14 noyabr 2018, Çərşənbə axşamı
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Mirzə Şəfi Vazehin Tiflisdəki məzarı niyə yoxa çıxıb?
Mirzə Şəfi Vazehin Tiflisdəki məzarı niyə yoxa çıxıb?
14.06.2014, 10:13

Bu il Mirzə Şəfi Vazehin 220 illik yubileyi qeyd olunacaq. Modern.az Qürbətin doğma məzarları” layihəsində  onu qəbri barədə danışacaq.

Ədəbiyyatşünas-alim Vaqif Arzumanlının sözlərinə görə, Mirzə Şəfi 1852-ci il noyabrın 16-da Tiflisdə vəfat edib. Mirzə Fətəli Axunzadə ölərkən vəsiyyət edib ki, onu müəllimi Vazehin ayaqları altında basdırsınlar. Tiflis müsəlman qəbiristanlığında Axundov Vazehin iki üç metrliyində dəfn olunur.

“Mirzə Şəfi Vazehin məzarını mən hələ ötən əsrin 50-ci illərinin sonunda görmüşəm. Mənim qohumlarım orada yaşayırdı. Onlarla birgə müsəlmanların dəfn olunduğu Tiflis müsəlman qəbiristanlığına getdik.

Tiflisdəki Botanika bağının arxasında yerləşən Azərbaycan qəbiristanlığı müharibədən sonra köçürülərkən onun həmvətənlərindən heç kim bu böyük şairin ruhunun incidilməsinə etirazını bildirməyib.

Yanında da bir neçə uşaq məzarının baş daşı vardı. Vazehin başdaşı üzərindəsə onun haqqında aydın oxunan qeydlər vardı. Orada bir çox azərbaycanlı ziyalıların məzarları var idi. Onların arasında mən Mirzə Şəfinin də uçmuş məzarını gördüm. O vaxt səhv etmirəmsə, 1959-cu il idi. Məzarın yalnız qalıqları qalmışdı.

"Tarix boyu Tiflis türklərin olduğuna görə orada həm gürcü-xristianlar, həm də türk-müsəlmanlar bərabər yaşayıb. Gürcülər özlərinin hörmət etdiyi adamları, məşhur şəxsiyyətləri Şeyx Sənan deyilən bir dağın ətəyində dəfn edirdilər. Məsələn, Qriboyedevin özünün və arvadının, Stalinin anasının məzarı oradadır. Müsəlmanlar isə Tiflisi müsəlman qəbiristanlığında dəfn edirdilər. 1964-65-ci illərdə bir elan veriblər ki, kimin orada yaxını varsa köçürsünlər. Çünki  burada botanika bağı salınacaq. Mirzə Şəfinin qəbrini dağıdılmış yarım türbə şəkində özüm görmüşəm. Üzərində Mirzə Şəfinin də adı yazılıb.

Sonradan Mirzə Şəfi irsini daha dərindən tanıdıqdan sonra bu istiqamətdə fəaliyyətə başladım. Amma kimə müraciət etsəm də, səsimə səs verən olmadı. Yalnız o vaxt Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin ideoloji məsələlər üzrə rəhbəri Həsən Həsənov mənə yardım etdi. Ona bildirdim ki, Almaniya, Litva,  Polşada  və digər Avropa ölkələrinin arxivində Mirzə Şəfi barəsində araşdırmalar aparmışam. Elə onun dəstəyi ilə uzun müddətdən sonra yenidən Tiflisə getdim. Artıq  o zaman Botanika bağı olmuş qəbiristanı ot basmışdı. Qəbirlərin çoxu da itib yoxa çıxmışdı. Əsas işim Mirzə Şəfinin qəbrinin yerini dəqiqləşdirmək idi. Mən orada əsasən görkəmli mütəfəkkirlərin məzarları olmaqla 100-ə yaxın fotoşəkil çəkdim. Təxminən 31 məşhur Azərbaycanlının qəbrinin yerini müəyyən etdim. Mənə əsasən kömək edən isə gürcü alimi Yenikolopov idi. Onun da tədqiqatlar sahəsi bu istiqamətdə idi. 30 il Şeyx Sənan qəbiristanlığın direktoru olub. Onu şəxsən tanıyırdım.

