21 yanvar 2019, Bazar ertəsi
Ana Səhifə - ƏDƏBİYYAT - Mirzə Şəfi Vazehin Tiflisdəki məzarı niyə yoxa çıxıb?
Mirzə Şəfi Vazehin Tiflisdəki məzarı niyə yoxa çıxıb?
14.06.2014, 10:13

Bu il Mirzə Şəfi Vazehin 220 illik yubileyi qeyd olunacaq. Modern.az Qürbətin doğma məzarları” layihəsində  onu qəbri barədə danışacaq.

Ədəbiyyatşünas-alim Vaqif Arzumanlının sözlərinə görə, Mirzə Şəfi 1852-ci il noyabrın 16-da Tiflisdə vəfat edib. Mirzə Fətəli Axunzadə ölərkən vəsiyyət edib ki, onu müəllimi Vazehin ayaqları altında basdırsınlar. Tiflis müsəlman qəbiristanlığında Axundov Vazehin iki üç metrliyində dəfn olunur.

“Mirzə Şəfi Vazehin məzarını mən hələ ötən əsrin 50-ci illərinin sonunda görmüşəm. Mənim qohumlarım orada yaşayırdı. Onlarla birgə müsəlmanların dəfn olunduğu Tiflis müsəlman qəbiristanlığına getdik.

Tiflisdəki Botanika bağının arxasında yerləşən Azərbaycan qəbiristanlığı müharibədən sonra köçürülərkən onun həmvətənlərindən heç kim bu böyük şairin ruhunun incidilməsinə etirazını bildirməyib.

Yanında da bir neçə uşaq məzarının baş daşı vardı. Vazehin başdaşı üzərindəsə onun haqqında aydın oxunan qeydlər vardı. Orada bir çox azərbaycanlı ziyalıların məzarları var idi. Onların arasında mən Mirzə Şəfinin də uçmuş məzarını gördüm. O vaxt səhv etmirəmsə, 1959-cu il idi. Məzarın yalnız qalıqları qalmışdı.

"Tarix boyu Tiflis türklərin olduğuna görə orada həm gürcü-xristianlar, həm də türk-müsəlmanlar bərabər yaşayıb. Gürcülər özlərinin hörmət etdiyi adamları, məşhur şəxsiyyətləri Şeyx Sənan deyilən bir dağın ətəyində dəfn edirdilər. Məsələn, Qriboyedevin özünün və arvadının, Stalinin anasının məzarı oradadır. Müsəlmanlar isə Tiflisi müsəlman qəbiristanlığında dəfn edirdilər. 1964-65-ci illərdə bir elan veriblər ki, kimin orada yaxını varsa köçürsünlər. Çünki  burada botanika bağı salınacaq. Mirzə Şəfinin qəbrini dağıdılmış yarım türbə şəkində özüm görmüşəm. Üzərində Mirzə Şəfinin də adı yazılıb.

Sonradan Mirzə Şəfi irsini daha dərindən tanıdıqdan sonra bu istiqamətdə fəaliyyətə başladım. Amma kimə müraciət etsəm də, səsimə səs verən olmadı. Yalnız o vaxt Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin ideoloji məsələlər üzrə rəhbəri Həsən Həsənov mənə yardım etdi. Ona bildirdim ki, Almaniya, Litva,  Polşada  və digər Avropa ölkələrinin arxivində Mirzə Şəfi barəsində araşdırmalar aparmışam. Elə onun dəstəyi ilə uzun müddətdən sonra yenidən Tiflisə getdim. Artıq  o zaman Botanika bağı olmuş qəbiristanı ot basmışdı. Qəbirlərin çoxu da itib yoxa çıxmışdı. Əsas işim Mirzə Şəfinin qəbrinin yerini dəqiqləşdirmək idi. Mən orada əsasən görkəmli mütəfəkkirlərin məzarları olmaqla 100-ə yaxın fotoşəkil çəkdim. Təxminən 31 məşhur Azərbaycanlının qəbrinin yerini müəyyən etdim. Mənə əsasən kömək edən isə gürcü alimi Yenikolopov idi. Onun da tədqiqatlar sahəsi bu istiqamətdə idi. 30 il Şeyx Sənan qəbiristanlığın direktoru olub. Onu şəxsən tanıyırdım.

