Arxiv
7 İyul 2019, 08:46 | QARABAĞ
Ağdərənin işğalından 26 il ötür - Surət Hüseynov qiyam etməsəydi...

Bu gün - 7 iyul tarixində Azərbaycanın keçmiş Ağdərə rayonu və ətraf kəndlərin işğalından 26 il ötür.

Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü başlayana kimi Ağdərə Azərbaycan SSR Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin 5 rayonundan birinin inzibati mərkəzi idi.

Modern.az-ın məlumatına görə,  Ağdərə rayonu 8 avqust 1930-cu ildə təşkil edilib. 10 sentyabr 1939-cu ilədək Cerabert, 1991-ci ilə qədər Mardakert, həmin tarixdən ləğv olunana kimi Ağdərə adlanıb. İnzibati mərkəzi Ağdərə şəhəri olub.

1989-cu ildə SSRİ tərəfindən aparılmış son əhalinin siyahıya alınmasına görə, rayonun 14 kəndində 14 min azərbaycanlı əhali yaşayırdı. 

İşğala qədər azərbaycanlılar Ağdərənin əsasən 14 kəndində - Sırxavənd, Bəşirlər, Qaraşlar, Qaralar, Baş Güneypəyə, Orta Güney, Xatınbəyli, Manikli, Tellibinə, Narınclar, Çərəktar, İmarət-Qərvənd, Umudlu, Yeni Qaralar kəndlərində və Gəncxana sovxoz qəsəbəsində yaşayıb.

Ərazidə zəngin daş kömür, əhəngdaşı, qızıl və mis yataqları, qurğuşun, sink yataqları, habelə Tərtər çayı üzərində Sərsəng su elektrik stansiyası var. Ağdərənin 75059 min hektar ərazisi (rayonun ərazisinin 44 faizi) nadir və qiymətli ağac növləri olmaqla meşə massivləri ilə örtülü idi.

Əsası 1240-cı ildə Həsən Cəlal tərəfındən qoyulmuş məşhur Gəncəsar alban məbədi də Ağdərə ərazisindədir.

Ağdərənin köklü Azərbaycan əhalisinin tam etnik təmizləməsi ilə müşayiət olunan işğalı nəticəsində (1993-cü il 7 iyul) Azərbaycan xalqına məxsus mədəni irs talan edildi, xüsusiyyətləri saxtalaşdırıldı və infrastrukturu dağıdıldı.    


Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 nömrəli qərarına əsasən, Ağdərə rayonu ləğv edilmiş, ərazisi Tərtər, Ağdam, Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürülmüşdü. Həmin qərara əsasən, Ağdərə rayonunun 8 kəndi Ağdam rayonunun, 23 kəndi Kəlbəcər rayonunun, Ağdərə şəhəri və 13 kəndi Tərtər rayonunun inzibati tərkibinə verilib.


Qeyd edək ki, Azərbaycan Ordusunun hücumu nəticəsində 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ərazisinin böyük hissəsi Ermənistan silahlılarından azad edilmişdi. Bu, 1 il boyunca Ağdərə şəhəri ətrafındakı kəndlərdə və yüksəkliklərdə aramsız döyüşlərdən sonra mümkün olmuşdu.  Lakin 1993-cü ildə Azərbaycanda 4 iyun Gəncə qiyamı baş verdi. Qarabağ cəbhəsində döyüşən ordu birləşmələrindən birinə rəhbərlik edən qiyamçı polkovnik Surət Hüseynov mərkəzi hakimiyyətə qarşı üsyan edərək Bakıya doğru hücuma keçdi. Məhz onun rəhbərlik etdiyi ordu bölmələri Ağdasrər istiqamətində öz mövqelərini qoyaraq Bakıya doğru hücuma qoşuldu. Bundan məharətlə istifadə edən erməni ordusu 7 iyul 1993-cü ildə Ağdərə şəhərini və ətraf kəndləri yenidən işğal etdi. 

Qeyd edək ki, 2016-cı ilin aprelində Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində son qanlı döyüşlərin əsas istiqamətlərindən biri keçmiş Ağdərə rayonunun ərazisi oldu. Silahlı Qüvvələrimiz Qarabağda atəşkəsi pozan Ermənistan ordusuna qarşı cavab tədbiri zamanı bu istiqamətdə Seysulan kəndinini və Talış kəndinin ətrafındakı yüksəklikləri azad edib.

