“Narsist” — özünə həddindən artıq vurğun olan, daim diqqət, təsdiq və üstünlük hissi istəyən insana deyilir. Termin qədim yunan mifologiyasındakı “Narcissus” obrazından gəlir. Əfsanəyə görə, Narcissus öz əksinə aşiq olur və məhvə gedir.
Psixologiyada narsist insanın əsas xüsusiyyətləri bunlardır:
• Özünü başqalarından üstün görmək
• Daim tərif və diqqət gözləmək
• Tənqidə çox həssas olmaq
• Empatiyanın zəif olması
• İnsanlardan istifadə etməyə meylli olmaq
• Öz uğurlarını şişirtmək
• Xüsusi və “seçilmiş” biri olduğuna inanmaq
Ancaq hər özünü sevən insan narsist deyil.
Sağlam özünəinam başqa şeydir. Narsizm isə insanın bütün münasibətləri öz “mən”i ətrafında qurmağa başlamasıdır.
Psixologiyada daha ağır forması “Narcissistic personality disorder” (Narsistik şəxsiyyət pozuntusu) adlanır. Bu artıq sadəcə xarakter xüsusiyyəti deyil, şəxsiyyət pozuntusu hesab olunur.
Bir çox narsist zahirdə çox güclü və özünəinamlı görünür, amma daxilən çox zəif və kövrək olurlar. Tənqid və ya rədd edilmə hissi onları ciddi şəkildə sarsıda bilir. Buna görə də:
• manipulyasiya,
• aqressiya,
• alçaltma,
• “gaslighting” s
kimi davranışlara əl ata bilirlər.
Müasir sosial media mühiti də narsistik davranışları qidalandıra bilir:
• daimi görünmək ehtiyacı,
• “like” asılılığı,
• özünü marka kimi təqdim etmə,
• süni ideal həyat nümayişi və s.
Tramp uzun illərdir psixologiya və siyasi psixologiya müzakirələrində narsistik davranış xüsusiyyətləri ilə ən çox əlaqələndirilən siyasi fiqurlardan biridir.
Bunun səbəbi daima diqqət mərkəzində olmaq istəyi, özünü “unikal qalib” kimi təqdim etməsi, təriflənməyə olan ehtiyac, tənqidə sərt və emosional reaksiya, opponentləri alçaldıcı ləqəblərlə hədəf alması, “yalnız mən düzəldə bilərəm” tipli ritorika, şəxsi imic üzərində obsesiv nəzarət kimi xüsusiyyətlərdir.
Bunu görmək üçün Donald Trampın sosial media hesablarındakı 11 may tarixində bir neçə saat ərzindəki paylaşımlarına baxmaq kifayətdir.
