6 Aprel 2021, 15:56 | Ana Səhifə - Yazılar - Müşahidə Şuraları təkcə müşahidəmi edəcək?.
Müşahidə Şuraları təkcə müşahidəmi edəcək?.

Elman Babayev

Şuralar şəffaflıq və hesabatlılıq vəd edir


Son dövrlər aparılan struktur islahatları çərçivəsində dövlət müəssisələrində Müşahidə Şuralarının yaradılması prosesi intensivləşib. Bu şuralar nə vəd edir? Formalaşan şuralar icra orqanlarının fəaliyyətində hansı müsbət dəyişikliklərə gətirib çıxaracaq? Onların səlahiyyətləri, vəzifələri harada başlayıb, harada bitir?

Cəmiyyətdə bu istiqamətdə gedən müzakirələr zamanı təkcə bu suallara cavab axtarılmır. Eyni zamanda, bu yeni idarəetmə mexanizminin nə dərəcədə işlək olub-olmayacağı məsələsi də qabardılır.

Bu məsələlərə aydınlıq gətirməzdən öncə onu vurğulamaq vacibdir ki, ötən il Prezident İlham Əliyevin müvafiq fərmanı ilə Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi (AİH) fəaliyyətə başlayıb. Ardınca AİH-in tabeliyinə verilən dövlətə məxsus müəssisələrdə, şirkətlərdə Müşahidə Şuraları yaradılmaqdadır. Və korporativ idarəetməyə keçidin tətbiqinin şahidiyik.

Bu yeniliklər hansı zərurətdən yaranıb? Söhbət ondan gedir ki, dövlətə məxsus müəssisələrin idarə olunması sisteminin təkmilləşdirilməsinə ciddi ehtiyac var. Hamının qəbul etdiyi reallıq odur ki, bu qurumların fəaliyyətinin səmərəliliyinin və şəffaflığının artırılması, xərclərini və risklərini optimallaşdırmaq yolu ilə onların tam sağlamlaşdırılması zamanı çoxdan yetişib. Bu istiqamətlərdə uğurlu nəticə əldə etmək üçün ilk növbədə struktur islahatlarının dərinləşdirilməsi tələbinin həyata vəsiqə qazanması vacib idi. Əsas hədəf kimi dövlət şirkətlərinin və müəssisələrinin, habelə dövlət payı olan təsərrüfat cəmiyyətlərinin

- vahid prinsiplər əsasında idarə olunması,

- onların fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi, o cümlədən həyata keçirdikləri investisiya proqramlarının şəffaflığının və iqtisadi səmərəsinin yüksəldilməsi,

- rəqabət qabiliyyətinin artırılması,

- maliyyə sağlamlığının və dayanıqlılığının yaxşılaşdırılması

seçilib. AİH-in idarəetməsinə o qurumlar verilib ki, məhz yuxarıda qeyd olunan istiqamətlər üzrə islahatlara ciddi ehtiyac duyulur. Həmin qurumlarda yeni yaradılan Müşahidə Şuraları isə qarşıya qoyulan hədəflərə çatmaq üçün mühüm rol oynayacaq. Şuralar müsbət dəyişikliklər vəd etməklə yanaşı, qarşıya qoyulan vəzifələrin daha effektiv, işlək, səmərəli formada həyata keçirilməsinə gətirib çıxaracaq.

Qeyd etmək yerinə düşər ki, dövlət müəssisələrinin Müşahidə Şuralarının və icra orqanlarının səlahiyyətləri nizamnamə və daxili sənədlərdə dəqiq reqlamentləşdirilir. Onların fəaliyyətinin korporativ idarəetmə prinsiplərinə uyğunluğu isə AİH tərəfindən təmin edilir.