Məmməd Arif Dadaşzadənin yubiley gecəsində şəhərdə onu mən müşahidə edirdim. Mənə dedi ki, Mirzə Şəfinin məzarına niyə sahib durmursunuz? Mən üç dəfə cəhd etdim ki, həm Axundovun həm də Vazehin məzarlarını köçürdüm.  Çünki orada artıq dağıdırdılar. Ürək yanğısı ilə soruşdu ki, axı niyə siz Mirzə Şəfinin məzarının qeydinə qalmırsınız. Çox heyf, nə qədər gej deyil bu işin qeydinə qalmaq lazımdır. O vaxtdan bəri mən Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Elmi Şurasının iclasında iki dəfə bu barədə məsələ qaldırmışam, lakin hər iki dəfə qərara alınıb ki, bu işlə ciddi məşğul olmaq vacibdir, ancaq sonra hər şey olduğu kimi də qalıb. 1970-ci ildə Şevardnadze Tiflis şəhərinin meri olan vaxt Azərbaycan Mərkəzi komitənin katibi Heydər Əliyev  Tiflisə gedəndə gözdən pərdə asmaq üçün Axundovun məzarını bir balaca düzəltmişdilər. Yoxsa o da indi uçulub dağılacaqdı. Əziz Şərif öz arxivindən mənə bir foto göstərdi. O fotoda Nazim Hikmətlə  Mirzə Şəfinin məzarını ziyarət edirlər. Əziz Şərif dağılmış məzara baxaraq ağlayır. O şəkil indi də mənim arxivimdədir.  Mirzə Fətəlinin qohumlarının bəzilərinin məzarları bir yerə cəm ediblər. Dağıdılsa da yenə guşə halında  orada qalır. Amma o biriləri tamam yararsız gündədirlər".

 

Elmin Nuri


xeber, parlament, ölkə, qarabağ, müsahibə, müəlliflər, təhsil, iqtisadiyyat, reportaj, gündəm, mədəniyyət, dünya, media, ədəbiyyat, fotosöhbət, Azərbaycan, xəbərlər, Russia, Turkey, Azerbaijan, Bakı, Baku
Nazim Nəsrəddinov
14.06.2014, 20:03

Arzuman müəllim, çox, lap çox, həddindən artıq astagəllik etmisiniz.İndi 2014-cü ilin iyun ayının 14-dür. Klassik irsə başqa münasibət olmalıdır.Siz həmişə üzdə olan alimlərdənsiiniz. Mirzə Şəfinin ən yaxşı tədqiqatçılarındansınız.İstəsəydiniz bu iş bir günə hazır olardı. Heç olmasa,12-13 yaşınız olanda Mirzə Şəfinin qəbri üstündə çəkdirdiyiniz şəkli oxuculara çatdırın. 14.06.2014.

Şərh yaz

Bu kateqoriyadan olan xəbərlər
SON XƏBƏR
Sabunçu rayonunda dörd otaqlı ev yandı
21.01.2019, 00:45