Məmməd Arif Dadaşzadənin yubiley gecəsində şəhərdə onu mən müşahidə edirdim. Mənə dedi ki, Mirzə Şəfinin məzarına niyə sahib durmursunuz? Mən üç dəfə cəhd etdim ki, həm Axundovun həm də Vazehin məzarlarını köçürdüm.  Çünki orada artıq dağıdırdılar. Ürək yanğısı ilə soruşdu ki, axı niyə siz Mirzə Şəfinin məzarının qeydinə qalmırsınız. Çox heyf, nə qədər gej deyil bu işin qeydinə qalmaq lazımdır. O vaxtdan bəri mən Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Elmi Şurasının iclasında iki dəfə bu barədə məsələ qaldırmışam, lakin hər iki dəfə qərara alınıb ki, bu işlə ciddi məşğul olmaq vacibdir, ancaq sonra hər şey olduğu kimi də qalıb. 1970-ci ildə Şevardnadze Tiflis şəhərinin meri olan vaxt Azərbaycan Mərkəzi komitənin katibi Heydər Əliyev  Tiflisə gedəndə gözdən pərdə asmaq üçün Axundovun məzarını bir balaca düzəltmişdilər. Yoxsa o da indi uçulub dağılacaqdı. Əziz Şərif öz arxivindən mənə bir foto göstərdi. O fotoda Nazim Hikmətlə  Mirzə Şəfinin məzarını ziyarət edirlər. Əziz Şərif dağılmış məzara baxaraq ağlayır. O şəkil indi də mənim arxivimdədir.  Mirzə Fətəlinin qohumlarının bəzilərinin məzarları bir yerə cəm ediblər. Dağıdılsa da yenə guşə halında  orada qalır. Amma o biriləri tamam yararsız gündədirlər".

 

Elmin Nuri


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Nazim Nəsrəddinov
14.06.2014, 20:03

Arzuman müəllim, çox, lap çox, həddindən artıq astagəllik etmisiniz.İndi 2014-cü ilin iyun ayının 14-dür. Klassik irsə başqa münasibət olmalıdır.Siz həmişə üzdə olan alimlərdənsiiniz. Mirzə Şəfinin ən yaxşı tədqiqatçılarındansınız.İstəsəydiniz bu iş bir günə hazır olardı. Heç olmasa,12-13 yaşınız olanda Mirzə Şəfinin qəbri üstündə çəkdirdiyiniz şəkli oxuculara çatdırın. 14.06.2014.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Türkiyə 19 terrorçunu məhv etdi
14.11.2018, 08:47

Türkiyə 19 terrorçunu məhv etdi

“Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm” - MÜSAHİBƏ   
14.11.2018, 08:31

“Çox təəssüf ki, mən hələ indi İsa Muğannanın qızı olduğumu dərk edirəm” - MÜSAHİBƏ  

Kaliforniyadakı meşə yanğınlarında ölənlər 48 nəfərə çatdı
14.11.2018, 08:13

Kaliforniyadakı meşə yanğınlarında ölənlər 48 nəfərə çatdı

Daşkəsəndə dəhşətli YANĞIN - 4-ü uşaq olmaqla 5 nəfər öldü
14.11.2018, 08:11

Daşkəsəndə dəhşətli YANĞIN - 4-ü uşaq olmaqla 5 nəfər öldü

Bu gün Bakının bəzi rayonlarında qaz olmayacaq
14.11.2018, 08:09

Bu gün Bakının bəzi rayonlarında qaz olmayacaq

Manatın MƏZƏNNƏSİ dəyişmədi
14.11.2018, 07:57

Manatın MƏZƏNNƏSİ dəyişmədi

Türkiyədə bələdiyyə sədri vuruldu   
14.11.2018, 00:47

Türkiyədə bələdiyyə sədri vuruldu  

Avropada vahid ordu yaradılır
14.11.2018, 00:33

Avropada vahid ordu yaradılır

Solari "Real"ın baş məşqçisi oldu
14.11.2018, 00:15

Solari "Real"ın baş məşqçisi oldu

Orta məktəblərə təhsil robotları paylanılır - VİDEO
14.11.2018, 00:01

Orta məktəblərə təhsil robotları paylanılır - VİDEO

Bakıda Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin  35-ci ildönümü qeyd edildi
13.11.2018, 23:46