Əfsuslar olsun ki, bir sıra hallarda Müşahidə Şuraları haqqında müzakirələr zamanı, ya keçmişdə olan hansısa neqativ məqam qabardılır və ya Şuranın səlahiyyətlərinə aid olmayan məsələlərə diqqət yönəldilərək aparılan islahatları gözdən salmağa cəhdlər edilir. Reallıq odur ki, olduqca vacib bir proses başlanılıb, idarəetmə təkmilləşdirilir və onun uğurlu nəticələrini görmək müəyyən zaman tələb edir.

Müşahidə Şuraları haqqında danışarkən aşağıdakıları bilmək vacibdir:

  1. 1. Şuralar dövlət müəssisələrinin icra orqanları üzərində nəzarəti və strateji idarəetməni həyata keçirən, habelə dövlət müəssisələrinin fəaliyyəti ilə bağlı əsaslı, dəqiq, hərtərəfli və şəffaf qərarların qəbul olunmasını təmin edən orqan kimi çıxış edir.

  2. 2. Hər bir dövlət müəssisəsinin Müşahidə Şurası korporativ idarəetmə orqanlarının sırasında mərkəzi yer tutmaqla ona ümumi rəhbərliyi və nəzarəti həyata keçirəcək, onun strategiyasını müəyyənləşdirəcək, icra orqanının fəaliyyətini qiymətləndirəcək. Bununla belə Şura həmin qurumun cari əməliyyat fəaliyyətini idarə etmək səlahiyyətinə malik deyil.

  3. 3. Şuralar dövlət müəssisələrinin fəaliyyəti ilə bağlı vacib qərarları təsdiqləyir, məsuliyyəti bölüşür, hesabatlılığı təmin edirlər. Şuralar öz vəzifələrinin icrası üzrə dövlət müəssisələrinin təsisçisi (təsisçiləri) qarşısında hesabatlıdırlar, Şuranın üzvləri qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada məsuliyyət daşıyırlar.

  4. 4. Şuraların əsas məqsədləri onların cari rəhbərliyinin fəaliyyətinin səmərəliliyinə nəzarətin təmin olunması, peşəkar yardım və dəstəyin göstərilməsi, həmçinin dövlətin tənzimləyici qismində olan funksiyalarının onun səhmdar (təsisçi, mülkiyyətçi) kimi funksiyalarından ayrılmasıdır.

Xüsusi vurğulanmalı məqam odur ki, indiyədək bir sıra dövlət müəssisələrinin fəaliyyəti ilə bağlı olan vacib qərarların böyük əksəriyyəti onların icra orqanları tərəfindən qəbul edilirdi. İndi isə tamamilə fərqli mənzərə ortada olacaq:

- Birinicisi, Müşahidə Şuralarının yaradılması ilə bu qərarların qəbul edilməsi zamanı səlahiyyət və məsuliyyət bölüşdürülür.

- İkincisi, təsisçi olan dövlətin maraqlarını təmin edəcək yeni model formalaşdırılır.

Beləliklə, aparılan struktur islahatları, xüsusilə, strateji rəhbərlik və nəzarəti həyata keçirəcək Müşahidə Şuralarının yaradılması və fəaliyyətinin təmin edilməsi dövlət müəssisələrinin fəaliyyətinin effektivliyinin və şəffaflığının daha da artmasına gətirib çıxaracaq. Yeni yaradılan bu idarəetmə modeli dövlətin tənzimləyici və səhmdar (təsisçi, mülkiyyətçi) kimi funksiyalarının bölüşdürülməsi, qərarların qəbul edilməsi və icra olunmasına nəzarət üçün vahid məsuliyyət və maraqların toqquşmasının qarşısının alınması prinsiplərinə uyğundur.

Dünyada mövcud olan təcrübələr də isbat edir ki, korporativ idarə olunan şirkətlərdə şəffaflıq və hesabatlılıq yüksək səviyyədə olur. Və hər bir dövlət müəssisəsinin uğurlu fəaliyyəti, ilk növbədə onun qabaqcıl korporativ idarəetmə standartlarına uyğun olaraq idarə edilməsi ilə şərtlənir. Bu isə, əsasən onun təsisçisi olan dövlətlə fəaliyyətinə cari rəhbərliyi həyata keçirən icra orqanı arasında Müşahidə Şurasının fəaliyyət göstərməsi, həmçinin bu idarəetmə orqanları arasında dəqiq və işlək səlahiyyət bölgüsünün aparılması ilə təmin edilir.

