11 İyun 2021, 09:34 | Ana Səhifə - Yazılar - Dədə Qorqud və keçmişimiz…
Dədə Qorqud və keçmişimiz…

Vasif İsmayıl

Çoxunuz “Dədə Qorqud dastanı”nı filmdən bilirsiniz. Amma mən originalını və çağdaş dilimizə düzəlişini dəfələrlə oxumuşam. “Dedi” yerinə “Aydır” yazmaqdan başqa elə də fərq yoxdur. Dilimiz əsrlərə dirənir və dayanır.

Axır vaxtlar Skandinaviya dastanlarına, uşaqlığıma dönmüşəm. Hekayələr, süjetlər eynidir, bircə “ Dədə Qorqud”da tanrılar yoxdur. Skandinaviyada isə tanrılar var.

Dastanımızı müsəlman (Osmanlı sarayı katibləri) yazıb deyə. Dastandan xeyli hissəni itirmişik. Tanrıar hissəsini. Tanrı, Humay, Dəmirdağ, Ağrıdağ hissəsini. Dədə Qorqud məsələn, Qazılıq dağından bəhs edir. Qazıllq dağı kişidir, qadınlar ona baxanda yaşmaqlanırmışlar.

Mənim babam Binnət çoban idi. Canavar onun düşməni idi, neçə dəfə canavarla üz-üzə gəlmiş, çomağı ilə özünü qorumuşdu.
Qorxusuz adam idi. Qayış kimi arıq və qayış kimi möhkəm.

Amma qurd deyəndə mütləq hörmətlə danışardı. Halbuki, eyni heyvandır. “Canavar” deyəndə söyər, “qurd” deyəndə məğrurcasıma susardı. Çoxunuz bilməz.

Çoxunuz bilməz, Qarabağda qurban deyə xoruz kəsirdilər dünənə qədər. Hətta ölkə başçısı Ağdamda bünövrədən əvvəl dağdağan ağacı əkdi. Müqəddəsdir o ağac. Humay ananın timsalıdır sanki. Uşaq vaxtı illərlə dağdağandan qolbağ taxmışam. Artıq məktəbə gedəndə utandım. Başqa uşaqlar qolunda budaq gəzdirmirdilər deyə. Amma çoxunuz bilməz.

Qarğaları sevərdik. Babam qanadı qırıq qarğa gətirmişdi evə. Mən oynayım deyə. Belə baxanda ziyankar quşdur, cücə zad daşıyırdı, amma qıymamışdı ona. Quş da qanadı sağalanda uçdu getdi. Beş yaşım var idi. Mən isə o quşla xəyallar qururdum. Qarğa Skandinaviya tanrısı Odin-in (bəli, rusların odin-bir sözü oradan gəlir) xəbərçisi, müqəddəs heyvan idi.

Dədə Qorqud ciddi mirasdır. Sizə bir hekayə də danışım, sonra dağılışaq. Tofiq Yaqublunun yaxın qohumu Arif Acal danışmışdı. “Dədə Qorqud” filminin ssenariyası ədəbiyyat institutunda ciddi tənqidə məruz qalmışdı. Amma sonra buraxdılar, icazə verdilər. Filmin ssenariyasına görə, Qıpçaq Məlik haqsız idi, düşmən idi. Dastana görə isə Qıpçaq Məlik haqlı idi. Qazan xan isə haqsız.

Anar doğru düşünmüşdü. Sovetin senzurasından ancaq türkün türkə düşmənçiliyi keçə bilərdi. O da dastanı film şəklində geniş kütləyə yaymaq üçün belə saxtakarlığa getmişdi - Qıpçaq Məliyi düşmən, Qazan xanı qəhrəman etmişdi. Ədəbiyyat institutunda bunu anladıqları üçün Mahaçqaladakı senzora müsbət rəy göndərdilər.

Buradan çıxan nəticələr:

-Öz əsərinizi vaxtında özünüz yazın

-Siyasət gələcək üçün məqsəd güdən keçmişin qumarıdır. Siyasətdə qumarbaz olun

-Zəif vaxtı sakit, güclü ikən Oğuz elində toy qurun, şənlik edin

-Hər məsəlınin kökünü öyrənməyə çalışın.