Sabunçu rayonunda dörd otaqlı ev yandı

Zəlzələ sonrası iki nəfər ürək tutmasından öldü
21.01.2019, 00:27

Zəlzələ sonrası iki nəfər ürək tutmasından öldü

Tramp vətəndaşları evdən çıxmamağa çağırdı
21.01.2019, 00:04

Tramp vətəndaşları evdən çıxmamağa çağırdı

Rəcəbov heç-heçə etdi, Məmmədyarov uduzdu
20.01.2019, 23:36

Rəcəbov heç-heçə etdi, Məmmədyarov uduzdu

Ağstafada yanğında xəsarət alan qadın öldü
20.01.2019, 23:09

Ağstafada yanğında xəsarət alan qadın öldü

İrana casusluq edən alman zabiti yaxalanıb
20.01.2019, 22:43

İrana casusluq edən alman zabiti yaxalanıb

Ermənilərlə azərbaycanlılar barışa bilərmi? – VİDEO - SORĞU
20.01.2019, 22:22

Ermənilərlə azərbaycanlılar barışa bilərmi? – VİDEO - SORĞU

Rusiya Yaponiya arasında GƏRGİNLİK
20.01.2019, 22:01

Rusiya Yaponiya arasında GƏRGİNLİK

Bakıda sərnişin avtobusu qəza törətdi
20.01.2019, 21:42

Bakıda sərnişin avtobusu qəza törətdi

Qadın əməliyyat zamanı öldü
20.01.2019, 21:22

Qadın əməliyyat zamanı öldü

UEFA Çempionlar Liqası üçün yeni topu təqdim etdi
20.01.2019, 21:06

UEFA Çempionlar Liqası üçün yeni topu təqdim etdi

122,5 min insan işıqsız qalıb
20.01.2019, 20:55

122,5 min insan işıqsız qalıb

Tibetdə 5 bal gücündə zəlzələ oldu
20.01.2019, 20:43

Tibetdə 5 bal gücündə zəlzələ oldu

Azərbaycanın İrana neft ixracı azalıb
20.01.2019, 20:29

Azərbaycanın İrana neft ixracı azalıb

8 BMT sülhməramlısı öldürüldü
20.01.2019, 20:15

8 BMT sülhməramlısı öldürüldü

“Azərbaycanın ağrı-acısını heç vaxt unutmayacağıq” - Türkiyə Prezident Administrasiyası
20.01.2019, 20:01

“Azərbaycanın ağrı-acısını heç vaxt unutmayacağıq” - Türkiyə Prezident Administrasiyası

DİN Şəhidlər Xiyabanında Milli Şura tərəfdarları ilə baş vermiş insidentə münasibət bildirib
20.01.2019, 19:32

DİN Şəhidlər Xiyabanında Milli Şura tərəfdarları ilə baş vermiş insidentə münasibət bildirib

Gözlər yoldan yığılarmı... - III Yazı
20.01.2019, 17:40

Gözlər yoldan yığılarmı... - III Yazı

Çilidə güclü zəlzələ olub
20.01.2019, 17:25

Çilidə güclü zəlzələ olub

Dubayda magistrallarından biri “EXPO-2020” adlandırılıb
20.01.2019, 17:10

Dubayda magistrallarından biri “EXPO-2020” adlandırılıb

Azərbaycan Ordusunda 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anılıb
20.01.2019, 16:55

Azərbaycan Ordusunda 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi anılıb

Savat üzrə açıq Respublika çempionatı keçirilib
20.01.2019, 16:37

Savat üzrə açıq Respublika çempionatı keçirilib

Macarıstanda etirazların yeni dalğası başlayıb
20.01.2019, 16:20

Macarıstanda etirazların yeni dalğası başlayıb

Zaqatalada oğruluqla məşğul olan dəstə üzvləri tutulldu - FOTO
20.01.2019, 16:05

Zaqatalada oğruluqla məşğul olan dəstə üzvləri tutulldu - FOTO

Xocavənd qəsəbəsində 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi yad edilib - FOTO
20.01.2019, 15:50

Xocavənd qəsəbəsində 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi yad edilib - FOTO

Özbəkistanda dəyəri milyon dollardan çox olan xəzinə tapılıb
20.01.2019, 15:38

Özbəkistanda dəyəri milyon dollardan çox olan xəzinə tapılıb

İstanbul metrosunda “Qanlı Yanvar” - FOTO
20.01.2019, 15:24

İstanbul metrosunda “Qanlı Yanvar” - FOTO

Dünyanın ən yaşlı kişisi 113 yaşında öldü
20.01.2019, 15:20

Dünyanın ən yaşlı kişisi 113 yaşında öldü

Bakıda külək mərasim evini uçurub
20.01.2019, 15:14

Bakıda külək mərasim evini uçurub

Azərbaycanın elektrik enerjisi ixracı artıb
20.01.2019, 15:09

Azərbaycanın elektrik enerjisi ixracı artıb

Mədəniyyət Nazirliyinin kollektivi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - FOTO
20.01.2019, 14:59