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
MEDİA ekstremal jurnalistlər üçün təlim təşkil etdi 1 Avqust 2021, 11:45 Azərbaycanlı aktrisa özündən 6 yaş kiçik türk aktyora ərə gedir 1 Avqust 2021, 11:40 Sabah 37 dərəcə isti olacaq   1 Avqust 2021, 11:35 Ermənistanda virusdan ölənlərin sayı yenə artdı 1 Avqust 2021, 11:30 Atletimiz finala vəsiqə qazana bilmədi 1 Avqust 2021, 11:21 Jirinovskinin növbəti sərsəmləməsinə CAVAB 1 Avqust 2021, 11:14 Ərdoğan yanğınlarla bağlı son məlumatları açıqladı - VİDEO 1 Avqust 2021, 11:11 Gürcüstanda yoluxma və ölüm sayı artdı 1 Avqust 2021, 11:09 Bir gündə 8,5 milyard ton buzlaq əridi 1 Avqust 2021, 11:08 Mersində daha iki yanğın söndürüldü 1 Avqust 2021, 11:05 Daşkəsəndə iki nəfər dumanlı havada itkin düşdü 1 Avqust 2021, 11:04 Sabahdan bağçalar elektron qəbula keçir   1 Avqust 2021, 11:01 Xarici jurnalistlər Gəncədə erməni terroru ilə tanış oldular  1 Avqust 2021, 10:58 Türkiyədə yanğınsöndürənlərimizə təşəkkür etdilər 1 Avqust 2021, 10:51 İlk övladını görmək ona qismət olmadı, amma... - 27 yaşlı şəhidimizin SON SÖZÜ 1 Avqust 2021, 10:47 Bitkoinin qiyməti 42 min dollara yaxınlaşdı 1 Avqust 2021, 10:38 Dostların içki məclisi qanla bitdi   1 Avqust 2021, 10:30 Toy qaydalarını pozanlar məsuliyyətə cəlb olundu 1 Avqust 2021, 10:27 İsraildə 80 min vaksin məhv ediləcək 1 Avqust 2021, 10:18 “Tokio-2020”: daha 18 nəfərdə virus aşkarlandı 1 Avqust 2021, 10:08 Göygöldə gənci bıçaqlayan 20 yaşlı oğlan tutuldu  1 Avqust 2021, 10:04 Gədəbəydə “Xaş-xaş-2021” əməliyyatı 1 Avqust 2021, 10:00 Suraxanıdakı yanğının səbəbi məlum oldu: yararsız sayğaclar... 1 Avqust 2021, 09:59 İordaniya Suriya ilə sərhədi bağladı 1 Avqust 2021, 09:58 Qaxda 39 yaşlı kişini bıçaqlayan qandallandı 1 Avqust 2021, 09:51 Yoluxma sayı 530 mindən çox artdı 1 Avqust 2021, 09:47 Vahid Əhmədov: Jirnovski anlamalıdır ki... 1 Avqust 2021, 09:39 Ermənilər Naxçıvanı atəşə tutdu 1 Avqust 2021, 09:30 “Yanmış bölgələri yenidən bərpa edəcəyik” - Nazir   1 Avqust 2021, 09:28 Türkiyə yenə silkələndi 1 Avqust 2021, 09:27 ABŞ-da atışma: Yaralılar var 1 Avqust 2021, 09:26 Binəqədidə yanğın oldu 1 Avqust 2021, 09:20 Sumqayıtda üçotaqlı ev yandı 1 Avqust 2021, 09:19 Mingəçevirdə təcili yardım maşını qəzaya düşdü 1 Avqust 2021, 09:14 Türkiyədə 107 yanğından 98-i söndürülüb   1 Avqust 2021, 09:12