 

MÜƏLLİFİN DİGƏR YAZILARI
İrandan da Azərbaycana başsağlığı gəldi 1 Dekabr 2021, 10:37 Tanışını yumruqla ÖLDÜRDÜ 1 Dekabr 2021, 10:35 Şəhidlərin cənazələri ailələrinə təhvil verilir - VİDEO 1 Dekabr 2021, 10:32 Belarus səfirliyindən başsağlığı 1 Dekabr 2021, 10:26 Səfir mina təmizləyənləri izlədi - FOTO 1 Dekabr 2021, 10:23 Erməni xarici işlər naziri İsveçə getdi 1 Dekabr 2021, 10:20 DYP işçi axtarır - VAKANSİYALAR 1 Dekabr 2021, 10:17 Rusiya səfirliyi Azərbaycana başsağlığı verdi 1 Dekabr 2021, 10:15 “Turist”in sahibinə cinayət işi açıldı 1 Dekabr 2021, 10:13 ABŞ Azərbaycana başsağlığı verib 1 Dekabr 2021, 10:09 Türkiyəli həkim böyrək xərçənginin müalicə yollarını AÇIQLADI 1 Dekabr 2021, 10:05 Toyda CƏRİMƏLƏNƏNLƏR 1 Dekabr 2021, 10:00 “Pfizer” “Omicron”dan da QORUYUR 1 Dekabr 2021, 09:57 Nefti ucuzlaşmaqda davam edir 1 Dekabr 2021, 09:55 Beyləqanda polis GÜLLƏLƏNDİ 1 Dekabr 2021, 09:53 Bu marşrutların hərəkət sxemi DƏYİŞDİRİLDİ 1 Dekabr 2021, 09:50 Tezliklə laçınlılar öz doğma yurdlarında yeni həyata başlayacaqlar 1 Dekabr 2021, 09:44 Ceyhun Bayramov İsveçə getdi 1 Dekabr 2021, 09:38 İlin ən yaxşı 10 futbolçusu - SİYAHI 1 Dekabr 2021, 09:32 Yevlaxda YANĞIN 1 Dekabr 2021, 09:26 Şamil Ayrımdan azərbaycanlı həmkarlarına başsağlığı 1 Dekabr 2021, 09:20 Xarici valyutaların manata qarşı məzənnələri 1 Dekabr 2021, 09:15 Borca görə 49 nəfər saxlanıldı 1 Dekabr 2021, 09:10 Cəbrayıla gedən yol asfaltlanır - FOTOLAR 1 Dekabr 2021, 09:06 Uğur Şahin “Omicron” ştammı ilə bağlı danışdı 1 Dekabr 2021, 09:00 Laçına su verildi 1 Dekabr 2021, 08:54 Şəhid Daşqının qardaşından ETİRAZ: “Nigar Qədəşova özünü reklam edir” 1 Dekabr 2021, 08:54 Avropa İttifaqının prezidentindən Ermənistanla Azərbaycana TƏKLİF 1 Dekabr 2021, 08:53 COVID-19 xəstələri SAXLANILDI 1 Dekabr 2021, 08:52 XİN-dən Laçının azad olunmasının 1 ili ilə bağlı PAYLAŞIM 1 Dekabr 2021, 08:49 Beyin xərçənginin SİMPTOMLAR 1 Dekabr 2021, 08:44 Aslan İsmayılovun oğlu tanınmış şahmatçı ilə evləndi - FOTO 1 Dekabr 2021, 08:36 “Fizika müəllimi” və cinayətkar dəstəsi ifşa edildi - FOTO 1 Dekabr 2021, 08:25 NASA astronavtlarının kosmosa çıxma tarixi məlum oldu 1 Dekabr 2021, 08:16 Bu insanlar üçün hava əlverişsiz olacaq -Proqnoz 1 Dekabr 2021, 08:10
SORĞU Kommunal xərciniz ən çox hansı xidmətə gedir?