Mədəniyyət Nazirliyinin kollektivi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib - FOTO

Sovet qoşunlarının Bakıya müdaxiləsini erməni təcavüzündən ayrı təhlil etmək mümkün deyil - Elçin Əhmədov
20.01.2019, 14:50

Sovet qoşunlarının Bakıya müdaxiləsini erməni təcavüzündən ayrı təhlil etmək mümkün deyil - Elçin Əhmədov

İnsan özünün ya həkimidir, ya qənimi - Məşhur loğman YAZIR
20.01.2019, 14:41

İnsan özünün ya həkimidir, ya qənimi - Məşhur loğman YAZIR

“Avropa Şurasında Azərbaycanın qlobal rolunu yaxşı dərk edirlər”
20.01.2019, 14:30

“Avropa Şurasında Azərbaycanın qlobal rolunu yaxşı dərk edirlər”

Dağıstanda sosial problemlər...
20.01.2019, 14:17

Dağıstanda sosial problemlər...

İmişlidə yol qəzası: ölən və yaralananlar var
20.01.2019, 14:00

İmişlidə yol qəzası: ölən və yaralananlar var

Xalq şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad edir - FOTO-VİDEO
20.01.2019, 13:45

Xalq şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad edir - FOTO-VİDEO

Məzarsız şəhid, yaxud itkin düşmüş arzular...
20.01.2019, 13:32

Məzarsız şəhid, yaxud itkin düşmüş arzular...

Sevgilisinin məktubunu saxladığım şəhid
20.01.2019, 13:20

Sevgilisinin məktubunu saxladığım şəhid

Azərbaycanda ağır qəza: 3 yaralı var 
20.01.2019, 13:10

Azərbaycanda ağır qəza: 3 yaralı var 

Həftənin ilk iş gününün HAVASI
20.01.2019, 13:00

Həftənin ilk iş gününün HAVASI

Bakıda avtobus qəzası: yaşlı qadın ağır yaralandı - FOTO
20.01.2019, 12:45

Bakıda avtobus qəzası: yaşlı qadın ağır yaralandı - FOTO

“İslahat tərəfdarlarını gözdən salmağa çalışırlar” - Qüdrət Həsənquliyev
20.01.2019, 12:33

“İslahat tərəfdarlarını gözdən salmağa çalışırlar” - Qüdrət Həsənquliyev

Həm peşə, həm də Vətən borcu...   
20.01.2019, 12:21

Həm peşə, həm də Vətən borcu...  

Qara dənizdə azərbaycanlı kapitanın cəsədi tapıldı
20.01.2019, 12:06

Qara dənizdə azərbaycanlı kapitanın cəsədi tapıldı

20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi 
20.01.2019, 12:00

20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edildi 

20 Yanvar faciəsinə həsr olunan “Azadlıqla bitən SOS” adlı sənədli film hazırlandı – VİDEO
20.01.2019, 11:50

20 Yanvar faciəsinə həsr olunan “Azadlıqla bitən SOS” adlı sənədli film hazırlandı – VİDEO

“Mehman Hüseynov məsələsini şişirdib Azərbaycana qarşı istifadə edirlər” - Mübariz Qurbanlı
20.01.2019, 11:43

“Mehman Hüseynov məsələsini şişirdib Azərbaycana qarşı istifadə edirlər” - Mübariz Qurbanlı

Bakıda piyada keçidində vurulan qadın həkimdir
20.01.2019, 11:39

Bakıda piyada keçidində vurulan qadın həkimdir

Meksikada baş vermiş faciədə ölənlərin sayı 76-ya çatıb
20.01.2019, 11:34

Meksikada baş vermiş faciədə ölənlərin sayı 76-ya çatıb

ARXİV