Bakıda Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin  35-ci ildönümü qeyd edildi

Azərbaycan nefti bahalaşdı
13.11.2018, 23:29

Azərbaycan nefti bahalaşdı

İlham Əliyev: “Slovakiya ilə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığımızı davam etdirəcəyik”
13.11.2018, 23:16

İlham Əliyev: “Slovakiya ilə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığımızı davam etdirəcəyik”

Xüsusi təyinatlılar qəzaya düşdü: 4 ölü
13.11.2018, 23:02

Xüsusi təyinatlılar qəzaya düşdü: 4 ölü

Qusarda sərxoş qəssab yıxılıb öldü
13.11.2018, 22:43

Qusarda sərxoş qəssab yıxılıb öldü

Yunanıstanda təyyarə qəzaya uğradı
13.11.2018, 22:30

Yunanıstanda təyyarə qəzaya uğradı

Türkiyə ordusu 19 terrorçunu məhv etdi
13.11.2018, 22:17

Türkiyə ordusu 19 terrorçunu məhv etdi

Şabranda yol qəzasında piyada öldü
13.11.2018, 22:04

Şabranda yol qəzasında piyada öldü

“Nəsimi bazar”ı sökülərək yerində bina tikilir - VİDEO
13.11.2018, 21:50

“Nəsimi bazar”ı sökülərək yerində bina tikilir - VİDEO

Ombudsman ölümlə təhdid edildi
13.11.2018, 21:33

Ombudsman ölümlə təhdid edildi

İlham Əliyev Slovakiyanın Baş naziri  ilə görüşdü - FOTOLAR
13.11.2018, 21:19

İlham Əliyev Slovakiyanın Baş naziri  ilə görüşdü - FOTOLAR

Gürcüstan həbsxanalarında 93 Azərbaycan vətəndaşı saxlanılır
13.11.2018, 21:09

Gürcüstan həbsxanalarında 93 Azərbaycan vətəndaşı saxlanılır

Tramp iki yüksək vəzifəli şəxsi istefaya göndərir
13.11.2018, 20:55

Tramp iki yüksək vəzifəli şəxsi istefaya göndərir

Agentlik sürücülərə xəbərdarlıq etdi: Ehtiyatlı olun
13.11.2018, 20:41

Agentlik sürücülərə xəbərdarlıq etdi: Ehtiyatlı olun

Nazir məhkəmə sədrləri və hakimləri Şəkiyə topladı
13.11.2018, 20:27

Nazir məhkəmə sədrləri və hakimləri Şəkiyə topladı

Kartof maşınında külli miqdarda pirotexniki vasitələr aşkarlandı - FOTO, VİDEO
13.11.2018, 20:14

Kartof maşınında külli miqdarda pirotexniki vasitələr aşkarlandı - FOTO, VİDEO

“Ermənistandan səsləndirilən fikirlər diplomatik etika və protokola ziddir” - XİN   
13.11.2018, 20:01

“Ermənistandan səsləndirilən fikirlər diplomatik etika və protokola ziddir” - XİN  

Azərbaycanda 500-ə yaxın məhkum elektron qolbaq daşıyır
13.11.2018, 19:40

Azərbaycanda 500-ə yaxın məhkum elektron qolbaq daşıyır

Sabah Bakı və Abşeronun bu hissələrində qaz olmayacaq
13.11.2018, 19:34

Sabah Bakı və Abşeronun bu hissələrində qaz olmayacaq

İlham Əliyev D230 blokunun kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatı üzrə sazişi təsdiqlədi
13.11.2018, 19:24

İlham Əliyev D230 blokunun kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatı üzrə sazişi təsdiqlədi

Azərbaycan Braziliyada diplomatik yarmarkada təmsil olundu - FOTO
13.11.2018, 19:00

