանց մի մասը սովորում էր Բաքվի պետական համալսարանում, մյուսները՝ տարբեր բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում և տեխնիկական կրթական հաստատություններում։
Այսպիսով, Բաքու եկած վիետնամցիների համար Ադրբեջանը դարձավ ոչ միայն այն երկիրը, որտեղ նրանք կրթություն էին ստանում, այլև մի վայր, որտեղ անցավ նրանց կյանքի կարևոր փուլը։
Հեյդար Ալիևի այցը Վիետնամ և նոր փուլ
1983 թվականին Հեյդար Ալիևը, աշխատելով ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալի պաշտոնում, որպես խորհրդային պատվիրակության ղեկավար այցելել է Վիետնամ։
Այս այցը համարվում է երկու երկրների միջև հարաբերությունների զարգացման կարևորագույն փուլերից մեկը։ Ուշադրության կենտրոնում էին Վիետնամի հետպատերազմյան վերականգնումը, տնտեսության զարգացումը, նավթագազային արդյունաբերությունը և այլ ոլորտներում համագործակցության հարցերը։
Հեյդար Ալիևի Վիետնամ այցից հետո Ադրբեջանում վիետնամցի ուսանողների կրթության ուղղությամբ համագործակցությունը ընդլայնվել է։
Ադրբեջանի և Վիետնամի պատմական կապերի հետաքրքիր կողմերից մեկն այն է, որ այս հարաբերությունները չեն սահմանափակվել միայն պետական մակարդակով բանակցություններով։ Տարիների ընթացքում հազարավոր վիետնամցի երիտասարդներ ապրել, սովորել և շփվել են տեղի բնակիչների հետ Բաքվում և Ադրբեջանի այլ քաղաքներում։
5 հազար վիետնամցի, ովքեր սովորել են Բաքվում. Ովքե՞ր կան նրանց մեջ։
Ադրբեջանի և Վիետնամի հարաբերությունների ամենաուշագրավ ուղղություններից մեկը կրթության ոլորտում համագործակցությունն է։
Տարբեր ժամանակներում մոտ 5 հազար վիետնամցի կրթություն է ստացել Ադրբեջանի բարձրագույն և այլ ուսումնական հաստատություններում։ Նրանց մեջ եղել են նաև այնպիսի անձինք, ովքեր հետագայում կարևոր պաշտոններ են զբաղեցրել Վիետնամի պետական կառավարման, խորհրդարանի, գիտության և կրթության ոլորտներում։
2026 թվականի նոյեմբերի 20-ին Վիետնամ-Ադրբեջան բարեկամության ասոցիացիայի պատվավոր նախագահ Նգիեմ Վու Խայը, խոսելով այս մասին, նշել է, որ Ադրբեջանում կրթություն ստացած վիետնամցիների մի մասը հետագայում բարձր պետական պաշտոնների է հասել։
Նրա խոսքով, այդ շրջանավարտներից մեկը եղել է Վիետնամի վարչապետի տեղակալ, մյուսը՝ Ազգային ժողովի նախագահի տեղակալ։ Մոտ 15 հոգի ընտրվել են խորհրդարանի անդամ, մյուսները գործել են որպես նախարարների տեղակալներ, գիտահետազոտական հաստատությունների և համալսարանների ղեկավարներ։

Ինքը՝ Նգիեմ Վու Խայը, ով ժամանակին կրթություն է ստացել Բաքվում, 1970 թվականին եկել է Ադրբեջան, սովորել Բաքվի պետական համալսարանում և 1976 թվականին վերադարձել Վիետնամ։
Նրա հիշողությունները ցույց են տալիս, որ այդ ժամանակ Ադրբեջանում կրթություն ստացող վիետնամցիների կյանքը չի սահմանափակվել միայն լսարաններով և համալսարաններով։ Ուսանողները մինչ օրս հիշում են տեղի ուսուցիչների, համակուրսեցիների և Բաքվի բնակիչների կողմից իրենց ցուցաբերած վերաբերմունքը։
2014 թվականի մայիսի 19-ին Նախագահ Իլհամ Ալիևի հանդիպումը Հանոյում Ադրբեջանում կրթություն ստացած վիետնամցիների հետ նույնպես եղել է այն իրադարձություններից մեկը, որը ցույց է տվել այս հարաբերությունների շարունակականությունը։ Հանդիպմանը մասնակցել են հարյուրավոր նախկին ուսանողներ։

Նախագահը այդ հանդիպմանը շեշտել է, որ Ադրբեջանի և Վիետնամի միջև բարեկամության հիմքը դրել են այն մարդիկ, ովքեր ժամանակին սովորել, ապրել են Ադրբեջանում և պահպանել են այդ երկրի հետ կապված իրենց հիշողությունները։
Երկու երկրները միացնող անտեսանելի կամուրջ
Ադրբեջանի և Վիետնամի միջև դիվանագիտական հարաբերությունները հաստատվել են 1992 թվականին։ Հետագա տարիներին շարունակվել է համագործակցությունը քաղաքական, տնտեսական, էներգետիկ և հումանիտար ոլորտներում։ 2025 թվականին երկու երկրների միջև ռազմավարական գործընկերության հաստատումը ցույց է տվել հարաբերությունների նոր փուլ անցնելը։
Սակայն այս հարաբերությունների հետևում ավելի երկար պատմություն է կանգնած։ 1959 թվականին Բաքու ժամանած Հո Շի Մինի այցը, 1983 թվականին Հեյդար Ալիևի Վիետնամում անցկացրած հանդիպումները, Ադրբեջանում կրթություն ստացած հազարավոր վիետնամցիները և Վիետնամում աշխատող ադրբեջանցի մասնագետները այս պատմության տարբեր էջերն են։
Միգուցե այդ էջերից ամենահետաքրքիրը դեռ չի գրվել։ Քանի որ պետությունների միջև հաստատված բարեկամության մարդկանց կյանքում շարունակվելու մասին ընտանեկան պատմությունները, հին լուսանկարները և անձնական հիշողությունները դեռ սպասում են բացահայտման։
Ադրբեջանը և Վիետնամը միացնող պատմությունը ոչ միայն արխիվային փաստաթղթերում և պաշտոնական հանդիպումների արձանագրություններում է։ Այս պատմությունը միգուցե ապրում է Բաքվում ընտանիք կազմած վիետնամցու տանը, Վիետնամում ադրբեջանական երգերով մեծացող երեխայի հիշողություններում և կես դար առաջ Բաքվից հեռանալիս իր ընկերներին խոստում տված նախկին ուսանողի հիշողության մեջ։