Hazırda Ağdərənin Tərtərə aid kiçik bir hissəsi Azərbaycanın nəzarətindədir. Ağdərə şəhəri də daxil olmaqla ərazilərin çox hissəsi Ermənistan silahlı qüvvələrinin nəzarəti altındadır.


A.Qorxmaz

BU KATEQORİYADAN OLAN DİGƏR XƏBƏRLƏR
+ Arxiv
İsveçin baş epidemioloqundan ETİRAF: “Karantindən tam imtina səhv idi” 3 İyun 2020, 16:29 Qənirə Paşayeva Xalq artisti ilə bağlı Baş Nazirə müraciət etdi 3 İyun 2020, 16:20 İlham Əliyev Təhsil Nazirliyinə iki milyon manat ayırdı 3 İyun 2020, 16:15 Prezident Tərtərə pul ayırdı 3 İyun 2020, 16:10 Qarabağ döyüşçüsü niyə separatçı oldu? - Axtarışa verilən Eldar Orucov... 3 İyun 2020, 15:59 Bir gündə 24 cinayətin üstü “isti izlər”lə açıldı 3 İyun 2020, 15:50 Baş Prokuror kürəkənini İŞDƏN ÇIXARDI 3 İyun 2020, 15:45 Bakıda ana qızının sevgilisini bıçaqladı - Evlənmək istəmədiyi üçün 3 İyun 2020, 15:39 Toy mərasiminə qatılan 52 nəfər koronavirusa tutuldu 3 İyun 2020, 15:33 Ramil Səfərov məsələsində Azərbaycan niyə haqlıdır? 3 İyun 2020, 15:27 Rusiya prezidenti Britaniya baş nazirini  dəvətini qəbul etmədi 3 İyun 2020, 15:23 Vətəndaşın məsuliyyətsiz davranışı öz həyatını, ətrafını risk altına atması deməkdir - İqbal Məmmədov 3 İyun 2020, 15:18 Əfqanıstan Prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi 3 İyun 2020, 15:12 Maskadan istifadə etməyən bəzi vətəndaşlar cərimələndi 3 İyun 2020, 15:06 DİM-dən Azərbaycan tarixi və ümumi tarixdən imtahan verən abituriyentlərə MÜRACIƏT 3 İyun 2020, 15:00 Koronavirus İranı yenidən çənginə alıb 3 İyun 2020, 14:54 Rusiya Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin şefi İlham Əliyevi təbrik edib 3 İyun 2020, 14:50 Salyanda çətənə əkib-becərən şəxs saxlanıldı 3 İyun 2020, 14:45 Sabiq deputatdan məmur övladlarına ETİRAZ: “Vay bizim halımıza!” 3 İyun 2020, 14:39 Milli Məclisin komitəsi onlayn toplaşdı 3 İyun 2020, 14:35 “Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi”nin 4 əməkdaşı koronavirusa YOLUXDU    3 İyun 2020, 14:30 Azərbaycanda içməli su problemi yaranıb - Komitə sədrindən açıqlama 3 İyun 2020, 14:25 Nazirlikdən hava xəbərdarlığı - temperatur 5 dərəcə aşağı düşəcək 3 İyun 2020, 14:24 “Azərxalça” ASC-nin Tərtər filialı açıldı 3 İyun 2020, 14:18 İsveçrə mediasında Azərbaycandan yazıldı 3 İyun 2020, 14:16 Tibb müəssisələrinin akkreditasiyasına görə dövlət rüsumunun məbləği müəyyənləşir 3 İyun 2020, 14:09 Bakıda qadının çantasını qaçıranlar tutuldu - FOTO 3 İyun 2020, 14:03 DYP-dən əhaliyə maska XƏBƏRDARLIĞI 3 İyun 2020, 13:58 Qaxda zəlzələ baş verib 3 İyun 2020, 13:52 Prezident “Tərtər” elektrik yarımstansiyasında AÇILIŞDA 3 İyun 2020, 13:46 Sabahın hava PROQNOZU 3 İyun 2020, 13:40 Yüksək postu itirən məmurlar - Onlar aşağı vəzifəni özlərinə sığışdırmırlar...   3 İyun 2020, 13:35 Dənizdə batan "Jeep" çıxarıldı 3 İyun 2020, 13:32 Qarabağın Azərbaycanlı icması təxribatlara çevik reaksiya verir - Akif Nağı 3 İyun 2020, 13:30 Tərtər Olimpiya İdman Kompleksinin açılışı oldu 3 İyun 2020, 13:27