Azərbaycan Braziliyada diplomatik yarmarkada təmsil olundu - FOTO

Azərbaycanın və Slovakiyanın Baş nazirləri görüşdü
13.11.2018, 18:58

Azərbaycanın və Slovakiyanın Baş nazirləri görüşdü

“DOST” mərkəzlərinin yaradılması üçün əlavə vəsait ayrıldı
13.11.2018, 18:52

“DOST” mərkəzlərinin yaradılması üçün əlavə vəsait ayrıldı

Prezident nazir Muxtar Babayevə yeni vəzifə verdi
13.11.2018, 18:41

Prezident nazir Muxtar Babayevə yeni vəzifə verdi

Naqif Həmzəyev Gəncədə yeni körpünün tikilməsini  təklif etdi
13.11.2018, 18:25

Naqif Həmzəyev Gəncədə yeni körpünün tikilməsini  təklif etdi

Qənirə Paşayeva parlamentdə vacib problemlərdən danışdı   
13.11.2018, 18:24

Qənirə Paşayeva parlamentdə vacib problemlərdən danışdı  

“Normadan 2 dəfə çox insulin istifadə etməliyik”
13.11.2018, 18:22

“Normadan 2 dəfə çox insulin istifadə etməliyik”

“Yadplanetlilərin varlığını inkar edəcək heç nə yoxdur” – “Sabah” tələbəsi ilə “Atüstü söhbət”     
13.11.2018, 18:15

“Yadplanetlilərin varlığını inkar edəcək heç nə yoxdur” – “Sabah” tələbəsi ilə “Atüstü söhbət”     

AMEA-nın Geologiya və Geofizika İnstitutunun əməkdaşları təltif edilib - SİYAHI
13.11.2018, 18:12

AMEA-nın Geologiya və Geofizika İnstitutunun əməkdaşları təltif edilib - SİYAHI

FHN Şimal Elektrik Stansiyasındakı yanğınla bağlı məlumat yaydı
13.11.2018, 18:10

FHN Şimal Elektrik Stansiyasındakı yanğınla bağlı məlumat yaydı

Deputatdan banklara sərt İTTİHAMLAR
13.11.2018, 18:00

Deputatdan banklara sərt İTTİHAMLAR

Axşamın HAVASI: Külək əsəcək
13.11.2018, 17:58

Axşamın HAVASI: Külək əsəcək

Gövhər Baxşəliyeva alimlərin az maaş almağından narazıdır
13.11.2018, 17:50

Gövhər Baxşəliyeva alimlərin az maaş almağından narazıdır

YAP siyasi partiyalara verilən büdcə vəsaitini artırmağı TƏKLİF EDİR  
13.11.2018, 17:49

YAP siyasi partiyalara verilən büdcə vəsaitini artırmağı TƏKLİF EDİR  

Həsənquliyev hökuməti bütün şəhid ailələrinə yardım etməyə çağırdı
13.11.2018, 17:41

Həsənquliyev hökuməti bütün şəhid ailələrinə yardım etməyə çağırdı

Azay Quliyev QHT-lərə dəstəyin artırılmasını təklif etdi  
13.11.2018, 17:39

Azay Quliyev QHT-lərə dəstəyin artırılmasını təklif etdi  

Tramp Makronu “Twitter”də “vurdu”
13.11.2018, 17:30

Tramp Makronu “Twitter”də “vurdu”

Bakıda 46 köçkün ailəsinin yaşayış yeri yandı - Komitə sədri hadisə yerinə gəldi
13.11.2018, 17:22

Bakıda 46 köçkün ailəsinin yaşayış yeri yandı - Komitə sədri hadisə yerinə gəldi

“O rayonları həvəsləndirmək lazımdır” – Deputat məsələ qaldırdı
13.11.2018, 17:20

“O rayonları həvəsləndirmək lazımdır” – Deputat məsələ qaldırdı

Dövlət Komitəsində məcburi köçkünlərlə növbəti görüş olub
13.11.2018, 17:18

Dövlət Komitəsində məcburi köçkünlərlə növbəti görüş olub

ARXİV